Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Nguyễn Thị Hồng 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường Mầm non Việt Tiến II. Tên biện pháp: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi”. III. Nội dung 1.Thực trạng 1.1 Đặt vấn đề Vui chơi là hoạt động chủ đạo đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của trẻ mẫu giáo, hoạt động vui chơi là một trong các loại hình hoạt động của trẻ ở trường mầm non được người lớn tổ chức, hướng dẫn nhằm giúp trẻ thỏa mãn các nhu cầu vui chơi và nhận thức. Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ được phản ánh đời sống của xã hội con người. Hoạt động vui chơi là hoạt động cá nhân hoặc một nhóm nên trẻ được tự do giao tiếp, tự do kết bạn, tự do lựa chọn trò chơi, trong trò chơi trẻ giả vờ làm người lớn, tái hiện lại những việc làm của người lớn. Từ đó giúp trẻ tích lũy được vốn kinh nghiệm sống, những hiểu biết về thế giới xung quanh, bước đầu hình thành những kỹ năng lao động đơn giản cho trẻ, hơn nữa vui chơi còn giúp trẻ luyện các kỹ năng đã được làm quen ở hoạt động chung phát huy được những năng lực, trí tuệ. Như vậy trò chơi có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Trên thực tế, việc tổ chức hoạt động góc cho trẻ ở các trường mầm non còn nhiều hạn chế, đồ dùng đồ chơi trong các góc còn quá nghèo nàn, giáo viên chưa biết cách tổ chức hoạt động góc cho trẻ hiệu quả, chưa chú ý đến việc rèn luyện kỹ năng cho trẻ qua hoạt động vui chơi, việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động ở các góc chưa thật sự phong phú nên chưa phát huy được tính tích cực của trẻ. Trẻ chưa học được nhiều qua chơi, còn thụ động, tự ti, nhút nhát, ngôn ngữ nói mạch lạc và khả năng giao tiếp trước đông người chưa tốt. Từ những thực tiễn đó tôi đã mạnh dạn chọn:“Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi” làm đề tài nghiên cứu. Đề tài này thực hiện góp phần giúp tôi tìm ra các biện pháp và rút ra được kinh nghiệm trong quá trình giải dạy và giáo dục trẻ. Giúp trẻ được vui chơi, học tập, sử dụng nguyên vật liệu theo hướng mở và đặc biệt có kỹ năng tốt khi tham gia hoạt động. 1.2 Đánh giá thực trạng Qua thực tế tổ chức hoạt động góc ở lớp tôi đã gặp các thuận lợi và khó khăn như sau: 2 * Thuận lợi Được sự quan tâm của các cấp chính quyền và Ban giám hiệu nhà trường, luôn đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất phòng học rộng rãi, thoáng mát mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi trong lớp đầy đủ. Giáo viên trẻ có trình độ chuyên môn, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, tích cực học hỏi nghiên cứu tài liệu về cách chăm sóc giáo dục trẻ. Phụ huynh quan tâm, phối hợp, đồng hành cùng nhà trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. * Khó khăn Kỹ năng chơi cả trẻ còn nhiều hạn chế. Một số trẻ còn nhút nhát chưa tích cực hoạt động và một số trẻ khác lại quá hiếu động khi tham gia chơi. Ngôn ngữ của một số trẻ còn hạn chế, phát âm chưa rõ, chưa diễn đạt được ý hiểu của mình đối với người khác. Trường học mới xây dựng và đưa vào sử dụng, giáo viên phải trang trí môi trường lớp học từ đầu nên việc chủ động thiết kế môi trường hoạt động góc cho trẻ còn hạn chế. 1.3 Nguyên nhân của hạn chế: Một số trẻ trong độ tuổi 3-4 tuổi chưa ra lớp, hoặc đến cuối năm học mới ra lớp nên trẻ nhút nhát, chưa có kỹ năng làm quen với hoạt động góc dẫn đến chưa biết chơi hoạt động ở các góc. Ở độ tuổi này nhiều trẻ ngôn ngữ còn chưa phát triển hoàn thiện, nên việc diễn đạt ý tưởng của mình còn nhiều hạn chế. Giáo viên tổ chức hoạt động góc còn mang tính hình thức, chưa có kinh nghiệm xây dựng và bố trí các góc chơi, đồ dùng đồ chơi tự tạo tại các góc chưa phong phú, thiếu hấp dẫn đối với trẻ. Tôi đã tiến hành khảo sát đầu năm với 32 trẻ và thu được kết quả như sau: 3 Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, tôi đã đề ra một số biện pháp sau. 2. Các biện pháp đã thực hiện 2.1 Biện pháp 1: Xây dựng các góc chơi phù hợp với lớp học sắp xếp các góc đúng nguyên tắc Các góc cho trẻ hoạt động được xây dựng được bố trí thuận tiện, hợp lí, dễ thay đổi tạo sự hứng thú, đảm bảo tính vừa sức, an toàn, tích cực hoạt động của trẻ. Và trang trí linh hoạt theo hướng mở tạo điều kiện để cho mọi trẻ được lựa chọn các nhóm chơi, tham gia vào các trò chơi, hoạt động theo ý thích ở các góc. (Hình ảnh các góc được bố trí phù hợp rõ ràng) Vị trí góc phải hợp lí, góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồn ào, góc khám phá trải nghiệm, góc tạo hình âm nhạc, góc vận động nên đặt gần nguồn nước hoặc gần hiên cửa, để trẻ được thỏa thích vui chơi, khám phá trải nghiệm. Ví dụ: Góc khám phá trải nghiệm gần cửa để tận dụng hiên cho trẻ chơi làm đồ chơi bằng lá cây, vỏ lạc, rơm dạ... 4 (Hình ảnh cô và trẻ chơi khám phá trải nghiệm: Làm đồ chơi từ lá cây, rơm) Có chỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân. Các góc có khoảng rộng, hợp lí để đảm bảo an toàn cho trẻ trong quá trình hoạt động. Có lối đi, tạo ranh giới giữa các góc để trẻ tự thiết lập các mối quan hệ trong khi chơi, phù hợp với tầm nhìn của trẻ và quan sát của giáo viên khi trẻ hoạt động. Thay đổi, sắp xếp lại một số góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ, "làm mới cảm giác" về lớp học. Trang trí các góc cần linh hoạt, hấp dẫn và thay đổi nội dung theo chủ đề, đồ dùng đồ chơi đẹp mắt, đảm bảo tính thẩm mĩ, an toàn cho trẻ. Biện pháp 2: Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi các góc phong phú Đồ dùng đồ chơi giúp trẻ hứng thú tham gia vào các góc chơi. Nên ngay từ đầu năm học tôi đã kiểm tra xem có bao nhiêu đồ dùng, đồ chơi sẵn có, còn thiếu bao nhiêu đồ dùng để lên kế hoạch mua sắm đồ dùng, đồ chơi như vậy mới có đủ đồ dùng khi cho trẻ hoạt động. Tôi còn làm các đồ dùng đồ chơi tự tạo từ các nguyên vật liệu mở, nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu ở dạng phế liệu để tạo cho trẻ cảm giác mới lạ và hứng thú chơi. Những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàn, không sắc nhọn, không gây hại cho trẻ. Từ những nguyên vật liệu trên tôi làm ra rất nhiều đồ chơi phù hợp với chủ đề ở các góc cho trẻ chơi. Ví dụ: Chủ đề “Thế giới thực vật Tết và mùa xuân” tôi chuẩn bị đồ dùng như: Vải dạ, vải vụn, xốp, lon nước ngọt, hộp bánh đã sử dụng...phối kết hợp cô giáo cùng lớp, với phụ huynh và học sinh cùng làm đồ dùng đồ chơi như: Các loại bánh, các loại rau, củ, quả... để phục vụ cho trẻ vui chơi và học tập. 5 (Hình ảnh một số đồ dùng, đồ chơi tự làm) Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng được trưng bày sao cho trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn để sử dụng và cất gọn sau khi dùng. (Hình ảnh đồ dùng đồ chơi sắp xếp dễ lấy dễ cất) 6 Biện pháp 3: Dạy trẻ các kĩ năng chơi Việc dạy trẻ kỹ năng chơi ở các góc là vô cùng quan trọng, không chỉ là nội dung chính của giờ hoạt động góc mà còn là điều kiện quyết định sự thành công của việc tổ chức hoạt động chơi ở các góc cho trẻ. Từ kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thảo luận nhóm đến kỹ năng lấy, cất đồ dùng đồ chơi, hay kỹ năng nhận xét sau khi chơi, cách thể hiện vai chơi và liên kết các nhóm chơi đều được tôi chú trọng dạy trẻ. * Kĩ năng giao tiếp: Việc dạy trẻ kỹ năng giao tiếp với mọi người xung quanh trong giờ hoạt động góc là rất cần thiết. Cô không chỉ dạy trẻ biết bày tỏ thái độ, quan điểm của mình bằng lời nói, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, cách giải quyết những tình huống nảy sinh trong khi chơi, mà còn dạy trẻ mạnh dạn, tự tin, chủ động trao đổi những mong muốn, những cảm xúc, suy nghĩ, việc làm, đồng thời biết lắng nghe và hiểu lời người khác. Trẻ mầm non vốn từ của trẻ còn ít, nhiều trẻ theo nếp sống gia đình còn nói trống không, nói chưa đủ câu, cũng có lúc trẻ nói sai cho nên trẻ chưa mạnh dạn giao tiếp với cô và bạn, vì vậy tôi đã nhẹ nhàng hướng dẫn cho trẻ chứ không mắng phạt trẻ, như vậy sẽ tạo cho trẻ cảm giác tự tin, không xấu hổ trước đám đông. Ví dụ: Khi trẻ chơi khu vực bé chơi đóng vai bé chơi đóng vai bố mẹ đưa con tới trường và lúc này trẻ sẽ thực hiện vai chơi của mình chào cô, chào bố mẹ. Nếu trẻ chỉ chào cô không chào bố mẹ thì lúc này tôi sẽ nhẹ nhàng ra nhắc nhở trẻ, qua đó tạo điều kiện rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ, giúp trẻ nhớ lại và củng cố kỹ năng. Tôi luôn lắng nghe, quan sát và cố gắng hiểu trẻ. Để trẻ có điều kiện phát triển tốt nhất, tạo ra không khí thoải mái, đầm ấm và đưa các trò chơi, tạo các tình huống, trong việc giao tiếp với trẻ là cách giúp trẻ giao tiếp tích cực nhất. * Kĩ năng thảo luận nhóm: Việc dạy trẻ thảo luận nhóm giúp trẻ mạnh dạn tự tin đưa ra ý kiến trao đổi thống nhất ý tưởng, việc làm với các thành viên khác. Tôi không chỉ dạy trẻ đưa ra ý kiến của mình khi thảo luận mà còn dạy trẻ lắng nghe, tôn trọng ý kiến của bạn. Ví dụ: Trong quá trình thỏa thuận, phân công nhiệm vụ chơi cô hướng dẫn gợi mở cho trẻ mạnh dạn đưa ra ý tưởng của mình là hôm nay chơi trò chơi gì? Sẽ chơi như thế nào? sau khi lắng nghe ý tưởng của bạn rồi cùng thống nhất giữa các thành viên: Con thấy ý tưởng bạn đưa ra như thế nào? Có hợp lý không?... 7 (Cô gợi mở, hướng dẫn trẻ thảo luận nhóm) * Kĩ năng lấy và cất đồ dùng: Tôi dạy trẻ phân loại đồ dùng đồ chơi, trước khi cất, đồ chơi của góc chơi nào thì cất lên giá của góc đó. Bên cạnh việc dạy trẻ lấy, cất một cách khoa học, hợp lý, thuận tiện sử dụng nhất, tôi còn dạy trẻ thói quen gọn gàng, ngăn nắp và giữ gìn đồ dùng, đồ chơi. Ví dụ: Ở góc xây dựng tôi dạy trẻ lấy đồ chơi nhẹ nhàng, cần đồ chơi gì thì lấy đồ chơi đó tránh lấy quá nhiều và để lộn xộn trên nền nhà. (Hình ảnh trẻ lấy đồ chơi để chơi trò chơi xây dựng) 8 * Kỹ năng thể hiện vai chơi và liên kết các nhóm chơi: Điều hấp dẫn đối với trẻ khi tham gia hoạt động góc đó là trẻ được đóng vai người lớn như bố, mẹ, cô giáo, bác sĩ, ca sĩ, kỹ sư xây dựng...Tôi đến từng nhóm gợi mở để trẻ thể hiện vai chơi của mình, động viên khích lệ trẻ thể hiện vai chơi một cách sáng tạo. Tôi luôn lắng nghe quan sát và cố gắng hiểu trẻ. Để tạo sự liên kết các góc chơi và hướng tới trẻ được chơi ở tất cả các góc, khi trẻ có biểu hiện không hứng thú ở góc chơi nào thì tôi gợi hỏi và hướng cho trẻ đổi vai chơi, góc chơi mình thích. Ví dụ: Khi trẻ chơi góc khám phá trải nghiệm có biểu hiện thiếu tập trung tôi đến gợi mở trẻ và hướng trẻ đến chơi ở góc nghệ thuật. Với cách làm như vậy, chỉ trong thời gian ngắn trẻ đã có kỹ năng thể hiện tất cả các vai chơi và biết liên kết chặt chẽ các góc trong quá trình chơi. * Kĩ năng nhận xét: Khi thời gian buổi chơi gần kết thúc, tôi đến từng góc chơi gợi mở để trẻ nói về cảm nhận của mình và nhận xét về quá trình chơi của các bạn trong nhóm. Ví dụ: Tôi đến góc tạo hình âm nhạc gợi hỏi trẻ: Hôm nay các con chơi những trò chơi gì? Con đã tạo ra những sản phẩm gì? Trong nhóm bạn nào chơi tích cực? Vì sao?... (Cô gợi mở cho trẻ nhận xét, cảm nhận khi chơi) Qua đó trẻ nhìn nhận lại quá trình chơi, rút kinh nghiệm cho bản thân và nói lên suy nghĩ của mình, biết đánh giá quá trình tham gia chơi của bạn. Từ đó hình thành kỹ năng nhận xét đánh giá bản thân và người khác một cách trung thực, khách quan. 9 3. Kết quả Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên lớp học của tôi đã đạt được những kết quả như sau: * Đối với giáo viên Nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức giờ hoạt động góc cho trẻ Linh hoạt tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ, biết rèn kĩ năng cho trẻ khi chơi. Có nhiều kinh nghiệm trong việc sưu tầm nguyên vật liệu, làm đồ chơi sáng tạo. thiết kế, bố trí các góc chơi phù hợp với không gian lớp học. * Đối với phụ huynh Phụ huynh đã hiểu được phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm và hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non. Phụ huynh học sinh rất vui mừng được cùng các con sưu tầm hoạ báo, tranh ảnh, nguyên vật liệu, phế liệu...Qua đó tăng cường mối quan hệ, kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ. *Đối với trẻ Trẻ có kỹ năng chơi tốt, mạnh dạn, tự tin, thể hiện tình cảm với bạn bè và cô giáo. Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc, thích chơi cùng bạn, biết hỗ trợ giúp đỡ bạn trong khi chơi. Sau khi áp dụng đề tài tôi thu được kết quả sau: 10 Đề tài này tôi đã áp dụng thành công lớp tôi, áp dụng trong toàn trường và có khả năng áp dụng rộng rãi trong toàn Huyện. Sau khi áp dụng các biện pháp của đề tài này thành công bản thân tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm như sau: + Xây dựng được môi trường và trang trí các khu vực trong và ngoài lớp theo hướng mở đẹp mắt, hấp dẫn. + Tận dụng được các nguyên vật liệu mở, nguyên vật liệu phế thải, giảm chi phí, để tạo ra được các loại đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động góc. + Biết cách phối hợp giữa gia đình và nhà trường để cùng đưa ra và thống nhất cách giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao. + Bản thân linh hoạt hơn, sáng tạo hơn, biết rèn kĩ năng cho trẻ khi chơi. Tích cực học hỏi mọi lúc mọi và nơi để nâng cao kiến thức cho bản thân. Trên đây là “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi” của bản thân tôi. Từ những biện pháp trên rất mong nhận được ý kiến nhận xét sự đóng góp của hội đồng ban giám khảo để biện pháp của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin cam kết không sao chép nội dung của người khác. Tôi xin chân thành cảm ơn! Việt Tiến, ngày 09 tháng 11 năm 2021 Xác nhận của đơn vị Người thực hiện Nguyễn Thị Hồng