Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Đoàn Thị Hạnh 2. Chức vụ: Giáo Viên 3. Đơn vị: Trường Mầm Non Việt Tiến II.Tên biện pháp: Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình. III. Nội dung 1. Thực trạng *Vấn đề cần giải quyết Với mỗi trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn. Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi ngộ nghĩnh Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ. Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai. Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu. Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp. Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách. Vì thế trường Mầm non Việt Tiến đã rất quan tâm, đầu tư về cơ sở vật chất trang thiết bị tài liệu, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, vận động phụ huynh giúp đỡ về cơ sở vật chất để thực hiện hoạt động học tạo hình. Xong kết quả ở một số tiết chưa cao. Trẻ thực hiện ở mức độ khá giỏi ít, thực hiện đạt yêu cầu còn nhiều. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy trên lớp tôi chọn đề tài này để nghiên cứu, mong muốn qua thực hiện tìm ra được những phương pháp, biện pháp hay, tích cực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường mầm non. Từ đó tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình”. *Thực trạng *Thuận lợi + Được sự quan tâm chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, của tổ chuyên môn và các đồng nghiệp. 2 + Ban giám hiệu đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và các đợt lên chuyên đề tạo hình, hội thi triển lãm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm. + Là lớp điểm về đổi mới hình thức tổ chức chăm sóc giáo dục trẻ 3 – 4 tuổi. + Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ. Có khả năng tạo hình tốt, biết định hướng, chọn đề tài phù hợp kích thích trí tưởng tưởng và khơi dậy khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình để đạt hiệu quả. *Khó khăn + Việc tổ chức các giờ hoạt động chung của giáo viên còn gò bó, nặng về kết quả sản phẩm, ít tạo điều kiện cho trẻ phát huy tính sáng tạo, chưa gây được hứng thú cho trẻ còn áp đặt trẻ theo khuôn mẫu; chưa biết cách hướng để trẻ thể hiện được tính sáng tạo khi tham gia hoạt động tạo hình; chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để làm giàu các biểu tượng cho trẻ. + Các học liệu chuẩn bị cho trẻ sử dụng trong hoạt động tạo hình còn ít, chưa được phong phú đa dạng như: Đất nặn, giấy vẽ,que, lá, tăm, gạch non, màu nước, kim sa, hột hạt, giấy màu, các loại tranh ảnh nghệ thuật,...Trang thiết bị đồ dùng dạy học chưa phong phú, chưa hấp dẫn trẻ. + Công tác tuyên truyền, vận động các bậc phụ huynh quan tâm đến trẻ trong hoạt động tạo hình đôi khi chưa thực sự hiệu quả, một số phụ huynh không có điều kiện kinh tế, nhận thức chưa đầy đủ, bận công việc ít có thời gian quan tâm trong việc rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ. * Nguyên nhân của hạn chế + Đa số trẻ chưa đi học qua nhà trẻ do vậy trẻ con nhút nhát chưa tự tin. Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người + Trẻ hiếu động khả năng tập trung chú ý của trẻ chưa cao. + Chưa có nhiều đồ dùng, đồ chơi mới lạ, đẹp mắt, chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc cho trẻ. +Hình thức gây hứng thú còn đơn điệu, dập khuôn thiếu tính sang tạo. - Số liệu điều tra thực trạng qua bảng khảo sát đầu năm tổng số 30 cháu Số trẻ Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ Nội dung thực nghiệm đạt % chưa đạt % Trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo hình 15 50% 15 50% Trẻ có kỹ năng tham gia hoạt động tạo hình 13 43% 17 57% Trẻ đặt được tên và nhận xét sản phẩm 14 47% 16 53% 3 2. Các biện pháp đã thực hiện 2.1. biện pháp 1 Đổi mới, sáng tạo các hình thức vào bài gây hứng thú Cũng giống như bất cứ hoạt động chung nào, việc tạo cảm xúc khi vào bài là một vấn đề quan trọng nó đưa tới sự thành công và sáng tạo ở trẻ trong suốt thời gian hoạt động. Tuy phần này nó chiếm ít thời gian nhưng nó có vị trí không kém phần quan trọng, vừa lôi cuốn được trẻ vừa khéo léo giúp trẻ hình thành những vấn đề mà trẻ cần giải quyết Để góp thêm phần sinh động và hấp dẫn cho tiết học hơn và mới lạ tôi đưa nghệ thuật rối bóng vào trong giảng dạy. Rối bóng tay là một loại hình nghệ thuật rất độc đáo nó được tạo hình bởi đôi bàn tay khéo léo của người nghệ sĩ. Vì vậy rối bóng đã để lại rất nhiều ấn tượng trong lòng người xem. Những ai đã từng được xem rối bóng một lần rồi thì luôn luôn nhớ và không thể nào quên được. * Ví dụ 1: Đề tài “ Sáng tạo với đôi bàn tay” - Gây hứng thú: + Cô và cả lớp cùng chơi một trò chơi. Trò chơi “Năm ngón tay ngoan” + Xem video clip (Múa rối bóng bằng tay tạo hình ra các con vật) Hình ảnh: Múa rối bóng tay tạo hình con thỏ 4 Hình ảnh: Múa rối bóng tay tạo hình con thiên nga + Từ đôi bàn tay khéo léo của ngưới nghệ sĩ đã tạo hình được rất nhiều các con vật ngộ nghĩnh và đáng yêu. Và từ đôi bàn tay nhỏ nhắn xinh xắn của các con, các con có muốn tạo hình ra con vật mà chúng mình yêu thích không? Hôm nay cô Hạnh sẽ dạy chúng mình in hình bàn tay bằng màu nước để tạo ra một số con vật nhé. Dưới đây là hình ảnh sản phẩm một số con vật của các cháu lớp C5 Hình ảnh: In đàn cá bằng bàn tay của cháu Tuệ Nhi 5 Hình ảnh: Con công in bằng màu nước của cháu Ngọc Mai 2.2.Biện pháp 2: Đồ dùng trực quan, nguyên vật liệu dạy trẻ gần gũi, phong phú Muốn trẻ tạo ra sản phẩm đẹp và phong phú thì đồ dùng tranh mẫu, vật mẫu, tranh gợi ý của cô phải đẹp, chuẩn và mang tính thẩm mĩ. Vì tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng. Trẻ thu hút bởi các màu sắc rực rỡ, những hình thù ngộ nghĩnh sinh động, dưới mắt trẻ cái gì cũng mới mẻ, cũng gợi cho trẻ sự tò mò. Ví dụ như hoạt động: Cắt dán đàn cá bơi. Tôi cũng đã sử dụng và tận dụng những chiếc lá cây khô để dán và tạo thành đàn cá để gây hứng thú cho trẻ: Hình ảnh: Cắt dán đàn cá 6 Vì lẽ đó, muốn thu hút trẻ vào giờ học vẽ, ngoài các bức tranh bằng màu nước, màu sáp, tôi còn sưu tầm nhiều tranh nghệ thuật, tranh dân gian, tranh Đông Hồ,...và làm thêm nhiều tranh bằng các chất liệu khác nhau như: Đất sét, lá cây, các loại hạt, vải vụn, nắp chai, cúc áo và len.... Hình ảnh: Tranh xé dán thuyền trên biển 7 Hình ảnh: Trang trí lọ hoa Những bức tranh đó đều đảm bảo về nội dung, màu sắc để trẻ quan sát và nhận xét, giúp trẻ tích luỹ được nhiều cảm xúc, vốn hiểu biết của trẻ để thể hiện trong tranh vẽ của mình. Từ đó phát huy được trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ. Và với môi trường bên ngoài tôi còn trang trí xen kẽ trồng cây xanh bằng các con vật ngộ nghĩnh được làm từ những phế liệu đã bỏ để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo hình. 8 Hình ảnh trồng cây xanh bằng các con vật ngộ nghĩnh 2.3. Biện pháp 3: Cung cấp và hình thành cho trẻ các kỹ năng tạo hình cơ bản: Để trẻ mạnh dạn, hứng thú tham gia vào các hoạt động tạo hình thì việc hình thành, cung cấp cho trẻ kỹ năng cơ bản để trẻ có hành trang mạnh dạn tự tin tham gia vào các hoạt động tạo hình là cần thiết. Sau khi khảo sát đầu vào tôi thấy các kỹ năng tạo hình của trẻ : Kỹ năng vẽ, nặn, xé dán theo yêu cầu của lứa tuổi, kỹ năng quan sát nhận xét đánh giá sản phẩm, kỹ năng sử dụng mầu sắc, bố cục tranh....chưa cao, chưa đồng đều... tôi đã kết hợp cùng đồng nghiệp trong lớp hình thành, cung cấp cho trẻ các kỹ năng thông qua nhiều hoạt động khác nhau: + Tận dụng ngay những giờ đón trả trẻ tôi cho trẻ làm quen các bức tranh mẫu của cô, các sản phẩm đẹp của các anh chị để cùng trò chuyện với trẻ về các đường nét, bố cục, mầu sắc, khuyến khích trẻ tập đánh giá sản phẩm và cùng trò chuyện với trẻ về cách vẽ, cách chọn mầu, cách sắp xếp bố cục với những sản phẩm nặn, xé dán, đồ chơi.... thì tôi cùng trẻ trò chuyện các bước tiến hành để tạo thành sản phẩm. Ví dụ: Khi tết đến xuân về tôi cho trẻ trang trí cành đào ngày tết thì một số trẻ vẽ hoa đào, một số trẻ khác nặn những bông hoa, trẻ thì xé dán hoa, trẻ thì in ngón tay để trang trí những bông hoa cho cành đào... Mỗi trẻ tự lựa chọn bằng cách được phản ánh bằng xé dán, vẽ, lắp ghép và các hình thức khác nhau để thực hiện cái có ý nghĩa đối với cá nhân trẻ. 9 Hình ảnh: Trang trí cành đào ngày tết Bên cạnh những giờ học tạo hình lấy tôi còn chú trọng phối hợp cùng đồng nghiệp trong trường cũng như Ban Giám Hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ theo các quy mô khác nhau: theo lớp, theo khu, toàn trường. Hình ảnh trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm 10 2.4 Biện pháp 4: Giáo viên biết cách đánh giá sản phẩm, dạy trẻ biết nhận xét sản phẩm Trẻ rất thận trọng với sản phẩm của mình, vì vậy trẻ rất vui khi sản phẩm của mình được nhiều người thích thú và khen ngợi. Muốn dạy trẻ biết cách nhận xét sản phẩm, giáo viên phải có sự hiểu biết về các tác phẩm nghệ thuật, đặc biệt phải dựa trên yêu cầu của hoạt động và khả năng của từng trẻ. Trong khi nhân xét, cần lưu ý khen ngợi, động viên là chính, phải nhấn mạnh những thành công sáng tạo, những ý định tạo hình thú vị của trẻ, phải chỉ cho trẻ thấy sự gống nhau giữa sự vật với hình ảnh được miêu tả và giúp cho trẻ thể hiện tình cảm, thái độ trước kết quả hoạt động. Giáo viên không nên trách phạt hoặc phê bình gay gắt đối với những trẻ chưa thực hiện với yêu cầu của bài mà cần động viên trẻ là chính. * Ví dụ 1: Đề tài “ Sáng tạo với bàn tay” Kỹ năng: - Rèn luyện ,củng cố kĩ năng in bàn tay trên giấy, kĩ năng vẽ và sử dụng màu nước khéo léo cho trẻ. - Trẻ biết lựa chọn các nguyên vật liệu mở: giấy màu, mắt con vật, ....phối hợp các kĩ năng gắn đính để trang trí cho bức tranh của mình thêm đẹp. - Mở rộng kĩ năng in bàn tay đối xứng bằng màu nước - Trẻ biết cách đánh giá, nhận xét bài của mình, của bạn. Hình ảnh: Con thấy bức tranh này như thế nào? => Nhận xét: Cách 1: - Bức tranh này trông thật thú vị con có muốn chia sẻ với cô về nó không? - Con công này màu sắc ra sao? 11 - Con tạo hình bàn tay như thế nào để tạo thành con công? - Con định đặt tên cho sản phẩm mình là gì? - Còn một số bài như bài của bạn Hải Nam in đàn cá rất đẹp rồi nhưng cô thấy con vẽ thêm rong, rêu và những bọt nước thì bài con sẽ đẹp và sinh động hơn đấy. Cách 2: - Con thấy thích bức tranh nào nhất? Vì sao? - Để làm nên bức tranh này thì con phải làm như thế nào? - Vì chỉ có một con cua nên con đặt con cua ở đâu? (Ở giữa bức tranh) - Ngoài con cua ra để bức tranh thêm đẹp con đã làm gì? ( Vẽ thêm rong, rêu, nước....) Biện pháp 5. Phối kết hợp với phụ huynh: Để nâng cao hoạt động tạo hình cho trẻ và để có sự giáo dục đồng bộ giữa gia đình và nhà trường là một việc làm hết sức cần thiết bởi tôi nhận thấy rằng tất cả mọi khó khăn trong học tập không thể thiếu được vai trò giải quyết khó khăn của phụ huynh. Vì vậy ngay từ đầu năm học để phụ huynh hiểu thêm về hoạt động tạo hình tôi đã tổ chức 1 số tiết học mẫu để giúp phụ huynh có nhận thức sâu sắc hơn về hoạt động tạo hình đồng thời tôi thường xuyên gặp gỡ trao đổi với các bậc phụ huynh về tầm quan trọng của hoạt động tạo hình trong trường mầm non nói chung và đổi mới trẻ 3 tuổi nói riêng. Hoạt động tạo hình không chỉ giúp trẻ khả năng thẩm mỹ, biết nhìn nhận cái đẹp và đánh giá cái đẹp mà còn giúp trẻ rèn luyện đôi bàn tay khéo léo, vững chắc, linh hoạt hơn tạo tiền đề cho các độ tuổi khác nhau. Bên cạnh đó trước khi tiến hành các đề tài tạo hình tôi thường xuyên trao đổi, thông báo với phụ huynh về các đề tài để phụ huynh có thể trò chuyện với trẻ ở tại gia đình về các đề tài đó, từ đó giúp trẻ hiểu trước, hiểu sâu hơn, có cảm xúc về đề tài từ đó trẻ sẽ hứng thú hoạt động khi cô đưa đề tài đó ra. 3. Kết quả Sau khi tìm tòi suy nghĩ và thực hiện những biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ của mình, tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã có những tiến bộ rõ ràng. Cụ thể được thể hiện qua bảng tổng hợp sau: Kết quả đạt được STT Nội dung khảo sát Trước khi thực hiện Sau khi thực hiện đề tài đề tài Số trẻ đạt Tỉ lệ % Số trẻ đạt Tỉ lệ % 1 Trẻ hứng thú tham gia 15/30 50% 30/30 100% hoạt động tạo hình 2 Trẻ có kỹ năng tham gia 13/50 43% 28/30 93,3% hoạt động tạo hình 3 Trẻ đặt được tên và nhận 14/30 47% 28/30 93,3% xét sản phẩm 12 Sau khi vận dụng một số biện pháp trên tôi thấy trẻ còn phát triển tốt một số kỹ năng như: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thể hiện tình cảm xã hội, kỹ năng thẩm mỹ, kỹ năng nhận thức, ky năng vận động: - Kỹ năng giao tiếp Khi tham gia hoạt động tạo hình trẻ được hoạt động cùng với bạn, thảo luận cùng bạn về những tác phẩm tạo hình. - Kỹ năng thể hiện tình cảm xã hội Trẻ biết cách thể hiện tình yêu, cảm xúc trước những tác phẩm đẹp. - Kỹ năng thẩm mĩ Trẻ biết yêu quý cái đẹp. Biết thể hiện những sắc thái về cái đẹp - Kỹ năng nhận thức Tạo điều kiện để trẻ có thêm những hiểu biết xã hội, những kiến thức thiên nhiên, con người, con vật hay môi trường xung quanh trẻ. - Kỹ năng vận động: Trẻ có kỹ năng vận động vò, xé, lăn dọc, xoay tròn, ấn dẹt Việc áp dụng “Một số biện phát phát triển thẩm mĩ cho trẻ 3 – 4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình” mang lại lợi ích về kinh tế xã hội cụ thể như sau: * Đối với trẻ: + Trẻ được tham gia vẽ, nặn, xé dán, tô màu... giúp trẻ phát triển sự khéo léo của đôi bàn tay và những kĩ năng sống. Thông qua đó giúp trẻ tự tin hơn trong mọi hoạt động. Trẻ được thể hiện tài năng của mình mọi lúc mọi nơi. * Đối với giáo viên: + Giúp giáo viên nắm chắc được hình thức, phương pháp, nội dung từ đó có kỹ năng tổ chức các hoạt động tạo hình một cách tự tin, linh hoạt, sáng tạo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. * Đối với phụ huynh: + Phụ huynh đã có nhận thức dúng đắn hơn về hoạt động tạo hình của trẻ lứa tuổi mầm non cũng như các hoạt động ở trường. Từ đó cùng phối hợp với cô giáo, nhà trường tổ chức cho trẻ tham gia một số hoạt động tạo hình sáng tạo và hoạt động trải nghiệm nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ. *Bài học kinh nghiệm rút ra sau quá trình thực hiện biện pháp: -Thường xuyên nghiên cứu, trau rồi kiến thức và sưu tầm các nguyên vật liệu sẵn có để sáng tạo ra sản phẩm để thu hút trẻ tham gia hoạt động - Luôn tạo không khí vui vẻ, hứng thú cho trẻ trước, trong và sau khi chơi. - Quan tâm đến từng cá nhân của trẻ,đặc biệt trẻ nhát và thụ động. - Sử dụng biện pháp nêu gương sau mỗi hoạt động, cuối ngày và cuối tuần. - Tận dụng mọi lúc mọi nới để phối kết hợp với phụ huynh trong quá trình rèn trẻ tính chủ động, tích cực. 13 - Bên cạnh đó cần có sự quan tâm của phụ huynh học sinh về tinh thần và vật chất. Trên đây là“Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình”. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các vị ban giám khảo và các bạn đồng nghiệp để giải pháp của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Việt Tiến ngày 5 tháng 11 năm 2021 Xác nhận của đơn vị Người thực hiện