Một số biện pháp giúp trẻ 24–36 tháng tuổi nhận biết 3 màu xanh-đỏ-vàng

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM ĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC THUYẾT MINH MÔ TẢ BIỆN PHÁP 1. Tên biện pháp: “Một số biện pháp giúp trẻ 24 – 36 tháng tuổi nhận biết 3 màu; xanh - đỏ - vàng”. 2. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ tháng 9/ 2021 đến tháng 12/ 2021 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có) 4. Mô tả các biện pháp cũ thường làm. Sự quan tâm của các bậc phụ huynh về vấn đề nhận biết phân biệt màu của con em mình trong độ tuổi nhà trẻ là không cần thiết. Đối với họ con đến lớp được cô giáo chăm sóc yêu thương, đi học về biết hát một vài bài hát, đọc thuộc vài ba câu thơ như vậy là họ đã vui rồi. Họ không nghĩ rằng việc giúp con em mình nhận biết và phân biệt màu cũng rất quan trọng và cần thiết. Thực tế ở lớp tôi việc nhận biết và phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng của trẻ là không đồng đều, đặc điểm tâm, sinh lí của mỗi trẻ lại khác nhau. Có trẻ nhận biết phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng rất tốt, tôi cầm bất cứ đồ dùng, đồ chơi nào trên tay mang một trong ba màu trên cháu đều nhận biết được đúng màu khi được cô hỏi, khi tôi cầm ba đồ chơi có ba màu xanh, đỏ, vàng yêu cầu cháu phân biệt màu thì cháu chọn rất chính xác đồ dùng có màu theo yêu cầu của cô. Nhưng cũng có nhiều trẻ khả năng nhận biết phân biệt màu còn hạn chế như: Màu xanh thì lại nói là màu vàng, khi cô yêu cầu chọn đồ chơi màu đỏ thì lại chọn đồ chơi mang màu xanh (Ví dụ: Cô cầm quả bóng màu xanh hỏi trẻ “quả bóng này màu gì?” Trẻ trả lời cô “quả bóng màu vàng” hay khi cô yêu cầu trẻ “chọn cho cô quả bóng màu đỏ” thì trẻ lại chọn quả bóng màu xanh ) Trong những năm học vừa qua tôi đã cố gắng rất nhiều trong việc dạy trẻ nhận biết, phân biệt ba màu cơ bản xanh, đỏ, vàng thông qua các bộ môn: “Nhận biết tập nói”, “Nhận biết phân biệt”, “Hoạt động với đồ vật”, “Vận động”. Tôi rèn cho trẻ kỹ năng nhận biết phân biệt màu chủ yếu thông qua tiết nhận biết phân biệt và lồng ghép, tích hợp nhận biết phân biệt thông qua các tiết học khác. Ngoài ra tôi còn dạy trẻ nhận biết phân biệt màu xanh, đỏ, vàng thông qua các hoạt động ngoài tiết học. Nhưng do sự nhận biết phân biệt ba màu này của trẻ không đồng đều, do sử dụng đồ dùng trực quan chưa phong phú, tôi chỉ đầu tư vào lĩnh vực phát triển ngôn ngữ mà chưa chú ý nhiều đến lĩnh vực phát triển nhận thức về nhận biết phân biệt màu nên số trẻ nhận biết phân biệt màu chưa nhiều, do phương pháp dạy trẻ của tôi còn hạn chế đôi khi còn mang tính áp đặt nên chưa phát huy được tính tích cực của trẻ. 5. Sự cần thiết phải áp dụng biện pháp: Trong những năm gần đây bậc học mầm non tiến hành đổi mới chương trình giáo dục trẻ mầm non. Trong đó, đặc biệt coi trọng việc tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động, tích cực, hồn nhiên, vui tươi; đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ một cách linh hoạt, thực hiện theo phương châm “Học mà chơi - Chơi mà học” đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ một cách toàn diện về mọi mặt. Màu sắc của sự vật hiện tượng sinh ra từ đâu? Câu hỏi này không ai trả lời được, chỉ biết rằng từ khi con người sinh ra đã thấy mọi sự vật, hiện tượng đều mang một màu sắc riêng biệt phong phú và đa dạng. Nhờ có màu sắc mà con người nhìn nhận cuộc sống, sự vật hiện tương thêm phong phú và đa dạng. Khi mới sinh ra, trẻ chỉ nhận ra màu đen và trắng, nhưng càng lớn trẻ càng nhận ra nhiều màu sắc hơn. Giúp trẻ nhận biết, phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng sẽ giúp trẻ nhận biết và phân biệt đúng màu sắc xanh, đỏ, vàng của các đồ dùng đồ chơi...Việc giúp trẻ nhận biết phân biệt tốt ba màu cơ bản xanh, đỏ, vàng còn là bước đầu giúp trẻ phát triển lĩnh vực thẩm mĩ, là nền tảng vững chắc để sau này trẻ sẽ nhận biết, phân biệt được nhiều màu sắc khác ở các độ tuổi tiếp theo. Với lòng yêu nghề mến trẻ, tôi luôn đặt ra mục tiêu cho mình là cần phải làm thế nào để giúp trẻ nhận biết phân biệt 3 màu: Xanh, đỏ,vàng. 6. Mục đích của biên pháp. - Nhằm đảm bảo tính chất phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. - Giúp trẻ phát triển khả năng nhận biết phân biệt màu sắc xanh-đỏ-vàng. - Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ cho trẻ. - Tìm hình thức tổ chức mới, tạo cho trẻ tham gia hứng thú vào các hoạt động nhận thức cho trẻ. 7. Nội dung: 7.1 Thuyết minh biện pháp mới. - Nội dung: Trong quá trình thực hiện tôi đã áp dụng các biện pháp sau để năng cao kết quả trong hoạt động vui chơi cho trẻ như sau: * Biện pháp 1: Dạy trẻ nhận biết màu xanh, đỏ, vàng thông qua các hoạt động chủ đích: * Biện pháp 2: Dạy trẻ nhận biết phân biệt ba màu : Xanh, đỏ, vàng thông qua các hoạt động ngoài tiết học: * Biện pháp 3: Tạo môi trường giúp trẻ nhận biết tốt màu xanh, đỏ, vàng. * Biện pháp 4: Dạy trẻ phân biệt màu thông qua quan sát trẻ để tìm hiểu khả năng tư duy nhận biết phân biệt màu sắc của trẻ. * Biện pháp 5: Phối hợp giữa nhà trường và gia đình để giúp trẻ nhận biết và phân biệt 3 màu. * Các bước tiến hành thực hiện biện pháp: Trong quá trình thực hiện tôi đã áp dụng các biện pháp sau để giúp trẻ nhận biết màu sắc như sau: a. Biện pháp 1: Dạy trẻ nhận biết màu xanh, đỏ, vàng thông qua các hoạt động chủ đích: Trong tiết học, ngoài việc dạy trẻ nhận biết phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng trong tiết học phát triển nhận thức - nhận biết phân biệt màu xanh, đỏ, vàng, tôi còn lồng ghép tích hợp nội dung nhận biết phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng, vào các tiết học khác bằng cách chuẩn bị đồ dùng trực quan liên quan đến các tiết học: tranh ảnh, đồ vật rất đẹp mắt và chủ yếu những đồ dùng đó đều có ba màu cơ bản: Xanh, đỏ vàng để gây sự chú ý, thích thú cho trẻ. Trẻ càng chú ý đến hình ảnh trực quan thì việc dạy trẻ nhận biết phân biệt ba màu xanh, đỏ, vàng càng dễ dàng và hiệu quả hơn. * Thông qua tiết dạy “Nhận biết tập nói” Theo từng chủ đề, tôi lựa chọn, sử dụng các đồ chơi, tranh ảnh, vật thật có màu xanh, hoặc màu đỏ hoặc màu vàng để trẻ gọi tên đồ vật kèm theo màu sắc. Khi cho trẻ chơi trò chơi để luyện cho trẻ phát âm tôi chọn trò chơi có đồ dùng trực quan mang màu sắc xanh, đỏ, vàng cho trẻ được cầm, được chọn theo yêu cầu của cô để trẻ tập nói. Từ đó trẻ sẽ hứng thú học hơn và việc lồng ghép, tích hợp nhận biết màu sắc sẽ thuận tiện hơn và trẻ sẽ khắc sâu tư duy ghi nhớ hơn. Ví dụ 1: NBTN “Các đồ dùng trong gia đình: Bát, thìa, đĩa” tôi chọn cái bát có hoa màu xanh, cái đĩa có hoa màu đỏ cho trẻ quan sát và tập nói. Khi cho trẻ quan sát tập nói tôi không quên hỏi trẻ câu “Cái bát (Đĩa) có hoa màu gì?” và cho trẻ tập nói nhiều lần “Hoa màu xanh” “Hoa màu đỏ” từ đó giúp trẻ nhận biết ra màu xanh, đỏ, vàng. (Quan sát đồ dùng gia đình) Trò chơi chọn đồ dùng theo yêu cầu của cô. Ví dụ: “Chọn cho cô cái bát” “Cái bát có màu gì? Cho trẻ tập nói “Cái bát màu xanh * Thông qua giờ “Nhận biết phân biệt” Tôi sử dụng các đồ dùng, đồ chơi có màu sắc khác nhau, các dạng kích thước to nhỏ khác nhau, để giúp trẻ dễ nhận biết, phân biệt và gây sự tập trung chú ý của trẻ. Lồng ghép đan xen các trò chơi tránh sự nhàm chán thờ ơ với đồ vật (Tặng hoa cho cô giáo) Hay ở chủ đề nhánh “Những bông hoa đẹp” đề tài: Nhận biết phân biệt hoa hồng, hoa cúc màu đỏ, màu vàng”. Tôi cho trẻ quan sát bông hoa hồng, hoa cúc màu đỏ, vàng (bông hoa thật). Để củng cố nhận biết phân biệt màu đỏ màu vàng tôi cho trẻ chơi trò chơi “Tặng hoa cho cô giáo”, * Thông qua giờ làm quen với văn học như kể chuyện, đọc thơ: Ví dụ : Khi dạy bài thơ “Chú gà con” (Mô hình những chú gà con) Ở lần đọc thứ 2, thay vì đọc thơ qua tranh tôi đã đọc qua mô hình: 1 mâm tròn màu trắng, trên mâm có 5 - 6 chú gà con đang mổ thóc, trông ngộ nghĩnh, đáng yêu những chú gà này có màu xanh và màu vàng, khi đàm thoại với trẻ tôi sẽ chú ý lồng ghép tích hợp hỏi trẻ về màu sắc của các chú gà con: Chú gà con có màu gì?, cho trẻ trả lời và tập nói nhiều lần: “Gà con màu xanh”, “Gà con màu vàng” Ví dụ: Trong chủ đề nhánh phương tiện giao thông đường bộ có tiết “Xếp ô tô” tôi chọn khối cho trẻ xếp khối màu vàng. Trong quá trình trẻ xếp tôi hỏi trẻ về màu sắc và cho trẻ tập nói “Khối gỗ màu vàng” (Xếp ô tô) b. Biện pháp 2: Dạy trẻ nhận biết phân biệt ba màu : Xanh, đỏ, vàng thông qua các hoạt động ngoài tiết học: * Thông qua các hoạt động vui chơi. Trẻ được tiếp xúc với đồ chơi, các sự vật hiện tượng, được thể hiện mình qua các “vai chơi”. Và trong quá trình chơi tôi gợi hỏi trẻ về màu sắc của đồ chơi để trẻ trả lời. (Góc chơi bế em) Ví dụ 1 : Đối với chủ đề nhánh “Phương tiện giao thông đường bộ” thì khó hơn một chút. Tôi gắn ba hình ô tô tải màu xanh, đỏ, vàng lên trước và yêu cầu trẻ chọn hình vuông và hình chữ nhật có màu tương ứng gắn lên mảng tường để ghép thành hình ô tô tải. Trò chơi: “Lắp ghép, sữa chữa, bảo dưỡng các phương tiện giao thông đường bộ” (góc làm quen với thao tác vai - Chủ đề “Giao thông” ) Tôi luôn chú trọng đến các đồ chơi có màu sắc xanh, đỏ vàng chọn mua, làm các ô tô bằng đồ chơi có màu xanh, đỏ, vàng. Tôi luôn tạo ra các tình huống như đặt các câu hỏi gợi mở : “con đang làm gì?” “Ô tô khách có màu gì ?” “Ô tô tải có màu gì? Khuyến khích trẻ nói nhiều các câu “Ô tô khách màu vàng”, “Ô tô tải màu xanh” (Xếp ô tô, tàu hỏa bằng hình khối) Hay ở chủ đề “Con vật” cũng vậy. Hoạt động với đồ vật “nặn con giun”. Tôi cho trẻ quan sát hình ảnh mẫu với 3 màu xanh, đỏ, vàng, sau đó trẻ lựa chọn màu và nặn tạo ra sản phẩm, nhận xét màu sắc sản phẩm, sản phẩm tạo ra là con gì? màu gì? (Trẻ quan sát sản phẩm) Ví dụ: Khi dạo chơi đến bên cây hoa xác pháo, Tôi hỏi trẻ: “cây gì đây?” “đây là cái gì?” “lá hoa có màu gì ?” “ Bông hoa xác pháo có màu gì?” . Trẻ nhận biết màu sắc của cây và màu của bông hoa từ đó sẽ khắc sâu hơn cho trẻ về kỹ năng nhận biết phân biệt màu xanh, đỏ, vàng. (Ảnh trẻ quan sát hoa) c. Biện pháp 3: Tạo môi trường giúp trẻ nhận biết tốt màu xanh, đỏ, vàng. Trẻ sống trong môi trường tốt thì việc giúp trẻ nhận biết màu sắc thuận lợi hơn, Tôi đã chú ý tạo môi trường phong phú, đa dạng. Tuy nhiên màu của các đồ chơi vần chủ yếu là các màu xanh, đỏ, vàng. * Tạo môi trường học tập trong lớp phù hợp với chủ đề . (Trang trí mảng tường dưới của trẻ) Tuỳ theo chủ đề tháng, tôi sắp xếp đồ chơi gọn gàng đẹp mắt, ngang tầm với trẻ, thật hấp dẫn và thu hút trẻ. Đồ chơi phong phú với nhiều chủng loại mằu sắc chủ yếu của các đồ chơi vẫn là màu xanh, đỏ, vàng, phù hợp với từng chủ đề. Ví dụ: Chủ đề giao thông * Tạo môi trường ngoài lớp. Phối hợp với nhà trường, tôi và các cô giáo trong trường đã tạo một sân chơi thoáng mát sạch sẽ gọn gàng, có vườn hoa cây cảnh xanh tốt rực rỡ màu sắc, có vườn rau củ quả theo mùa, có góc thiên nhiên ngoài lớp để trẻ tìm hiểu khám phá trải nghiệm các sự vật hiện tượng Ví dụ: Tận dụng vườn rau, vườn hoa, cây cảnh cho trẻ quan sát. (Ảnh quan sát vườn rau) d. Biện pháp 4: Dạy trẻ phân biệt màu thông qua quan sát trẻ để tìm hiểu khả năng tư duy nhận biết phân biệt màu sắc của trẻ. Dựa trên kết quả quan sát này tôi thấy được khả năng nhận biết và phân biệt màu của từng trẻ để từ đó có biện pháp phát triển giúp cho trẻ nhận biết phân biệt màu xanh, đỏ, vàng tốt hơn. (ảnh cô và trẻ quan sát) Qua các kết quả quan sát này giúp tôi biết cách điều chỉnh phương pháp dạy trẻ nhận biết phân biệt màu xanh, đỏ, vàng cho trẻ và lập kế hoạch chăm sóc giáo dục trẻ phù hợp với nhu cầu của từng trẻ. e. Biện pháp 5: Phối hợp giữa nhà trường và gia đình để giúp trẻ nhận biết và phân biệt 3 màu xanh, đỏ, vàng tốt. Vào đầu chủ đề tôi lên kế hoạch các nội dung chương trình học của bé. Giờ đón, trả trẻ, tôi nhắc phụ huynh đến xem để phụ huynh biết ở lớp con học những gì. Và trao đổi với phụ huynh trong chủ điểm đó con học cần những đồ dùng gì có màu sắc gì? Để nếu phụ huynh có điều kiện thì mua cho con học ở nhà, còn nếu không có điều kiện thì phụ huynh có thể tận dụng đồ dùng từ thiên nhiên, đồ dùng sẵn có ở nhà giúp con nhận biết tốt khi ở nhà. (Ảnh phối hợp với phụ huynh) * Kết quả khi thực hiện biện pháp Nhờ biết chọn lọc và sử dụng các biện pháp trên một cách linh hoạt và sáng tạo nên trong thời gian vừa qua, lớp tôi đạt kết quả như sau: Qua một học kỳ tôi kiên trì thực hiện một số hình thức để giúp trẻ nhận biết màu sắc, đến nay hầu hết trẻ phân biệt được khá tốt các màu sắc cơ bản. Trẻ tham gia học tập các giờ nhận biết màu sắc với tâm lý thoải mái, hứng thú hơn.