Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO TRẺ MẪU GIÁO 4-5 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON PHẦN I. MỞ ĐẦU I. LÝ DO VIẾT SÁNG KIẾN Đối với trẻ mầm non, hoạt động vui chơi chính là hoạt động chủ đạo. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc nuôi dưỡng, được học tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thỏa mãn nhu cầu vui chơi và trò chơi dân gian là một trong những loại hình hoạt động trong nhà trường mà trẻ rất ưa thích, qua vui chơi phát triển ở trẻ khả năng tư duy, óc quan sát và ngôn ngữ, nhằm giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ, đồng thời góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ mẫu giáo. Vui chơi là con đường gần nhất giúp trẻ lĩnh hội những kiến thức mà giáo viên cần cung cấp. Chính vì vậy trong các hoạt động giáo viên cần lồng ghép tích hợp các trò chơi một cách hợp lý để tạo sự hứng thú cho trẻ tham gia tích cực vào hoạt động, từ đó trẻ dễ dàng tiếp thu những kiến thức mà cô giáo cần truyền đạt. Trò chơi tạo điều kiện giúp trẻ mạnh dạn giao lưu lẫn nhau, tạo cho trẻ tính nhanh nhẹn, hoạt bát, được hoà mình chơi với các bạn một cách hồn nhiên, thân thiện. Có nhiều loại trò chơi dành cho trẻ mẫu giáo như: trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi dân gian, trò chơi đóng vai, Mỗi loại trò chơi đều có cách thức tổ chức chơi khác nhau nhưng đều nhằm mục đích phát triển toàn diện cho trẻ cả 5 lĩnh vực “đức, trí, thể, mĩ, lao động”. Trong đó trò chơi dân gian là loại hình trò chơi nhẹ nhàng mà gần gũi, dễ chơi, dễ nhớ mà lại có ý nghĩa đối với trẻ. Trò chơi dân gian mang tính học tập và giàu cảm xúc, vì thế mà chúng không những điều khiển được mối quan hệ giữa trẻ với nhau mà còn góp phần quan trọng trong việc giáo dục và phát triển toàn diện nhân cách nói chung và trí tuệ nói riêng cho trẻ. Thế nhưng, với thực trạng của xã hội hiện nay, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão; người lớn ít bày cho trẻ chơi các trò chơi dân gian; phần đông trẻ em nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng thì thay vì chơi bắn bi, nhảy dây, cướp cờ sẽ chơi những trò chơi trên máy tính, điện thoại thông minh, ipad. Vì vậy, trò chơi dân gian ngày càng trở nên xa lạ đối với trẻ. Và rồi liệu rằng, trong tương lai, trò chơi dân gian có còn được lưu truyền? trẻ em trong tương lai có còn được biết đến chúng hay không? Xuất phát từ vai trò quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ em, tôi nhận thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa. Là một cô giáo mầm non, tôi luôn trăn trở rằng mình phải làm thế nào để tìm ra các biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ một cách hứng thú và đem lại hiệu quả cao nhất. Vì vậy, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ Mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non”. II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu thực trạng của việc cho trẻ chơi các trò chơi dân gian tại trường mầm non Họa Mi Bích Động nơi tôi công tác. Từ đó tìm ra những biện pháp để tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ tốt hơn nhằm thực hiện tốt chương trình nhà trường qua đó trẻ phát triển toàn diện. - Thời gian từ tháng 09/2020 đến tháng 05/2021 III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng nghiên cứu - Biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ Mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non 2. Phạm vi nghiên cứu - Trẻ lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi B2 trường Mầm non Họa Mi Bích Động trong năm học 2020 – 2021. IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Nghiên cứu nhằm tìm ra các biện pháp hữu hiệu nhất để tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian nhằm giúp trẻ phát triển tình cảm kỹ năng xã hội và có một nhân cách hoàn thiện. V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Phương pháp đàm thoại và trò chuyện. - Phương pháp sử dụng tình huống có vấn đề - Phương pháp cho trẻ trải nghiệm - Phương pháp điều tra số liệu và tổng hợp số liệu - Phương pháp quan sát. - Phương pháp thực hành. - Phương pháp giải thích. VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN 1.Tính mới Giúp trẻ 4-5 tuổi có các kiến thức, kỹ năng chơi trò chơi dân gian. Giúp trẻ tự tin, mạnh dạn, yêu quê hương đất nước, phát triển thể chất, khả năng nhận thức, trí tuệ, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm xã hội, phát triển nhân cách toàn diện Đây là một vấn đề mới mẻ và cũng đang được xã hội quan tâm nhiều nhất. Hơn nữa, việc phối kết hợp với phụ huynh trong việc cho trẻ chơi các trò chơi dân gian trẻ 4- 5 tuổi được xác định là điểm mới có hiệu quả. 2. Tính sáng tạo - Thể hiện tính chủ động, thể hiện vai trò của người giáo viên trong việc thực hiện vấn đề đang rất quan tâm của xã hội. Đó là làm thế nào để cho thế hệ trẻ của chúng ta những thế hệ tương lai của đất nước, phát triển nhân cách con người một cách toàn diện, trong đó trò chơi dân gian là vô cùng cần thiết đối với mỗi con người đặc biệt là trẻ nhỏ. - Việc áp dụng các biện pháp rất đơn giản mà đem lại hiệu quả cao trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non Họa Mi Bích Động và các trường mầm non trong huyện cũng như trong tỉnh. PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lý luận Trò chơi dân gian nằm trong hoạt động vui chơi của trẻ, mang nhiều chức năng và mục đích giáo dục. Trò chơi dân gian có ý nghĩa quan trọng đối với sự hình thành nhân cách cho trẻ mẫu giáo. Trò chơi dân gian mang đậm bản sắc dân tộc, vì trò chơi dân gian là những trò chơi được nhân dân sáng tạo, lưu truyền tự nhiên, rộng rãi trong dân gian, là một trong những hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian. Trò chơi dân gian trẻ em là một hoạt động văn hóa dân gian dành cho trẻ em được lưu truyền từ vùng này sang vùng khác, từ đời này sang đời khác nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí và giáo dục trẻ em một cách tinh tế và nhẹ nhàng. Lâu nay, đã có nhiều nghiên cứu về trò chơi dân gian, mỗi đề tài đều có những cách khai thác, tìm hiểu khác nhau. Đề tài "Thử cải tiến một số trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo" của tác giả Lê Thị Ninh nghiên cứu cải tiến một số trò chơi dân gian đối với trẻ nhỏ, kích thích hứng thú hoạt động ở trẻ; tác giả Lê Anh Thơ với đề tài "Nghiên cứu sử dụng một số trò chơi vận động dân gian trong giáo dục thể chất cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi" lại nghiêng về khai thác việc sử dụng trò chơi dân gian nhằm phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo. Những trò chơi dân gian chứa đựng nhiệm vụ học tập. Trong khi chơi, nhiệm vụ nhận thức được thực hiện dưới hình thức chơi vui vẻ, thoải mái. Điều đó giúp trẻ nổ lực tìm cách giải quyết nhiệm vụ đặt ra trong trò chơi, qua đó phát triển trí tuệ của trẻ một cách tự nhiên. 2. Cơ sở thực tiễn Hiện nay, trò chơi dân gian đã được sử dụng nhiều trong các hoạt động vui chơi của trẻ trong trường mầm non, trong nhiều hoạt động giáo dục cũng như các dịp lễ hội nhưng chưa được đề cao mục đích phát triển trí tuệ, nhân cách cho trẻ qua trò chơi dân gian mà chủ yếu dừng lại ở tác dụng phát triển vận động, chuyển tiếp hoạt động cho trẻ. Trong khi đó, các trò chơi dân gian rất đa dạng và phong phú, việc kết hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động ở trường mầm non mang ý nghĩa to lớn trong việc rèn luyện thể lực, trí tuệ cho trẻ đồng thời qua vui chơi rèn luyện ở trẻ sự khéo léo, sự nhanh trí, nhịp nhàng, óc phán đoán và cảm xúc thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể và sự đoàn kết, thân ái trong tình bạn. Hơn nữa, qua trò chơi dân gian góp phần xây dựng nhân cách mang đậm đà nền văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ nhỏ. Chính vì vậy trong những năm qua Bộ GD&ĐT tiếp tục phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong đó có nội dung đưa trò chơi dân gian vào trường học. Như vậy để thực hiện tốt trò chơi dân gian có mục đích học tập, giáo viên cần tổ chức một cách linh hoạt các trò chơi dân gian để lôi cuốn, hấp dẫn trẻ tham gia vào trò chơi một cách có hiệu quả. II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ Trong thời gian qua, Trường mầm non Họa Mi Bích Động vẫn luôn duy trì việc tổ chức cho trẻ chơi một số trò chơi dân gian. Khi tôi tìm hiểu đặc điểm của từng trẻ lớp tôi thấy hầu hết trẻ thích tham gia vào trò chơi dân gian. Tuy nhiên, vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Với tình hình thực tiễn hiện nay lớp tôi có những thuận lợi và khó khăn sau: 1. Thuận lợi: - Lớp luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của BGH nhà trường về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Môi trường lớp học sạch sẽ, gọn gàng, thoáng mát. - Bản thân là một giáo viên trẻ, năng động, nhiệt tình trong công tác, được học hỏi kinh nghiệm từ những đồng nghiệp đi trước. - Về phía trẻ lớp tôi, đa số trẻ đều là con em của cán bộ công nhân viên chức, các cháu có sức khỏe tốt, nhanh nhẹn, hoạt bát và nhận thức nhanh, thích tham gia vào các hoạt động vui chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian. - Phụ huynh lớp đa số là cán bộ công nhân viên chức, rất quan tâm đến con em mình, dù làm công việc bận rộn những vẫn nhiệt tình hỗ trợ nguyên vật liệu và tham gia cùng giáo viên làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. 2. Khó khăn: 1 số trẻ chưa qua lớp mẫu giáo bé, lần đầu tiên mới đến trường nên còn rụt rè, chưa mạnh dạn khi tham các hoạt động vui chơi. Trẻ sống trên địa bàn thị trấn, gia đình con em công nhân viên chức tại khác khu phố nên có ít không gian để chơi các trò chơi dân gian truyền thống. Một số phụ huynh do ít có thời gian quan tâm đến con, cho trẻ tiếp xúc nhiều với các phương tiện hiện đại như tivi, ipad, điện thoại, đồ chơi điện tử,... Các trò chơi dân gian không giống nhau với nhiều mức độ dễ khó khác nhau, một số trò chơi có lời bài hát hoặc bài đồng dao quá dài khiến trẻ khó thuộc lời. Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất ngắn vì một trò chơi không thể diễn ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào hoạt động ngoài trời. Nhận định những khó khăn trên sẽ ảnh hưởng một phần lớn vào việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ nên từ đầu năm học, tôi tiến hành khảo sát trên 29 trẻ của lớp mình đang phụ trách về việc tham gia các trò chơi dân gian, kết quả thu được như sau: Nội dung khảo sát Kết quả khảo sát Số trẻ đạt Tỷ lệ (%) Số trẻ Tỷ lệ (%) chưa đạt Hứng thú của trẻ 15 52% 14 48% Trẻ biết hợp tác cùng bạn 13 45% 16 55% Kỹ năng chơi 12 41% 17 59% Nhận thức của trẻ sau khi chơi 12 41% 20 59% Qua bảng tổng hợp trển, tôi nhận thấy, nhiều trẻ có hứng thú với trò chơi dân gian, nhưng không duy trì lâu; bên cạnh đó, vẫn còn một số trẻ vẫn chưa có hứng thú tham gia. Đa phần trẻ chơi theo sự hướng dẫn của cô, kĩ năng chơi của trẻ còn yếu, kĩ năng hợp tác cùng bạn trong trò chơi cũng còn hạn chế. Từ những khảo sát thực tế như trên, tôi đã luôn tâm huyết phải tìm ra những biện pháp hợp lý, khả thi hơn để nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian, trước tiên là áp dụng cho chính trẻ của lớp mình. III. CÁC GIẢI PHÁP CẦN THỰC HIỆN Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, tôi đã đề ra một số biện pháp trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ như sau: 1. Xây dựng ngân hàng trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo theo mức độ từ khó đến dễ, từ đơn giản đến phức tạp: Để nâng cao hiệu quả của việc tổ chức cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi chơi các trò chơi dân gian, giáo viên cần tích cực tìm hiểu, sưu tầm nhiều trò chơi dân gian. Việc sưu tầm trò chơi dân gian, giúp giáo viên có ngân hàng trò chơi phong phú, đa dạng, dễ lựa chọn để đưa vào sử dụng trong các hoạt động cho trẻ. Sưu tầm trò chơi dân gian cho trẻ em từ các nguồn tư liệu khác nhau, như: - Các tuyển tập trò chơi dân gian - Các phương tiện truyền thông khác: internet, báo, tạp chí, - Các trò chơi từ người dân địa phương. Sau khi sưu tầm trò chơi, giáo viên cần lựa chọn, thống kê, phân loại trò chơi theo từng mức độ từ dễ đến khó để thuận lợi cho việc áp dụng vào từng thời điểm khác nhau trong năm học. * Ví dụ: Vào đầu năm học, trẻ lớp tôi hầu hết mới đến lớp lần đầu, còn rụt rè, e sợ, khả năng chú ý có chủ định còn kém, thao tác còn vụng về, giáo viên nên lựa chọn và tổ chức cho trẻ chơi những trò chơi đơn giản như: “Dung dăng dung dẻ”, “Chi chi chành chành”, Một vài tháng sau, khi trẻ đã mạnh dạn hơn, tay chân hoạt động nhanh nhẹn, linh hoạt hơn, cô có thể cho trẻ chơi “Lộn cầu vồng”, “Kéo cưa lừa xẻ”, “Kéo co”, “Đi cầu đi quán”, “Kéo mo cau” (Hình 1. Trẻ đang chơi trò chơi “Kéo mo cau”) Cứ như vậy, giáo viên sẽ xây dựng được một ngân hàng trò chơi vô cùng phong phú, đa dạng về thể loại, đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức đối với trẻ, góp phần nâng cao hiệu quả khi tiến hành tổ chức trò chơi. 2. Xây dựng môi trường vật chất tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ tham gia trò chơi đảm bảo an toàn: Khi tiến hành tổ chức bất kỳ các họat động nào thì môi trường tổ chức động rất quan trọng đối với trẻ, là nơi để trẻ vui chơi và thể hiện hết khả năng chơi của mình. Vì vậy, giáo viên cần lựa chọn không gian phù hợp với tính chất của trò chơi, số lượng người chơi. Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Bịt mắt, bắt dê” hay “mèo đuổi chuột”, giáo viên phải xác định không gian chơi phải rộng, thoáng mát, sạch sẽ, vì trò chơi này đòi hỏi số lượng trẻ tham gia chơi đông, nếu sân chơi chật, không bằng phẳng sẽ ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ. (Hình 2: Trẻ đang chơi trò chơi “Mèo đuổi chuột”) Đối với trò chơi như , “Ô ăn quan”, “Chi chi chành chành” .thì chỉ cần địa điểm, không gian nhỏ, có thể tổ chức cho trẻ chơi trong lớp. Khi cô giáo lựa chọn đúng môi trường đối với mỗi trò chơi cụ thể sẽ giúp trẻ có được không gian chơi hợp lý, đảm bảo cho trẻ hoạt động thỏa thích, điều đó sẽ khiến nâng cao hứng thú của trẻ đối với trò chơi dân gian. 3. Xây dựng môi trường tâm lý tốt cho trẻ: Bên cạnh việc xây dựng môi trường vật chất như không gian chơi, đồ dùng đồ chơi thì việc tạo cho trẻ tâm lý thoải mái, vui vẻ, an toàn cũng là một việc hết sức quan trọng. Vì vậy giáo viên cần khéo léo trong việc kích thích hứng thú của trẻ trước, trong, và sau khi tổ chức trò chơi. Giáo viên cần để trẻ thấy, mỗi trò chơi đều là một trải nghiệm thú vị cùng cô và bạn bè. Không nên ép trẻ nếu trẻ không muốn, tất cả phải dựa trên tinh thần tự nguyện của trẻ. Trẻ em thường thích được khen, nếu ta khen đúng lúc và kịp thời sẽ động viên trẻ tham gia chơi tốt và trẻ sẽ hứng thú, tích cực trong khi chơi. Để các cháu mạnh dạn, tự tin, tôi luôn khuyến khích động viên trẻ tham gia chơi. Tôi thường xuyên quan tâm và luôn động viên khích lệ các cháu cháu nhút nhát, ít tham gia vào các hoạt động học, chơi với các bạn. Để các cháu mạnh dạn hơn khi tham gia chơi cùng bạn, cô giáo phải khéo léo động viên, tuyên dương, khuyến khích trẻ kịp thời trong khi chơi. Muốn làm được việc này trong quá trình tổ chức hoạt động vui chơi cô phải theo dõi động viên trẻ kịp thời, đặc biệt chú ý đến những cháu nhút nhát để trẻ tự tin thể hiện bản thân, tham gia nhiệt tình trò chơi. Cô cần phải kiên trì trò chuyện, động viên, khuyến khích trẻ bằng với thái độ nhẹ nhàng như: “cô biết là con sẽ làm rất tốt, con sẽ chơi rất giỏi ” để trẻ mạnh dạn, tự tin và sẵn sáng chơi với tâm thế thoải mái nhất. Điều quan trọng là muốn tất cả các cháu đều tham gia tốt cô phải luôn gần gũi với trẻ, là người bạn cùng chơi với trẻ và thường xuyên theo dõi, quan sát giúp đỡ trẻ khi cần thiết, phát hiện kịp thời những cháu có tiến bộ trong khi chơi để động viên trẻ, tạo cho trẻ tâm thế thoải mái khi tham gia vào trò chơi từ đó trẻ sẽ mạnh dạn tư tin hơn trong khi chơi, có như vậy việc tổ chức trò chơi mới đạt hiệu quả cao. (Hình ảnh cô và trẻ thảo luận trò chơi) 4. Tận dụng nguyên vật liệu làm đồ chơi cho trẻ: Đi đôi với việc xây dựng môi trường cho trẻ chơi đảm bảo phù hợp với từng trò chơi, thì việc chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi cũng rất quan trọng. Ở trường mầm non đồ chơi giữ vai trò rất quan trọng, nó là phương tiện cho trẻ vui chơi. Đồ chơi chính là phương tiện hoạt động chính của trẻ trong trò chơi. Nếu không có đồ chơi trẻ không có phương tiện để hoạt động. Đồ chơi giúp cho trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, đồ chơi còn có tác dụng thúc đẩy, hình thành, phát triển các chức năng tâm lý góp phần hình thành nhân cách ở trẻ. Chính vì vậy ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch cho việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ trò chơi dân gian, vạch ra kế hoạch rõ ràng cho việc làm đồ dùng, đồ chơi cụ thể như sau: + Rà soát lại các đồ dùng, đồ chơi trong lớp, những đồ dùng nào có thể cô và trẻ cùng tạo, đồ dùng nào cần làm trước, bổ sung từ từ theo từng chủ đề. + Tận dụng các nguyên vật liệu để làm đồ chơi cho trẻ: Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn tôi tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: lá mít, lá dừa, dây chuối, ống nhựa tất cả những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàn, không gây độc hại, không sắc nhọn, không gây nguy hiểm đối với trẻ. Từ những nguyên vật liệu trên tôi cùng trẻ làm ra rất nhiều đồ chơi để phục vụ cho trẻ chơi. Ví dụ: Từ lá mít khô làm con trâu, làm mũ cho trẻ đội, ống nước nhựa làm vòng, lá dừa làm kèn, tàu dừa làm con ngựa cho trẻ cưỡi (Hình 4. Trẻ cùng cô làm đồ chơi bằng lá cây) Để có nhiều đồ chơi phục vụ cho trò chơi, ngoài sự nổ lực, cố gắng của bản thân trong việc tạo ra những đồ dùng đồ chơi tôi còn vận động phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để giáo viên làm đồ chơi. 5. Đa dạng hóa các hình thức tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ bằng cách lồng ghép vào nhiều hoạt động: Đối với trẻ mẫu giáo, mỗi hoạt động đều đem có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Vì vậy, việc lồng ghép trò chơi dân gian vào các hoạt động một cách hợp lý, khoa học sẽ giúp cho trẻ lĩnh hội tốt những kiến thức một cách tốt nhất, giúp trẻ thêm mạnh dạn tự tin, có tinh thần đoàn kết, thân ái với bạn bè và có tinh thần tập thể cao. Đối với hoạt động học, có thể sử dụng trò chơi dân gian ở nhiều thời điểm khác nhau, tùy thuộc vào mục đích sử dụng, như: để tạo hứng thú, chuyển tiếp giữa các hoạt động, giúp trẻ nhận biết đối tượng, củng cố kiến thức. Ví dụ: Với hoạt động Khám phá khoa học và Làm quen với văn học: Đưa trò chơi dân gian vào để đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ, cung cấp cho trẻ kỹ năng hoạt động theo nhóm, kỹ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi qua đó phát triển ngôn ngữ cho trẻ như lời đồng dao của trò chơi “ gánh gánh gồng gồng, gánh sông, gánh núi, gánh củi gánh cành”, đã giúp trẻ nhận biết được các địa danh như núi non, biển cả và biết yêu gia đình,... Với hoạt động làm quen với toán: Qua trò chơi dân gian “Đố hoa”, “Đố quả”, “Trồng nụ trồng hoa”, giúp trẻ biết làm bài tập toán, góp phần phát triển biểu tượng số lượng Với hoạt động thể dục: Đưa trò chơi dân gian vào để rèn luyện thân thể cho trẻ, giúp trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, tự tin và mạnh dạn hơn, trẻ có thể tinh mắt hơn và có sức bền, dẻo dai hơn khi vận động như chạy, nhảy qua các trò chơi “Mèo đuổi chuột”, “Rồng rắn lên mây”, “Kéo co”, “Cướp cờ” .. (Hình 5. Trẻ đang chơi trò chơi “Kéo co”) Đối với hoạt động ngoài trời: Có thể sử dụng trò chơi dân gian trong nhiều thời điểm khác nhau khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ: khơi gợi hứng thú của trẻ, quan sát cho chủ đích, chơi tự do, Đối với hoạt động góc: Trò chơi dân gian sẽ giúp cho giờ hoạt động góc trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn, đạt nhiều giá trị giáo dục hơn. Tùy vào từng chủ đề mà giáo viên cần cân nhắc, lựa chọn việc sử dụng trò chơi nào cho hợp lý trong mỗi góc chơi. Ví dụ: Ở chủ đề Nghề nghiệp, giáo viên có thể tổ chức cho trẻ ở góc xây dựng chơi trò “Kéo cưa lừa xẻ” với vai trò là những chú thợ mộc, góc phân vai có thể chơi trò “Rồng rắn lên mây” dưới hình thức mẹ dẫn con đi mua thuốc. (Hình 6. Trẻ đang chơi trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ”) Ngoài ra còn có thể tổ chức trò chơi dân gian lồng ghép trong các hoạt động lễ hội giúp cho ngày hội thêm phần sôi động, vui tươi. Tùy vào tính chất của ngày lễ, ngày hội mà trò chơi dân gian cũng được lựa chọn phù hợp. Việc sử dụng trò chơi dân gian trong bất kỳ hoạt động nào đều cần phải đảm bảo: + Phù hợp với nội dung của hoạt động + Không chiếm nhiều thời gian hay làm rối loạn nội dung của hoạt động trọng tâm. + Đảm bảo tính vừa sức đối với trẻ + Tổ chức trò chơi dựa trên hứng thú của trẻ theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm. IV. KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN Sáng kiến “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” đã được áp dụng cho trẻ lớp 4-5 tuổi B2 trường mầm non Họa Mi Bích Động. Sáng kiến còn có khả năng áp dụng trên tất cả trẻ 4 -5 tuổi trong toàn trường mầm non Họa Mi Bích Động, và các trường mầm non trong toàn huyện Việt Yên cũng như toàn tỉnh. V. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên, cùng với sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường, sự hỗ trợ của phụ huynh và sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp tôi đã thu hoạch được những kết quả như sau: * Đối với giáo viên: - Nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ - Giáo viên nắm được các khả năng mà trẻ bộc lộ ở hoạt động vui chơi - Sưu tầm được nhiều trò chơi dân gian hay để tổ chức cho trẻ - Làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ dựa vào nguyên vật liệu tự nhiên, nguyên vật liệu phế thải. - Giáo viên tự tin và linh hoạt hơn trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. - Nhận được sự đồng tình và hỗ trợ tốt từ phía phụ huynh. * Đối với trẻ: - Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên tôi nhận thấy trẻ ở lớp mạnh dạn hơn, biết thể hiện tình cảm giao lưu giữa bạn bè, giữa trẻ và cô, thích chơi cùng bạn và biết được nhiệm vụ của mình và bạn trong khi chơi. - Kết quả cụ thể như sau: Nội dung khảo sát Tháng 9/2020 Tháng 5/2021 Số trẻ đạt Tỷ lệ (%) Số trẻ đạt Tỷ lệ (%) Hứng thú của trẻ 15 52% 29 100% Trẻ biết hợp tác cùng bạn 13 45% 28 97% Kỹ năng chơi 12 41% 27 93% Nhận thức của trẻ sau khi chơi 12 41% 27 93% Qua khảo sát, tôi nhận thấy: + Đa số trẻ rất hứng thú tham gia vào các trò chơi dân gian. + Trẻ biết đoàn kết, hợp tác cùng bạn trong khi chơi. + Trẻ được khám phá, thử nghiệm, tích luỹ kinh nghiệm một cách phong phú qua trò chơi dân gian. + Qua việc tham gia trò chơi, hầu hết trẻ được mở rộng kiến thức và có thêm rất nhiều hiểu biết về các trò chơi dân gian, các phong tục truyền thống của dân tộc. * Đối với phụ huynh: - Hỗ trợ nguyên vật liệu cho giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ chơi. Qua đó, cũng biết thêm nhiều trò chơi để hướng dẫn cho trẻ chơi tại nhà. Góp phần nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. - 100% phụ huynh rất phấn khởi và hài lòng khi thấy con em mình khỏe mạnh, nhanh nhẹn, hoạt bát và hồn nhiên vui vẻ. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ I. KẾT LUẬN - Đối với mỗi giáo viên điều đầu tiên theo tôi đó là sự tận tâm, nhiệt tình, yêu thương con trẻ. Giáo viên cần không ngừng học tập, nâng cao trình độ, nắm vững đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và nội dung từng chủ đề để đưa trò chơi dân gian vào một cách hợp lý, phù hợp với lứa tuổi trẻ. - Cần phải tạo môi trường cho trẻ hoạt động với trò chơi dân gian và chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, nội dung chơi để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ. - Giáo viên cần khéo léo, nhẹ nhàng, tạo cho trẻ tâm lý vui vẻ, thoải mái khi chơi - Cần lồng ghép các trò chơi dân gian vào các hoạt động để giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng nhất thông qua hình thức “Học mà chơi, chơi mà học” - Để trẻ tham gia chơi một cách hứng thú, tích cực giáo viên cần động viên, tuyên dương trẻ kịp thời và đối với những trẻ tham gia chơi một cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong các trò chơi thường cũng chính là những đứa trẻ thông minh, tháo vát và biết tổ chức các hoạt động trong cuộc sống sau này. Bằng việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tôi đã giúp trẻ được thỏa mản nhu cầu vui chơi, đồng thời vừa giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. II. KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT: * Đối với Sở Giáo Dục: Đề nghị với các cấp, các ngành và nhà nước quan tâm hơn nữa đến cấp học mầm non nói chung và đời sống của giáo viên mầm non nói riêng hơn nữa để chúng tôi, những giáo viên mầm non thực sự yên tâm công tác và cống hiến nhiều hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục của nước ta, xứng đáng với phương châm: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. * Đối với Phòng giáo dục Kính mong Phòng giáo dục, tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về vấn đề tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mầm non để chúng tôi được học tập, trao đổi kinh nghiệm. - Tiếp tục triển khai và mở rộng các cuộc thi cho trẻ được thực hành, trải nghiệm các trò chơi dân gian. - Cần tạo điều kiện đáp ứng đủ tỷ lệ giáo viên để chúng tôi có điều kiện phát triển chuyên môn nghiệp vụ của mình * Đối với nhà trường - Cần tạo môi trường thuận lợi để giáo viên tham quan, học tập các trường bạn để có kinh nghiệm hơn trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ. - Tham mưu với các cấp tạo môi trường thuận lợi cho giáo viên và học sinh . * Đối với giáo viên Mỗi giáo viên phải có ý thức hơn về tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ trong quá trình hình thành nhân cách trẻ sau này. Giáo viên cần giáo dục trẻ những cảm xúc tích cực, bảo đảm sự sảng khoái, trạng thái vui tươi cho trẻ, hạn chế trạng thái tâm lý tiêu cực Trên đây là“Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ Mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non Họa Mi Bích Động” mà tôi đã áp dụng tại trường. Đề tài tôi đưa ra không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp và hội đồng thẩm định để tôi có thêm kinh nghiệm chỉ đạo trong công tác giảng dạy được tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn ! TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. “Chương trình giáo dục trẻ mầm non” ban hành kèm theo Thông tư 28/2016/TT- BGDĐT sửa đổi bổ sung Chương trình GDMN ban hành kèm theo thông tư 17/2009/TT- BGDĐT 2. “Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho CBQL và GVMN” hàng năm – Sở GD&ĐT Bắc Giang. 3. Giáo trình “ Tâm lí học trẻ em lứa tuổi mầm non” – Nguyễn Ánh Tuyết. 4. “Cẩm nang xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” - PGS.TS Đặng Quốc Bảo - Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam - Năm 2009. 5. Đề tài "Thử cải tiến một số trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo" của tác giả Lê Thị Ninh 6. Đề tài "Nghiên cứu sử dụng một số trò chơi vận động dân gian trong giáo dục thể chất cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi" tác giả Lê Anh Thơ 7. “Hướng dẫn thực hành và áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam 8. “101 trò chơi dân gian dành cho trẻ mầm non” – Lê Bạch Tuyết – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam. Bích Động, ngày 06 tháng 05 năm 2021 THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ TÁC GIẢ Hoàng Thị Thoa