Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia hoạt động âm nhạc tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trường Mầm non Hữu Sản

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ BIỆN PHÁP 1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia hoạt động âm nhạc tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trường Mầm non Hữu Sản ”. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 5 tháng 9 năm 2022 đến tháng 5 năm 2023. 3. Các thông tin cần bảo mật : Không 4. Mô tả các biện pháp cũ thường làm Một số biện pháp cũ tôi thường hay làm: + Biện pháp 1: Những kĩ năng cần có ở mỗi giáo viên khi tổ chức hoạt động âm nhạc. * Ưu điểm: Là một giáo viên bản thân tôi đã biết chọn lựa những tác phẩm âm nhạc phù hợp với độ tuổi, phù hợp với chủ đề. Biết cách tổ chức các hình thức âm nhạc phong phú hấp dẫn trẻ nhằm lối cuốn trẻ vào hoạt động. * Nhược điểm: Những tác phẩm âm nhạc chọn lựa chưa phong phú, đa dạng về mặt nội dung. Hình thức tổ chứ chưa thật sự lôi cuốn được trẻ vào hoạt động, hoạt động còn gò bó trong các tiết học. + Biện pháp 2: Tạo môi trường cho trẻ hứng thú tham gia hoạt động * Ưu điểm: Bản thân đã tham mưu với nhà trường đầu tư đầy đủ âm thanh, máy vi tính, kết nối Internet tại lớp để truy cập chọn nhạc hay phù hợp với chủ đề, phù hợp với độ tuổi của trẻ để tổ chức hoạt động, tôi rất chú trọng sưu tầm thể hiện phong phú các thể loại băng nhạc thiếu nhi, nhạc mầm non, dân ca .các loại nhạc cụ dân tộc để giúp trẻ cảm thụ và trải nghiệm. * Nhược điểm: Do đa số là con em dân tộc nên phần đông còn nhút nhát, thụ động trong các hoạt động âm nhạc. Một số trẻ khi cô gọi lên biểu diễn văn nghệ thể hiện bài hát tuy đã thuộc nhưng vẫn còn e ngại chưa biểu diễn hết mình. Còn một số cháu có tinh thần xung phong trong các trò chơi âm nhạc nhưng các cháu vẫn chưa được mạnh dạn. +Biện pháp 3: Xây dựng và lựa chọn những động tác phù hợp cho trẻ. * Ưu điểm: Đã lựa chọn loại hình vận động và xây dựng các động tác vận động phù hợp, bởi vận động là công cụ để giúp trẻ thể hiện bài hát, do đó với mỗi bản nhạc hay bài hát mang đến cho trẻ, tôi cùng trẻ phân tích nội dung, giai điệu, cấu trúc của bài hát để lựa chọn loại hình vận động phù hợp. * Nhược điểm : Hình thức tổ chức vận động động âm nhạc chưa phong phú, việc lôi cuốn và duy trì hứng thú của trẻ vào vận động còn gặp nhiều hạn chế. 4. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, nó là giai đoạn khởi đầu đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người, góp phần vào sự nghiệp trồng người. Chính vì vậy, giáo dục nói chung và ngành giáo dục mầm non nói riêng, nó gồm nhiều hoạt động khác nhau trong đó âm nhạc chiếm vị trí hết sức quan trọng, âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, trẻ thơ được tiếp xúc từ rất sớm, ngay từ ấu thơ, trẻ đã được nghe những giai điệu nhẹ nhàng, tha thiết qua lời ru của bà, của mẹ, lớn lên, trẻ được hát, được nghe những bài hát khắp mọi miền đất nước Từ đó gieo vào lòng trẻ thơ tình yêu đối với gia đình, quê hương, đất nước, sự hiểu biết về thế giới xung quanh, lòng tự hào dân tộc, tình cảm giữa con người với con người . Qua đó giúp trẻ cảm nhận được giai điệu và nhịp điệu của các bài hát tạo cho trẻ những rung động đầu tiên trước những tác phẩm âm nhạc dân tộc. Điều đó khẳng định rằng âm nhạc là một phương tiện giáo dục về nhiều mặt. Bản thân nhận thức giáo dục âm nhạc là một hoạt động không thể thiếu trong trường mầm non và nhất là các hoạt động của trẻ cần có âm nhạc giúp trẻ thêm hứng thú say mê thoải mái khi nồng ghép, tích hợp vào các tiết dạy trong những năm qua. Thông qua giáo dục âm nhạc giúp trẻ thích đi học, yêu trường, lớp, yêu mến bạn bè biết kính trọng người trên, yêu thiên nhiên ngoài ra giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tai nghe và cảm xúc cho trẻ. Với tôi âm nhạc giống như một bí quyết riêng giúp tôi thu hút trẻ, tạo ấn tượng đẹp khi trẻ đến trường lớp. Chính vì vậy tôi suy nghĩ làm thế nào giúp trẻ học thật tốt môn âm nhạc, tôi đã không ngừng học tập trau rồi kiến thức và có nhiều sáng tạo, linh hoạt để tìm ra nhiều hình thức đổi mới trong phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập tốt nhất cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động có hiệu quả. Nên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia hoạt động âm nhạc tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trường Mầm non Hữu Sản”. 5. Mục đích của biện pháp sáng kiến 5.1. Mục tiêu chung Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người nói chung và trẻ em nói riêng, những giai điệu mượt mà vui tươi, những bài hát trong trẻo như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ. Bản thân tôi là giáo viên mầm non, là người mẹ thứ hai luôn sát cánh bên trẻ, tôi không thể đứng nhìn những đưa con xinh xắn, ngây thơ của mình phải chịu nhiều thiệt thòi như vậy, giờ đây chúng ta hãy cùng nhau tạo mọi điều kiện để những bài ca câu hát luôn luôn có và hiện hữu trong đời sống của trẻ. Bởi bản thân những bài hát lời ca đã chứa đựng nhiều cung bậc thể hiện đặc trưng tình cảm của người Việt Nam với những nội dung sâu đậm và tình yêu thương, lòng hiếu thảo sẽ góp phần quan trọng trong sự phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ thơ sau này. 5.2. Mục tiêu cụ thể a. Giáo dục nghệ thuật, bồi dưỡng tình cảm dân tộc. Mỗi đất nước, mỗi dân tộc đều có nét văn hóa riêng, những nét văn hóa đó là những phong tục truyền thống được lưu truyền từ đời này qua đời khác. Lời ca câu hát thường là những câu vần, lời thơ gắn liền âm điệu cao thấp, các bài hát về tình yêu, quê hương đất nước... là vật báu mà bất cứ dân tộc nào cũng ra sức nâng niu, giữ gìn. Dân ca, câu hò... xuất hiện từ nhân dân và ngược lại tác động đến đời sống nhân dân. Âm nhạc Việt đa dạng phong phú giúp trẻ dễ tiếp xúc, dễ thuộc, dễ hát, giúp tăng vốn từ cho trẻ, giúp trẻ hiểu thêm phong tục tập quán từng vùng miền qua các giai điệu, tiết tấu, động tác múa, trang phục Trẻ tiếp xúc và hoạt động với các bài dân ca hình thành ở trẻ tình yêu quê hương đất nước sâu đậm. b. Hình thành và phát triển nhân cách dân tộc cho trẻ. M.Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tận đáy lòng, nó khám phá ra các phẩm chất cao quí của con người. Chính vì vậy, người lớn cần quan tâm đến giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm càng tốt”. Âm nhạc quan trọng thì âm nhạc dân tộc càng quan trọng hơn đối với trẻ. Những cái hay, cái đẹp, những nét đặc sắc của dân tộc từ đời này sang đời khác đã làm cho các làn điệu dân ca tác động nhiều thế hệ hun đúc cho trẻ tâm hồn Việt. Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn diện. c. Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ. Tạo điều kiện cho trẻ có đời sống âm nhạc phong phú, nâng cao kỹ năng âm nhạc cho trẻ, hát và múa nhuần nhuyễn các bài hát ca ngợi vẻ đẹp của quê hương... * Đưa ra những giải pháp, biện pháp mới để giải quyết vấn đề: + Biện pháp 1: Tổ chức ôn luyện ở mọi lúc, mọi nơi, tạo môi trường học tập và rèn luyện. + Biện pháp 2: Âm nhạc kết hợp với các môn học (Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoại và sinh động). + Biện pháp 3: Biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc. 6. Nội dung: 6.1. Thuyết minh biện pháp/ giải pháp mới hoặc cải tiến. * Biện pháp 1: Tổ chức ôn luyện ở mọi lúc, mọi nơi, tạo môi trường học tập và rèn luyện. - Giờ đón trẻ: Là lúc giáo viên tạo niềm tin, không khí vui vẻ, gần gũi, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin bước vào lớp. Trong giờ đón trẻ, giáo viên có thể mở cho trẻ nghe những bài hát vui tươi, nhẹ nhàng, lôi cuốn trẻ và phù hợp với từng chủ đề. - Giờ thể dục sáng: Trẻ có thể tập theo các bài hát theo chủ đề. Bài tập thể dục: “Trường chúng cháu là trường mầm non”, “Vui đến trường”, “Nắng sớm” từ đó tạo cho trẻ nền nếp, thói quen tập thể dục và đặc biệt là thói quen cảm thụ âm nhạc được tốt hơn. Ví dụ: Chủ đề phương tiện giao thông, tôi thường mở nhạc cho trẻ nghe bài “ Em đi qua ngã tư đường phố" sáng tác: Hoàng Văn Yến, bài hát này nhằm giáo dục trẻ khi tham gia giao thông phải tuân thủ luật lệ giao thông để tránh tai nạn xảy ra. Bài hát “Em đi chơi thuyền” sáng tác: Trần Kiết Tường, các bạn nhỏ rất vui khi được đi chơi bằng nhiều con thuyền khác nhau: Thuyền con vịt, thuyền con rồng, bài hát này có nhịp điệu sắc thái vui vẻ. - Giờ đi ngủ: Cô giáo mở cho trẻ nghe những bài hát ru êm dịu như bài “Ru con”, “Mẹ yêu con” của Nguyễn Văn Tý, và đây như là một tín hiệu giúp trẻ biết được giờ ngủ đã đến rồi và giúp trẻ đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn. - Còn trong các hoạt động học như: Làm quen văn học, khám phá khoa học, tạo hình, làm quen với toán, hoạt động âm nhạc có tính lồng ghép tích hợp rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng, nó góp phần làm cho tiết dạy thêm sinh động và hiệu quả. - Giờ trả trẻ: Cho trẻ hát và nghe những bài hát “Đi học về” hay “Chào ông chào bà”... - Kết quả khi thực hiện giải pháp: Sau khi thực hiện giải pháp tổ chức ôn luyện ở mọi lúc mọi nơi, môi trường học tệp và rèn luyện qua quá trình trải ngiệm tôi thấy được hiệu quả đáng khích lệ. Trẻ ngoan lễ phép, hứng thú vui vẻ khi đến lớp, thực hiện đúng đầy đủ nội quy, rèn luyện tính tự lập... + Sản phẩm được tạo ra từ biện pháp: Trẻ đến lớp đã tự biết chào hỏi cô, bạn tạm biệt ông bà... Trẻ tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, trẻ được trải nghiệm theo nhóm từ đó trẻ mạnh, dạn tự, phát triển thể chất, ngôn ngữ... Đa số trẻ mạnh dạn, tự tin thể hiện mình trong khi chơi, không chen lấn, xô đẩy nhau trong khi chơi luôn thể hiện sự đoàn kết. * Biện pháp 2: Âm nhạc kết hợp với các môn học (Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoại và sinh động) * Lồng ghép âm nhạc với làm quen văn học Trong giờ làm quen văn học cô dạy trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện bằng cách đọc diễn cảm, trò chuyện về nội dung... để truyền đạt tới trẻ những vẻ đẹp của quê hương, đất nước, con người. Thông qua việc dạy học bài thơ ở chủ điểm thực vật có bài thơ “Hoa kết trái” tác giả Thu Hà, cô giáo lồng ghép tích hợp bằng cách cho trẻ hát vận động các bài hát như “Màu hoa”, “Hoa kết trái” phổ nhạc, “Hoa trường em” sẽ giúp trẻ hiểu nội dung bài thơ, ý bài thơ gây hứng thú sinh động và sự chú ý của trẻ. Có nhiều bài thơ có cùng chủ đề với bài hát, mang ý nghĩa mở rộng nhận thức cho trẻ trong tiết học đó như: Thơ “Chú bộ đội hành quân trong mưa” kết hợp nghe hát bài “Màu áo chú bộ đội” của Nguyễn Văn Tý. Ngoài ra còn chọn những bài hát có đề tài như bài thơ: “Chim chích bông” của Nguyễn Viết Bính, “Mẹ và cô” của Trần Quốc Tuấn... Đây là một kinh nghiệm làm cho các tiết thơ, truyện sinh động, hấp dẫn hơn, đồng thời giúp trẻ cảm thụ nội dung của bài thơ, câu chuyện đó qua bài hát đó chứ không phải là một nội dung lồng ghép để chuyển tiếp cho hay. Ngoài ra một số bài đồng dao, thơ, truyện trong chương trình cũng được nhiều nhạc sĩ sáng tác thành nhạc và cũng từng được xoay chuyển hát như: “Gánh gánh gồng gồng”, “Chi chi chành chành”, “Rềnh rềnh ràng ràng”,...giúp trẻ tiếp thu nhanh, mau thuộc và gây hứng thú trong quá trình học của cháu. * Lồng ghép âm nhạc với khám phá khoa học - Để giúp trẻ hiểu đúng đắn về những đề tài của giờ hoạt động chung làm quen khám phá khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, thảo luận nhóm, trò chơi,...thì việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờ học góp phần tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như bài “Khám phá về một số loại hoa” yêu cầu là trẻ nhận biết, phân biệt được một số loài hoa, so sánh, nhận xét sự giống và khác nhau, biết thưởng thức vẻ đẹp, mùi thơm, yêu quý, bảo vệ, chăm sóc...Sau đó ta cho trẻ nghe bài “Hoa trong vườn” hoặc có thể cho cháu nghe bài “Ra vườn hoa” của Văn Tấn. - Trong chủ đề nghề nghiệp như “Chú công nhân” giáo viên yêu cầu trẻ nắm được công việc, ý nghĩa của công việc đó, yêu quý người lao động, giữ gìn vệ sinh môi trường...kết hợp cho trẻ nghe bài “Cháu yêu cô chú công nhân” của Hoàng Yến. - Khi dạy đề tài “Chú bộ đội” nghe bài “Cháu thương chú bộ đội”, “Làm chú bộ đội”, “Gác trăng” của Nguyễn Trí Tân, nhằm giúp trẻ hiểu được trong đêm trung thu đó các chú bộ đội phải đứng gác giữ cho Tổ quốc được thanh bình để các em thiếu nhi được “Rước đèn trong đêm trăng”. * Lồng ghép âm nhạc với tạo hình Khi trẻ thực hành cô mở máy cho trẻ nghe nhiều bài hát có nội dung tương đối phù hợp với đề tài đó, nghe nhạc kết hợp đàm thoại như: Vẽ con gà, nghe hát bài “Con gà trống”. Xé dán thuyền buồm, hát bài “Em đi chơi thuyền”,... Ví dụ: Vẽ con gà, hát bài "Con gà trống" + Trong bài hát các con vừa hát con gà có những bộ phận gì? + Ngoài những bộ phận đó ra còn có các bộ phận nào nữa? (Cánh, đầu, đuôi...) Để trẻ có ý tưởng vẽ sáng tạo tôi thường đặt một số câu hỏi gợi mở giúp trẻ nhớ lại và tưởng tượng ra để tạo ra sản phẩm đẹp và sáng tạo hơn. Để trẻ cảm thụ âm nhạc được tốt bản thân tôi không ngừng tìm tòi các bài hát dân ca, giai điệu, trò chơi âm nhạc để tăng thêm hứng thú cho trẻ trong giờ hoạt động tạo hình. Trẻ nêu ý tưởng và thực hiện vẽ các nét kết hợp chất liệu mầu tô đẹp, sáng tạo và đặt tên cho sản phẩm. Tôi thường lựa chọn xen kẽ các hoạt động với nhau sao cho cân đối giữa “Động và tĩnh”. Khi kết thúc một hoạt động chúng ta nên cho trẻ thư giãn bằng cách nghe các giai điệu hay bài tập đơn giản. Chuyển tiếp ngọt ngào, uyển chuyển giữa các hoạt động. Nếu dừng lại đột ngột, đứt quãng khi chuyển sang hoạt động kế tiếp sẽ làm cho trẻ mất tập trung, dễ xảy ra lộn xộn. Khi trẻ có nhiều kinh nghiệm âm nhạc, vận động và tự tin hơn, cho trẻ sử dụng các vật dụng như: Mũ hay trang phục và yêu cầu trẻ sáng tạo vận động cho phù hợp với trang phục đó. Các lời nhận xét cụ thể, khích lệ thích hợp sẽ tạo cho trẻ sáng tạo tích cực. Các hoạt động như: Hát, nghe nhạc, vận động sáng tạo, trò chơi,...có tác dụng rất lớn trong việc tạo sự hưng phấn, phát triển nhận thức, trí tưởng tượng, giáo dục những tình cảm xã hội lành mạnh, làm phong phú thế giới nội tâm của trẻ, hình thành phát triển tình cảm thẩm mĩ, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ trong quá trình khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh. Do vậy, giáo viên mầm non cần trau dồi kiến thức, kĩ năng cảm nhận và thể hiện cái đẹp xung quanh hơn nữa, để vận dụng tổ chức tốt các hình thức cho trẻ tập hát, nghe nhạc, vận động, chơi trò chơi đóng vai, đóng kịch phù hợp, hiệu quả hơn với trẻ. + Trong hoạt động tạo hình "vẽ ngôi nhà bé" tôi mở nhạc không lời bài hát “Nhà của tôi”. Dạy trẻ đọc thơ “Cô giáo của em” lồng ghép cho trẻ hát “Cô và mẹ”... * Lồng ghép âm nhạc với việc đẩy lùi dịch corona - Trong tình hình đất nước đang có dịch corona tôi đã chuyền cảm hứng cho trẻ “Cùng chung tay bảo vệ đất nước, bảo vệ bản thân tham gia vào đẩy lùi dịch covit-19” bằng âm nhạc kết hợp hướng dẫn trẻ các biện pháp để phòng chống dịch covid-19. Cụ thể như sau: Lồng ghép giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh cơ thể rửa tay bằng nước sát khuẩn, đeo khẩu trang đúng cách, khoảng cách, không tụ tập nơi đông người, nơi ở, ăn chín uống sôi, ăn đầy đủ chất dinh dưỡng dạy trẻ với bản nhạc : “dân vũ rửa tay”. Lồng ghép giáo dục trẻ “ toàn dân thực hiện cách ly xã hội” thực hiện theo đường lối chủ trương của đảng và nhà nước với bài hát “Việt Nam ơi đánh bay coovit” ... - Kết quả khi thực hiện biện pháp: Sau một thời gian tìm tòi, áp dụng biện pháp trên bản thân tôi thấy tự tin hơn khi hướng dẫn trẻ hoạt động vào các tiết học, hoạt động diễn ra nhẹ nhàng linh hoạt, thoải mái và hiệu quả hơn trẻ tích cực hào hứng hơn trong quá trình tiếp thu bài. Trẻ thực hiện đầy đủ các bước để giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ phòng chống dịch bệnh. Phát triển khả năng cảm nhận cái đẹp: Cung cấp và là giàu ấn tượng xung quanh cho trẻ, trên cơ sở đó phát triển tri giác thẩm mỹ của trẻ. Hình thành cảm xúc thẩm mĩ: Khả năng biểu đạt qua các hình thức hoạt động nghệ thuật, phát triển ở trẻ năng lực cảm xúc thẩm mĩ và hứng thú với nghệ thuật, bước đầu giáo dục thị hiếu nghệ thuật cho trẻ, phát triển khả năng sáng tạo ở trẻ. + Sản phẩm được tạo ra từ biện pháp: Giáo viên có định hướng rõ ràng trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực, phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú hơn trong mọi hoạt động. Trẻ mạnh dạn tự tin, linh hoạt trong quá trình xử lý tình huống hàng ngày đồng thời giúp trẻ phát triển tốt hơn về mọi mặt. Học sinh sáng tạo ra nhiều sản phẩm đẹp theo từng chủ đề trưng bày ở góc lớp. Trẻ biết và thực hiện đầy đủ công tác bảo vệ sức khỏe: Như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sát khuẩn Phụ huynh tạo điều kiện giúp đỡ sưu tầm nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để phục vụ cho việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ. * Biện pháp 3: Biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc * Dạy trẻ hát: Chuẩn bị vào dạy trẻ tập hát, tôi sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ sao cho mỗi trẻ đều nhìn thấy biểu hiện của cô, nghe rõ được lời ca. Những trẻ rụt rè, có âm vực hạn chế, thường hát sai...cần xếp ngồi gần cô giáo hơn. Dạy hát nhằm giúp trẻ cảm thụ và thể hiện qua giọng hát, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ. Vì vậy giáo viên lựa chọn bài hát có giai điệu vui tươi, ngộ nghĩnh, tình cảm, tha thiết, tiết tấu đơn giản có nội dung gần gũi... Hướng dẫn trẻ hát: Giới thiệu tên bài hát, tên tác giả, nội dung... Hát mẫu: Giáo viên hát chính xác, diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm bài hát, giáo viên vừa hát vừa đệm đàn hoặc hát thể hiện qua nét mặt, điệu bộ minh họa, nhằm lôi cuốn trẻ vào bài hát..... - Trẻ học hát: Căn cứ vào khả năng hát của trẻ, vào bài hát cụ thể giáo viên dạy trẻ hát với các cách: + Bài hát ngắn, dễ hát: Cô hát to, chậm rõ lời, bắt giọng cho cả lớp hát theo cô từ đầu đến hết bài hát... + Bài hát dài, khó hát: Cô có thể chia bài hát thành từng câu, thành từng đoạn ngắn, dạy trẻ hát nối tiếp theo cô từng câu hoặc từng đoạn từ đầu đến hết bài hát. + Trẻ hát đúng theo giai điệu, lời cô hướng dẫn trẻ hát theo sắc thái, tình cảm của bài hát. + Để giúp trẻ thể hiện cảm xúc một cách tự nhiên và bộc lộ hết khả năng của mình, giáo viên cho trẻ hát dưới nhiều hình thức khác nhau như: Hát cả lớp, tổ, nhóm, cá nhân...( Khuyến khích trẻ vừa hát vừa thể hiện cử chỉ, động tác minh họa, vỗ tay, nhún nhảy, lắc lư theo cảm xúc của trẻ). Ngoài những bài hát trong chương trình giáo viên có thể tuyển chọn thêm các bài hát nhưng cần đảm bảo yêu cấu: Về âm viết theo quãng 5 tiết tấu đơn giản, về nội dung phù hợp với chủ đề gần gũi dễ hiểu dễ hát. * Vận động theo nhạc: - Hướng dẫn trẻ vận động theo nhạc Cho trẻ vận động theo nhạc nhằm giúp trẻ cảm nhận nhịp điệu âm nhạc và phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật. Có nhiều cách khuyến khích trẻ vận động theo nhạc: + Hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm theo tiết tấu cùng cô Hình ảnh : Cô và trẻ cùng vận động + Vận động minh họa cùng cô giáo: Giáo viên trẻ hát kết hợp các động tác như nhún nhảy, dậm chân, vỗ cánh tay, cuộn cổ tay phù hợp vói nhịp điệu bài hát. Vì làm như vậy trẻ sẽ có kiến thức về bài hát hiểu giai điệu ca từ thông qua đó trẻ sẽ biểu hiện cảm xúc, thể hiện những động tác minh hoạ: Vỗ tay, dậm chân, nhún nhảy, và có thể có những động tác múa minh hoạ do trẻ sáng tạo ra. Làm mẫu có vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy vận động theo nhạc. Các động tác vận động, tư thế không chỉ nghe nói mà học được. Nhất là với trẻ do tư duy trực quan hình tượng và cảm thụ của trẻ đòi hỏi giáo viên phải làm mẫu nhiều lần. Tôi luôn làm mẫu rõ ràng, đúng tính chất, phải tạo dáng có đường nét đẹp. Không yêu cầu trẻ làm được như cô, song hình mẫu đẹp làm cho trẻ khắc sâu ấn tượng và tiếp nhận một cách tích cực các động tác của bài múa, vận động minh hoạ khi làm mẫu hoặc sau khi làm mẫu cô dùng lời giải thích những yêu cầu, chi tiết về bài hát. Nếu trọng tâm là dạy hát thì trò chuyện về bài hát, giải thích cho trẻ hiểu rõ về nội dung của lời ca, thông qua đó kết hợp giáo dục nhẹ nhàng. Nếu trọng tâm là dạy múa, vận động theo nhạc thì tôi nói rõ với trẻ về những chi tiết của động tác và những yêu cầu của động tác. Dùng lời để động viên khuyến khích trẻ tập hát múa, vận động theo nhạc. Khi cho trẻ thực hành nghệ thuật là lúc trẻ ca hát, múa vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc hay sử dụng đạo cụ thì tôi luôn quan sát chú ý đến biểu hiện của từng trẻ. Qua đó phát hiện những trẻ yếu để giúp đỡ, những trẻ tốt thì bồi dưỡng nâng cao hơn. Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy trẻ múa hát, tôi luôn chuẩn bị tốt môi trường lớp học: Sạch sẽ, thoáng mát, rộng rãi, chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ như: đàn, ti vi, đầu đĩa, loa, trống lắc, phách tre, kèn nhựa, mũ múa, nơ tay... và nhạc không lời. Hình ảnh : Trẻ vận động Di chuyển đội hình nhiều nhằm gây hứng thú cho trẻ trong giờ học. Trẻ múa hát tôi sửa sai kịp thời, động viên khích lệ trẻ. Đặc biệt chú ý đến khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ. Đòi hỏi tôi phải luyện kỹ năng giọng hát, diễnđạt tốt nhịp điệu của bài hát, nội dung bài hát. Từ đó truyền đạt cho trẻ nội dung bài hát chính xác hơn, giúp trẻ cảm thụ âm nhạc một cách đúng đắn và thiết thực. * Một số trò chơi âm nhạc Như chúng ta đã biết, đặc điểm tâm, sinh lí của trẻ là thích hoạt động mang tính “Chơi” với hình ảnh minh họa đẹp mắt, chuyển động linh hoạt; hay nói cách khác hoạt động của trẻ mang tính “Trực quan hành động”. Chính vì vậy mà chúng ta cần khéo léo hướng trẻ vào hoạt động giáo dục thông qua hình thức “Học mà chơi, chơi mà học”, biến các hoạt động giáo dục âm nhạc dưới dạng các trò chơi, thi đua và thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi. Hình ảnh: Trò chơi âm nhạc Đối với trẻ thơ, được hoạt động với âm nhạc thông qua các trò chơi là một biện pháp hữu hiệu nhất. Trò chơi đã trở thành phương tiện để đem đến cho trẻ các yếu tố diễn tả của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lại đến với trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái. Chính vì vậy tôi đã tìm tòi, sáng tác, cải biến một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ. + Trò chơi “Bài hát thân quen” Gây sự hứng thú cho trẻ, lôi cuốn trẻ vào trò chơi giúp trẻ tập trung chú ý nhớ lại giai điệu bài hát đã học, nhớ chính xác tên bài hát, trả lời các câu hỏi rõ ràng từ đó trẻ nhanh nhẹn và linh hoạt hơn trong khi chơi. - Chuẩn bị: Đĩa nhạc có các bài hát mà trẻ đã học theo chủ đề. - Cách chơi: Cô mở băng đĩa cho trẻ nghe giai điệu bài hát, các đội rung chuông giành quyền trả lời bằng cách nói rõ tên bài hát vừa nghe, nếu đúng mỗi trẻ trong đội được tặng một bông hoa, nếu sai quyền trả lời thuộc về đội bạn. Ví dụ: Cho trẻ nghe giai điệu “Kìa cái thằng tí sún, tí sún”thì trẻ phải nói được đó là bài hát “Thằng tí sún”. + Trò chơi “Nghe tiếng hát tìm đồ vật” Trò chơi giúp trẻ luyện thích giác và khả khả năng quan sát. * Ví dụ: Chủ điểm bản thân cô chuẩn bị búp bê - Cách chơi: Trẻ ngồi thành vòng tròn, cháu Lợi đi ra bên ngoài lớp, cô giấu đồ vật vào bạn Bảo. Mỗi trẻ cách nhau một khoảng cách nhất định, cả lớp hát cháu Lợi từ ngoài vào đi men theo các bạn ngồi vòng tròn. Nếu cháu Lợi đi càng gần đến đồ vật cất giấu thì cả lớp hát to dần lên, nếu đi càng xa đồ vật thì cả lớp càng hát nhỏ dần. Cháu Lợi sẽ lắng nghe tiếng hát để chỉ vào nơi giấu đồ vật. Cháu Lợi chỉ đúng thì được cả lớp hoan hô và trẻ có đồ vật bị tìm thấy sẽ tiếp tục làm người chơi. Nếu cháu Lợi không tìm được đồ vật cất giấu thì phải nhảy lò cò hoặc đứng giữa lớp hát một bài. Tiếp tục cháu khác lên chơi. + Trò chơi “A bắt được rồi” Trò chơi giúp trẻ rèn luyện được khả năng khéo léo, nhanh nhẹn. - Chuẩn bị: Trống lắc - Cách chơi: Trẻ đứng thành vòng tròn vừa hát vừa làm động tác lắc đầu, vai, tay nhịp nhàng theo bài hát giới thiệu. Khi đến câu: "A bắt được rồi"...trẻ dấu hai tay vào ngực, thu người lại, đầu cúi sát đùi. Nếu trẻ nào không dấu được chân và tay là thua cuộc, phải nhảy lò cò. * Nghe nhạc- Nghe hát Trước khi cho trẻ nghe nhạc, tôi sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ sao cho mọi trẻ đều có thể nhìn thấy biểu hiện của cô và nghe rõ âm nhạc. Tuỳ nội dung, hình thức âm nhạc sẽ cho trẻ nghe, có thể lựa chọn các phương pháp, biện pháp sau: + Nghe trực tiếp bằng giọng nói của giáo viên: Cô hát đúng thuộc bài hát, thể hiện tình cảm sắc thái bài hát, kết hợp điệu bộ cử chỉ minh họa, hát kết hợp đệm đàn, gõ đệm theo nhịp bằng các dụng cụ gõ đệm như song loan, phách tre, chống lắc... + Nghe qua các phương tiện nghệ thuật: Băng hình, video, máy tính... - Giáo viên dùng lời ngắn gọn giới thiệu tác giả tác phẩm sắp được nghe, có thể gợi mở để trẻ dễ dàng hình dung được tính chất, nội dung âm nhạc, thu hút trẻ chú ý lắng nghe. - Có thể dùng thơ, dùng tranh, dùng đồ chơi minh hoạ để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm. Cho trẻ nghe tác phẩm âm nhạc qua đĩa nhạc, trên đàn, sau đó giáo viên hát lại bài hát (Hoặc ngược lại). Sau đó trò chuyện với trẻ để cùng ôn lại tên tác phẩm, tác giả, về tính chất giai điệu, nội dung ý nghĩa của tác phẩm, qua đó lồng ghép giáo dục sao cho phù hợp với tâm sinh lí của trẻ. * Âm nhạc với hoạt động góc, hoạt động ngoài trời Theo chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay, hoạt động góc và hoạt động ngoài trời luôn song hành với hoạt động học. Vì vậy việc hướng dẫn trẻ hoạt động theo nhạc thông qua các giờ hoạt động cũng là biện pháp rất cần thiết. Phương pháp này nhằm phát triển ở trẻ cảm giác nhịp điệu về âm nhạc, qua đó giúp trẻ thể hiện nhịp điệu âm nhạc bằng chính hoạt động của mình. Trẻ có thể cảm nhận và tự động theo ý thích của mình. Tôi luôn khuyến khích trẻ vận động dưới nhiều hình thức. - Hát kết hợp với một số động tác đơn giản như vẫy cánh tay, cuộn cổ tay, nhún, đi, chạy,... - Hát kết hợp minh họa theo lời ca. Bắt nhịp cho trẻ hát và cho trẻ vỗ tay cùng cô (Cô vỗ tay chậm, nhịp nhàng để trẻ vỗ theo). - Bắt nhịp cho trẻ hát hoặc bật loa nhạc, cô và trẻ cùng nhún nhảy hoặc lắc lư theo bài hát. + Những bài hát nào có thể múa minh họa, cô cho trẻ vừa hát theo băng nhạc vừa làm động tác minh họa cùng cô. - Kết quả khi thực hiện biện pháp: Sau khi thực hiện biện pháp trên tại lớp mình, tôi thấy giờ học âm nhạc của lớp tôi đạt kết quả tốt hơn, giờ học sinh động thoải mái, trẻ hứng thú học và tích cực tham gia vào các hoạt động. Cô và trẻ gần gũi nhau hơn, trẻ mạnh dạn và tự tin hơn, một số cháu còn tham gia vào đội văn nghệ của lớp đi biểu diễn ở nhiều chương trình nhà trường tổ chức. Tham gia trò chơi âm nhạc nhanh nhẹn, tích cực hơn. Giúp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố ca hát, phát triển năng khiếu âm nhạc. + Sản phẩm được tạo ra từ biện pháp: Trẻ chú ý nghe, thích được hát theo, vỗ tay nhún nhảy, lắc lư theo bài hát bản nhạc. Hát tự nhiên, hát đực theo giai điệu bài hát quen thuộc, vận động theo nhịp điệu bài hát, theo ý thích Thuộc lời bài hát 100% trẻ thực sự hứng thú khi học âm nhạc, tích cực tham gia chơi, chơi thành thạo các trò chơi tạo không khí vui tươi, hào hứng khi học âm nhạc đạt chất lượng cao. Giáo viên trong trường tham gia nhiệt tình trong việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo. Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học của con em mình, phối hợp thường xuyên với giáo viên đóng góp nhựng vật liệu làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. Giáo viên đã sử dụng thuần thục khéo léo đồ dùng đồ chơi. + Sản phẩm được tạo ra từ biện pháp: Trẻ nói được tên một số đồ dùng, dụng cụ, trang phục, trẻ biết sử dụng dụng cụ kết hợp vói bài hát . Trẻ hứng thú vào hoạt động học hơn khi kết hợp dụng cụ âm nhạc. Kết hợp chặt chẽ trao đổi thường xuyên với cha mẹ trẻ. Đây là động lực để tôi cố gắng hoàn thành tốt công tác chăm sóc giáo dục trẻ trong năm học. + Các bảng số liệu, biểu đồ so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện các biện pháp * Bảng khảo sát tỉ lệ lần 1 ( tháng 9 năm 2022) Nội dung khảo sát Tổng số Thực hiện Tỷ lệ Thực Tỷ lệ trẻ được đạt yêu % hiện % đánh giá cầu chưa đạt yêu cầu Cảm nhận và thể hiện cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống 27 11/27 40,7 16/27 59 và các tác phẩm nghệ thuật Một số kỹ năng trong hoạt động 27 9/27 33,3 18/27 66,7 âm nhạc Thể hiện sự sáng tạo khi tham gia 63 27 10/27 37 17/27 các hoạt động nghệ thuật * Bảng khảo sát tỉ lần 2( tháng 5 năm 2023) Nội dung khảo sát Tổng số Thực hiện Tỷ lệ Thực hiện Tỷ lệ trẻ được đạt yêu % chưa đạt % đánh giá cầu yêu cầu Cảm nhận và thể hiện cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc 27 20/27 74 7/27 26 sống và các tác phẩm nghệ thuật Một số kỹ năng trong hoạt động 27 22/27 81 5/27 19 âm nhạc Qua kết quả khảo sát trên tôi thấy khả năng của trẻ trong các hoạt động âm nhạc đã đạt kết quả tốt hơn, kỹ năng âm nhạc của trẻ phát triển, trẻ mạnh dạn hơn thực hành tốt hơn. 6.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến * Về đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động âm nhạc : * Về không gian Tại lớp 5-6 tuổi trường mầm non Hữu Sản, Xã Hữu Sản, Sơn Động, Bắc Giang. * Về thời gian Phạm vi nghiên cứu là trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trường mầm non Hữu Sản năm học 2022-2023. Nghiên cứu và thực nghiệm đã đạt kết quả rất tốt các em mạnh dạn, tự tin hứng thú vào hoạt động và chất lượng tiết dạy càng được nâng cao về cuối năm. 6.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến Sáng kiến đưa ra các biện giúp trẻ mẫu giáo3-4 tuổi tích cực tham gia hoạt động âm nhạc tạo môi trường học tập tốt nhất cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động có hiệu quả. Giáo viên nắm chắc kiến thức, kỹ năng, nội dung phương pháp của hoạt động, xây dựng kế hoạch theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học. Giáo viên có kỹ năng xử lý tình huống tốt, linh hoạt tìm ra nhiều hình thức trong phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập tốt nhất cho trẻ. Khích lệ biểu dương trẻ kịp thời, khen ngợi những ưu điểm sở trường của các em để các em có niềm tin, mạnh dạn, hứng thú học tập. Duy trì và sáng tạo trong việc tổ chức học tập và các trò chơi vui tươi lành mạnh Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. * Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Xác nhận của cơ quan, đơnvị Tác giả sáng kiến (Chữ ký, dấu) (Chữ ký và họ tên) Bế Thị Thơm