Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc tốt cho học sinh lớp 5

Tên biện pháp: MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG ĐỌC TỐT CHO HỌC SINH LỚP 5 Giáo viên trình bày: Bùi Thị Bảo Ngọc Đơn vị: Trường tiểu học Quang Minh Mục đích của biện pháp Rèn kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm tốt, hiểu 1 được nội dung tác phẩm. 2 Giúp các em nhận thức được cái hay, cái đẹp trong Tiếng Việt. 3 Giúp học sinh học tốt và hứng thú trong học tập. THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN a. Thực trạng Trong quá trình giảng dạy phân môn tập đọc ở lớp 5, tôi nhận thấy đa số các em đọc to rõ ràng, trôi chảy, song cũng có một số em phát âm chưa rõ phụ âm đầu l/n; đặc biệt phát âm sai vần ăn/anh và các em đọc chưa biết nhấn giọng ở từ ngữ gợi tả, những từ ngữ trọng tâm, từ chìa khoá. Khi sắm vai, đọc lời thoại các em cũng lúng túng, thiếu tự tin trong việc thể hiện giọng đọc của mình, chưa biết cách thể hiện giọng đọc như thế nào cho phù hợp. Phát âm sai Ngắt nghỉ sai Đọc đúng Đọc diễn cảm SL % SL % SL % SL % TSHS 5 16,7 10 33,3 12 40,0 3 10,0 30 b. Nguyên nhân Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh Tiểu học còn nhỏ, tính tự giác trong học tập chưa cao, mức độ tập trung thực hiện các yêu cầu của bài học chưa cao, đọc còn yếu. Ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương nên nhiều em phát âm còn nhầm lẫn giữa l/n, ăn/anh và vốn từ ngữ tích lũy được còn hạn chế. CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ 1. Biện pháp tác động giáo 5. Luyện cách đọc đúng dục 2. Chuẩn bị phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học cho 6. Rèn kĩ năng đọc hiểu phù hợp với nội dung bài 3. Vận dụng phương pháp học mới và hình thức tổ chức 7. Rèn kĩ năng đọc diễn cảm dạy học linh hoạt 4. Nắm chắc những nét đặc trưng của từng thể loại Trao đổi với phụ huynh Biện pháp 1: Biện pháp tác động giáo dục Tham mưu với nhà Thực hiện phân loại trường học sinh Biện pháp 2: Chuẩn bị phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học cho phù hợp với nội dung bài - Xác định mục đích của đồ dùng: sử dụng lúc nào, cách sử dụng. - Sử dụng băng hình, máy chiếu, bảng phụ khi giảng dạy. Ví dụ: Ở bước luyện đọc lại, học thuộc lòng bài đọc: “Tiếng đàn ba- la- lai- ca trên sông Đà” (TV 5- tập 1- tr. 69), tôi sử dụng đồ dùng là các phiếu thả thơ để giúp HS rèn kĩ năng nhớ và đọc đúng các câu thơ, khổ thơ. * Cách tiến hành: - Lập hai nhóm chơi có số người bằng nhau (mỗi nhóm 3 học sinh) - Giáo viên làm trọng tài, nêu cách chơi và luật chơi. + Mỗi lượt chơi gồm 2 nhóm có số người bằng số phiếu thả thơ (3HS) Mỗi nhóm cử một nhóm trưởng điều hành việc thả thơ. Hai nhóm trưởng oẳn tù tì để giành quyền thả thơ trước (nhóm A) + Hai nhóm đứng đối diện nhau, cách nhau 1 mét. Mỗi HS trong nhóm A cầm một tờ phiếu (giữ kín), khi nghe trọng tài hô “bắt đầu” nhóm A cử 1 bạn đưa (thả) ra một tờ phiếu cho 1 bạn bất kì ở nhóm B. Bạn ở nhóm B nhận phiếu phải đọc thuộc lòng các khổ thơ có câu ghi trên phiếu đọc (đọc đúng tặng 1 bông hoa), khi nhóm A thả xong hết số phiếu, trọng tài tổng hợp số bông hoa của nhóm B có được và ghi lại. + Đổi lại, nhóm “thả thơ” (nhóm B) và chơi tương tự như trên. - Kết thúc cuộc chơi, trọng tài nhận xét và công bố kết quả: Nhóm nào có nhiều bông hoa hơn nhóm đó thắng cuộc. Biện pháp 3: Vận dụng phương pháp học mới và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt - Học sinh làm trung tâm - Giáo viên dạy những gì học sinh cần - Đi từ cái trẻ em có đến cái trẻ em cần có Lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học thích hợp, nhẹ nhàng, linh hoạt với khả năng và kinh nghiệm hiểu biết của đối tượng học sinh lớp mình nhằm giúp học sinh tiếp thu bài một cách chủ động, sáng tạo và đạt hiệu quả cao. Ví dụ: Trong giờ tập đọc, trò chơi học tập thường được tổ chức vào bước luyện đọc lại. Tuỳ thời gian và điều kiện, tôi lựa chọn trò chơi học tập thích hợp như: Thi đọc tiếp nối (theo nhóm tổ), đọc “truyền điện”, thi tìm nhanh - đọc đúng - nhìn một từ - đọc cả câu (hoặc nhìn một câu - đọc cả đoạn), nghe đoạn đọc - đoán đúng tên bài, thi đọc bài theo vai, “thả thơ” Qua trò chơi giúp các em vừa rèn kĩ năng đọc vừa tạo sự hứng thú trong giờ học. Trò chơi: “Thả thơ” Biện pháp 4: Nắm chắc những nét đặc trưng của từng thể loại Với thể loại thơ: yêu cầu HS nắm chắc những đặc trưng của thể thơ: dòng thơ, nhịp thơ, vần thơ, thể thơ; đọc thơ phải chú ý tính nhịp điệu của ngôn ngữ thơ ca, cần tránh cách đọc dừng lại máy móc ở cuối mỗi dòng thơ, không chú ý đến ý nghĩa tiếp nối của dòng trước với dòng sau (có thể ngắt giọng logic và ngắt giọng biểu cảm). Với văn xuôi: Hướng dẫn các em khi đọc phải chú ý thể hiện giọng của các nhân vật trong truyện (có nghĩa là các em phải đóng vai các nhân vật trong các đoạn hội thoại), giọng đọc phải thể hiện được thái độ của mỗi nhân vật. Ví dụ: Trong bài tập đọc “Chuỗi ngọc lam” (TV 5- tập 1- tr. 134), tôi hướng dẫn cho các em đọc toàn bài đọc với giọng kể chậm rãi, nhẹ nhàng. + Lời bé Gioan: ngây thơ, hồn nhiên khi khen chuỗi ngọc đẹp, khi khoe nắm xu lấy từ con lợn đất tiết kiệm. + Lời chú Pi- e: Điềm đạm, nhẹ nhàng, tế nhị. + Lời chị cô bé: lịch sự, thật thà. Biện pháp 5: Luyện cách đọc đúng - Rèn cách đọc to rõ ràng. - Sắp xếp chỗ ngồi hợp lí cho học sinh. - Hướng dẫn tư thế ngồi đọc, đứng đọc Hằng ngày, trên lớp tôi chú ý rèn đọc cho các em bằng cách: - Gọi các em đọc bài nhiều lần không chỉ ở phân môn tập đọc mà cả ở các môn học khác, kiên trì sửa lỗi cho từng em. - Tổ chức cho các em đọc bài nhóm đôi trong 15 phút đầu giờ (2 lần/ tuần). - Phân công học sinh đọc bài tốt hỗ trợ bạn cùng đọc khi luyện đọc trong nhóm. - Giao bài cho các em luyện đọc. Hôm sau, tôi kiểm tra và nhận xét. - Khuyến khích các em học thuộc lòng một đoạn văn hay một vài khổ thơ, rồi nhớ viết đoạn văn hay khổ thơ đã thuộc. Thư khen ngợi học sinh Biện pháp 6: Rèn kĩ năng đọc hiểu Cho học sinh đọc và trả lời câu hỏi trong SGK, thêm lời dẫn dắt, chia câu hỏi trong SGK thành những câu hỏi nhỏ, bổ sung câu hỏi phụ theo các hình thức tổ chức dạy học thích hợp (làm việc cá nhân, trao đổi nhóm, tham gia trò chơi học tập,...) để học sinh đọc hiểu bài tốt hơn. Đối với một số câu hỏi suy luận, tôi thường nêu 3 phương án trả lời theo kiểu trắc nghiệm khách quan cho học sinh lựa chọn phương án đúng. Qua đó tạo sự hứng thú, không gây áp lực cho học sinh. Ví dụ: Khi dạy bài “Đất Cà Mau” (TV 5- tập 1- tr.89), tôi cho học sinh chia sẻ trong nhóm theo hệ thống câu hỏi sau: Đoạn 1. 1. Mưa ở Cà Mau có gì khác thường? 2. Em hãy hình dung cơn mưa hối hả là mưa như thế nào? 3. Em hãy đặt tên cho đoạn văn này. 4. Để diễn tả được đặc điểm của mưa ở Cà Mau ta nên đọc đoạn này như thế nào? Đoạn 2. 5. Cây cối trên đất Cà Mau mọc ra sao? 6. Người Cà Mau dựng nhà cửa như thế nào? 7. Em hãy đặt tên cho đoạn 2. Đoạn 3. 8. Người dân Cà Mau có tính cách như thế nào? 9. Em hiểu “sấu cản mũi thuyền” và “ hổ rình xem hát” nghĩa là thế nào? 10. Hãy đặt tên cho đoạn 3. Trong đó các câu 1, 5, 6, 8 đều lấy từ SGK, các câu hỏi 2, 4, 9 là những câu hỏi bổ sung, đó là những câu hỏi cần thiết để nối các khâu luyện đọc và tìm hiểu bài cho liền mạch. Câu 3, 7, 10 là câu hỏi chia nhỏ từ câu 4 trong SGK. Biện pháp 7: Rèn kĩ năng đọc diễn cảm * Biết được yêu cầu của đọc diễn cảm: a. Biết nhấn mạnh các từ ngữ quan trọng trong câu b. Biết thể hiện ngữ điệu phù hợp với từng loại câu c. Biết đọc phân biệt lời của các nhân vật d. Biết thể hiện ngữ điệu phù hợp với tình huống miêu tả trong văn bản hay thái độ, cảm xúc của tác giả. * Biện pháp luyện đọc diễn cảm - Cho học sinh làm quen với văn bản, xác định giọng đọc chung cho cả bài. - Tổ chức cho học sinh đàm thoại, gợi mở để cho các em nhận ra thể loại của văn bản, hiểu ý đồ của tác giả, thảo luận với học sinh để xác định giọng điệu chung của cả bài. - Cho học sinh phân tích và xác định giọng đọc của từng đoạn. - Học sinh luyện đọc thể hiện giọng đọc của từng câu, đoạn, bài. Trong quá trình luyện đọc, học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc, giải thích vì sao đọc như thế là hay, đọc như thế là chưa hay, chỗ nào trong cách đọc của thầy, trong cách đọc của bạn làm mình thích. - Cho học sinh luyện đọc cá nhân, đọc nhóm, có thể đọc phân vai để làm sống lại những nhân vật khác nhau trong bài đọc. KẾT QUẢ ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP - Sau thời gian 10 tuần áp dụng các biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh, tôi đã tổng hợp được kết quả của học sinh thông qua tiết kiểm tra đọc như sau: TSHS Phát âm sai Ngắt nghỉ sai Đọc đúng Đọc diễn cảm 30 SL % SL % SL % SL % Trước khi áp 5 16,7 10 33,3 12 40,0 3 10,0 dụng Sau khi áp 2 6,7 1 3,3 18 60,0 9 30,0 dụng Giảm Giảm Tăng Tăng 10% 30% 20% 20%