Một số biện pháp phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Nguyễn Thị Trang 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường Mầm Non Việt Tiến II. Tên biện pháp: “Một số biện pháp phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non”. III. Nội Dung 1. Thực trạng Trẻ nhỏ vốn dĩ rất hiếu động nên trẻ thường tò mò và ham thích khám phá các đồ dùng , đồ chơi, vật dụng, phương tiện, học liệu... có trong môi trường sống xung quanh trẻ tại trường lớp mầm non cũng như ở gia đình. Tuy nhiên trong quá trình trẻ khám phá các đối tượng đó, trẻ thường xuyên gặp các tai nạn thương tích không đáng có đến từ các yếu tố chủ quan cũng như khách quan đã làm ảnh hưởng rất lớn tới sức khoẻ, tính mạng, tinh thần của trẻ. Vậy làm sao để hạn chế nguy cơ tai nạn thương tích cho trẻ đó là điều khiến tôi luôn trăn trở và băn khoăn. Hiểu rõ tầm quan trọng của công tác phòng chống tai nạn thương tích đối với trẻ, năm học này tôi đã mạnh dạn lựa chon đề tài “Một số biện pháp phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non ” để nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn nhằm xây dựng một môi trường giáo dục an toàn cho trẻ vui chơi và học tâp. Qua nghiên cứu và khảo sát thực tiễn đề tài“Một số biện pháp phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non ” tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau: * Thuận lợi - Lớp học có trang thiết bị dạy và học đầy đủ. - Giáo viên thường xuyên được học tập bồi dưỡng chuyên môn. - Hai giáo viên có nghiệp vụ sư phạm tốt, yêu nghề mến trẻ. - Trẻ được học đúng độ tuổi, có nhận thức tốt. - Đa số phụ huynh có ý thức phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc thống nhất các biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ, tích cực ủng hộ nhà trường về vật chất và tinh thần. * Khó khăn - Trẻ rất hiếu động, hay đùa nghịch. 2 - Trẻ chưa có kỹ năng xử lý khi bản thân bị tai nạn thương tích. - Trẻ thiếu kiến thức, kỹ năng để nhận biết ,phân biệt các trường hợp an toàn và không an toàn cũng như phòng tránh những mối nguy hiểm. - Khi nhìn thấy bạn bị tai nạn thương tích trẻ thường hoảng loạn, lo lắng sợ hãi, bất an. - Trẻ nhút nhát, rụt rè, không mạnh dạn đối diện với các khó khăn và thử thách. - Nhận thức về kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non của một số phụ huynh còn hạn chế. * Nguyên nhân của thực trạng - Độ tuổi mầm non trẻ rất hiếu động, hay đùa nghịch nên nguy cơ dẫn đến tai nạn thương tích rất cao. - Một số phụ huynh vẫn giữ thói quen cưng chiều và làm thay mọi việc cho trẻ khiến trẻ thiếu tính tự lập, tự giác và thường làm theo ý thích cá nhân. Làm cho trẻ sống, sinh hoạt và học tập thiếu tính tổ chức, kỷ luật và nề nếp. Đó là một trong vô vàn các nguyên nhân tiềm ẩn cho những rủi do tai nạn thương tích ở trẻ - Nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ chưa phù hợp với lứa tuổi, khả năng nhận thức và mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non. - Việc rèn kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ còn chưa được chú trọng. 2. Các biện pháp thực hiện 2.1. Biện pháp 1. Xây dựng kế hoạch giáo dục và rèn kỹ năng phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ gắn liền với phụ huynh. Giáo dục và rèn kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ là một nội dung giáo dục rộng lớn. Nếu cô chỉ tổ chức đơn giản dưới các hình thức trò chuyện hay giới thiệu qua tranh ảnh thì chắc chắn sẽ không đem lại kết quả giáo dục tốt trên trẻ. Vì vậy trong quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ để nâng cao hiệu quả giáo dục và rèn kỹ năng phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ tôi đã lồng ghép nội dung về phòng tránh tai nạn thương tích vào từng chủ đề trong năm học một cách cụ thể sao cho vừa đảm bảo mục tiêu, nội dung giáo dục vừa phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng nhân thức của trẻ cũng như các hoạt động tại gia đình trẻ. + Tháng 09: Chủ đề trường mầm non - Phòng tránh hóc sặc ( dị vật, thức ăn, hột hạt, đồ chơi ) + Tháng 10: Chủ đề bản thân - Phòng tránh một số dịch bệnh truyền nhiễm ( tay chân miệng , thuỷ đậu, tiêu chảy, thuỷ đậu, covid-19 ) + Tháng 11: Chủ đề gia đình - Phòng tránh bỏng 3 + Tháng 12: Chủ đề nghề nghiệp - Phòng chống cháy nổ, điện giật + Tháng 01: Chủ đề thực vật - Phòng chống ngộ độc thức ăn, thuốc uống + Tháng 02: Chủ đề Động vật- Phòng chống động vật, côn trùng cắn + Tháng 03: Chủ đề giao thông - Phòng tránh tai nạn giao thông + Tháng 04: Phòng tránh đuối nước + Tháng 05: Quê hương, Đất nước, Bác Hồ - Phòng tránh thất lạc - Thông qua kế hoạch tôi đã lựa chọn nội dung thích hợp để xây dựng thành video bài giảng chất lượng “ Video phòng chống đuối nước cho trẻ nhỏ” để hướng dẫn phụ huynh giáo dục trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích. 2.2. Biện pháp 2. Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức để rèn kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích. Khi giáo dục và rèn kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ, nếu cô chỉ sử dụng từng hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục đơn lẻ thì hoạt động sẽ trở nên rời rạc thiếu tính logic và khoa học. Từ đó làm mất đi sự tập trung và hứng thú của trẻ khiến hiệu quả giáo dục trên trẻ không cao. Chính vì thế tôi đã chủ động phối hợp với đồng nghiệp mạnh dạn đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục để rèn kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thông qua hoạt động học.Trong đó chú trọng áp dụng triệt để quan điểm giáo dục “ Lấy trẻ làm trung tâm”. Các phương pháp được vận dụng linh hoạt bám sát và phù hợp với từng nội dung phòng chống tai nạn thương tích. + Sử dụng các hình ảnh, video trực quan cho trẻ quan sát trực tiếp rồi đặt hệ thống câu hỏi mở cho trẻ trả lời theo suy nghĩ và nhận định của cá nhân để trẻ tự phân biệt được các nguy cơ gây ra tai nạn thương tích, cách phòng tránh và xử lý ban đầu các tai nạn thương tích một cách thích hợp nhất. + Vận dụng linh hoạt các biện pháp phản biện. Bằng cách xây dựng hệ thống các câu hỏi và bài tập tình huống trên nền các hình ảnh thực tế. Giúp trẻ phân loại được các hành vi đúng - sai, hành động nên làm và không nên làm. + Khéo léo sử dụng nghệ thuật “khen - chê” đúng lúc đúng chỗ, kịp thời để khích lệ động viện trẻ thực hiện tốt các biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích. + Tăng cường tổ chức các hoạt động thí nghiệm, thực nghiệm, trải nghiệm. + Hình thức tổ chức cũng được tôi kết hợp khéo léo đan xen giữa hoạt động “động” với hoạt động “tĩnh” làm giảm bớt sự căng thẳng cho trẻ trong quá trình học. Biên pháp trên không chỉ giúp trẻ phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của bản thân mà còn làm cho các hoạt động lồng ghép giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trở nên nhẹ nhàng, linh hoạt và hấp dẫn hơn. 4 2.3. Biện pháp 3: Tăng cường rèn kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ từ chế độ sinh hoạt một ngày ở trường mầm non. Giáo dục và rèn luyện kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ được thực hiện có hiệu quả theo chế độ sinh hoạt một ngày ở trường mầm non như + Hoạt động đón trẻ: Giáo dục kỹ năng cất đồ dung cá nhân đức nơi quy định, tự giác không mang các vật dụng sắc nhọn, hột hạt ....có nguy cơ gây tai nạn thương tích vào lớp học. + Hoạt động ngoài trời: Giáo dục trẻ ý thức tổ chức kỹ luật tuân thủ nội quy khi tham gia các hoạt động ngoài trời “ đi theo hàng lối, không tự ý rời khỏi nhóm, không tự ý ngắt hoa, bắt côn trùng... Giờ hoạt động ngoài trời + Hoạt động chiều: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm thông qua các tình huống giả định, kỹ năng thoát hiểm khi có cháy, kỹ năng xử lý khi bé bị lạc tại siêu thị, kỹ năng xử lý khi bị ngã, kỹ năng xử lý khi bị làm vỡ cốc thuỷ tinh, bị bỏng... Kỹ năng thoát hiểm khi có cháy 5 + Hoạt động ăn ngủ vệ sinh: Giáo dục kỹ năng trong khi ăn uống để phòng tránh hóc sặc, khi ăn nhai kỹ, không nói chuyện cười đùa trong khi ăn; khi ngủ không kéo chăn kín mặt... Giờ ăn, giờ ngủ + Hoạt động góc: Giáo dục trẻ sắp xếp đồ dùng đồ chơi ngăn nắp gọn gàng, chơi đoàn kết hoà thuận với các bạn trong nhóm, không lấy đồ dùng đồ chơi để ném vào bạn, không cho các đồ dùng đồ chơi vào miệng... Chơi hoạt động góc Qua đây ta thấy rằng giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích thông qua chế độ sinh hoạt một ngày là rất phù hợp. Bởi trẻ được tham gia vào các hoạt trực tiếp để nhận biêt, phân loại rõ ràng các nguy cơ gây mất an toàn có thể xảy ra tai nạn thương tích cho trẻ. 2.4. Biện pháp 4. Tích cực xây dựng môi trường giáo dục an toàn Phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ ngay tại lớp học. Thực tế cho thấy trẻ muốn phát triển toàn diện thì trẻ phải có sức khỏe tốt. Và muốn có sức khỏe tốt thì trẻ phải được sinh sống, vui chơi và học tập trong môi trường giáo dục an toàn và lành mạnh cả về thể chất lẫn tình thần. Bởi môi trường 6 giáo dục chính là chiếc chìa khóa vàng để giáo dục trẻ trở thành những con người tài đức vẹn toàn. Thế nên năm học này tôi đã chủ động đổi mới môi trường trong và ngoài lớp học theo tiêu chí “lớp học mầm non “An toàn - Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - Thân thiện - Hạnh phúc”. * Môi trường giáo dục trong lớp luôn đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. + Thường xuyên kiểm tra cẩn thận đồ dùng, đồ chơi để loại bỏ ngay các đồ dùng, đồ chơi đã bị hỏng hay có đầu sắc nhọn ra khỏi lớp học. + Bố trí sắp xếp giá đồ dùng đồ chơi ngăn nắp, gọn gàng, khoa học, vừa tầm giúp trẻ dễ lấy, dễ cất Hình ảnh góc gọn gàng * Môi trường giáo dục bên ngoài lớp rất đa dạng và phong phú bào gồm các hoạt động vui chơi, thăm quan, dã ngoại. + Kiểm tra môi trường hoạt động trước khi cho trẻ chơi. + Dạy trẻ kỹ năng di chuyển “đi theo hàng lối”, chơi theo từng cặp đôi, từng nhóm nhỏ. + Giới hạn phạm vi hoạt động và không gian chơi của trẻ. Hình ảnh dã ngoại xếp hàng cổng đi thăm, hình ảnh đồ chơi ngoài trời gồm khu phát triển vận động và ảnh khu vui chơi ngoài trời 7 * Môi trường tâm lý + Luôn yêu thương, tôn trọng, đối xử công bằng với mọi trẻ. + Không dọa nạt, quát mắng hay làm tổn thương thân thể của trẻ. Qua đây ta thấy việc đổi mới môi trường giáo dục an toàn, phóng tránh tai nạn thương tích cho trẻ đã đem lại hiệu quả tốt. 2.5. Biện pháp 5. Chủ động phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ ngay tại gia đình. Giáo dục tại gia đình và trong nhà trường cũng giống như hai bánh xe của đoàn tàu hỏa, chỉ cần phối hợp tốt với nhau là có thể giải quyết tốt bất cứ vấn đề nào. Do đó khi rèn kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ tôi đã chủ động phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh thông qua qua các buổi họp phụ huynh định kỳ (đầu năm, học kì một, cuối năm) hay qua các kênh thông tin zalo, messenger, facebook, fanpace, website để tôi hướng dẫn, hỗ trợ phụ huynh giáo dục và rèn luyện kỹ năng phòng, tránh các tai nạn thương tích cho trẻ tại gia đình bằng các việc làm, thiết thực và cụ thể như: Hình ảnh trao đổi tuyên truyền với phụ huynh về tai nạn thương tích - Tích cực trò chuyện, đối thoại để dạy trẻ cách nhận biết các hành vi “nên làm và không nên làm” thông qua biểu lộ cảm xúc. - Nhận biết các nguy cơ có thể xay ra tai nạn thương tích khi trẻ sử dụng các đồ dung, vật dụng hay tham gia các hoạt động vui chơi, lao động tại gia đình. - Cha mẹ xây dựng nội quy gia đình cụ thể chỉ tiết và thỏa thuận cùng trẻ thực hiện đúng cam kết có hiệu quả như: + Bỏ rác đúng nơi quy định. + Không được vứt vỏ chuối và đổ nước ra nền nhà. Nếu làm đổ nước phải tự lấy khăn khô và lau ngay. 8 + Không được nghịch bút thử điện và không được cắm các đồ sắc nhọn hay cho tay vào ổ cắm điện. + Không được tự ý vào nhà tắm khi bố mẹ chưa cho phép. + Không được với các đồ vật (xoong, chảo, nồi ) ở trên bếp nấu. + Không được tự ý bật quạt, bàn là, bình nước nóng, bếp ga Như vậy giáo dục kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ muốn đạt hiệu quả cao cần có sự phối kết hợp thồng nhất, đồng bộ giữa cô giáo - phụ huynh - nhà trường. 3.Kết quả * Đối với trẻ: Trẻ có ý thức tổ chức và kỷ luật khi tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, thực nghiệm và thí nghiệm. Trẻ có thói quen tích cực như: làm đâu gọn đấy, đứng dậy sạch ngay, luôn cẩn thận, tỷ mỉ và khéo léo khi xử dụng các đồ dùng, đồ chơi và các vật dụng trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày tại gia đình và trường lớp. Trẻ luôn bình tĩnh, tự tin để xử lý các công việc. Đặc biệt thông qua các hoạt động giáo dục phòng, tránh tai nạn thương tích mà trẻ phát triển được vốn từ phong phú. Trẻ có kỹ năng ứng xử tốt, giao tiếp thân thiện, hòa nhã với mọi người xung quanh. Trẻ nhận biết, phân biệt rõ hành vi mất an toàn trong vui chơi, lao động sản xuất và trong đời sống sinh hoạt. Trẻ có kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích tốt. Kết quả cụ thể được đánh giá trên bảng đối chứng về số liệu trước và sau khi thực hiện đề tài: Số trẻ: 22 trẻ: 120% 96% 96% 96% 100% 91% 91% 80% 60% 40% 18% 20% 14% 14% 9% 9% 0% Ý thức tổ chức và Khả năng mạnh Khả năng nhận Kĩ năng xử lí cơ Khả năng điều kỉ luật của trẻ khi dạn, tự tin để vượt biết, phân biệt các bản khi bản thân chỉnh tâm lý, ý tham gia các hoạt qua các thử thách trường hợp an toàn hoặc bạn bè trẻ bị thức tự chủ và vận động khám phá khó khăn của trẻ và không an toàn tai nạn thương tích động cảu trẻ trong phòng tránh của trẻ Trẻtai đạt nạn đầu thương năm tíchTrẻ đạt cuối năm của trẻ * Đối với giáo viên: Tôi đã xây dựng được hệ thống lý luận và phương pháp khoa học tích cực trong phòng, tránh tai nạn thương tích ở trẻ. Xây dựng được môi trường giáo dục an toàn- phòng, tránh tai nạn thương tích hiệu quả cho trẻ ở trong 9 và ngoài lớp học. Phối hợp tốt với cha mẹ trẻ để thực hiện có hiệu quả công tác phòng, tránh tai nạn thương tích ngay trong chính gia đình trẻ. * Đối với phụ huynh Phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của môi trường giáo dục an toàn, phòng, tránh các tai nạn thương tích hiệu quả đối với sự phát triển toàn diện của trẻ ngay tại gia đình. Phụ huynh có nhận thức đúng đắn và quan tâm hơn đến công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và đảm bảo an toàn về sức khỏe và tính mạng của trẻ trong thời gian trẻ ở trường. Phụ huynh đã có những đóng góp và ủng hộ tích cực cho công tác phòng, tránh tai nạn thương tích trong nhà trường. Tóm lại: Để công tác giáo dục kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ đạt hiệu quả tốt thì trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ cô giáo và cha mẹ trẻ cần phải chú trọng đến việc xây dựng và đổi mới môi trường giáo dục theo Chủ đề năm học “ Xây dựng trường mầm non xanh – an toàn – thân thiện” và tích cực phòng, tránh tai nạn thương tích” cho trẻ tại gia đình và trường lớp mầm non. Đồng thời cần thường xuyên chú ý quan sát trẻ trong mọi hoạt động, tích cực động viên, khen ngợi trẻ kịp thời và luôn chủ động cung cấp các kiến thức và kỹ năng cơ bản trong phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ. Tăng cường phối kết hợp với phụ huynh để rèn luyện kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, trog mọi thời điểm. Trên đây là “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4 - 5 tuổi trong trường mầm non” mà tôi đã áp dụng trong 4 tháng qua. Rất mong được lắng nghe ý kiến đóng góp của ban giám khảo, để việc tổ chức giáo dục kỹ năng phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ của tôi được tốt hơn nữa. Xin chân thành cảm ơn! Việt Tiến, ngày 06 tháng 11 năm 2021 Xác định của đơn vị Người thực hiện Nguyễn Thị Trang