Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5–6 tuổi khu Mặn trường mầm non An Lập

1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ BIỆN PHÁP 1.Tên biện pháp: “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 – 6 tuổi khu Mặn trường mầm non An Lập”. 2. Ngày biện pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 15/9/2021 3. Các thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không 4. Mô tả các biện pháp cũ thường làm (nêu rõ tên biện pháp, tình trạng và nhược điểm, hạn chế của biện pháp): Tình trạng và nhược điểm, hạn chế của biện pháp cũ của việc tiến hành giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 – 6 tuổi khu Mặn ở trường mầm non An Lập – Sơn Động – Bắc Giang. Biện pháp 1: Đối với cô. Tình trạng: Thực tế bản thân tôi khi thực hiện các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở lớp 5- 6 tuổi khu Mặn có chú ý vận dụng để kết hợp việc lồng ghép giáo dục các hành vi thói quen đạo đức thông qua các hoạt động học, vui chơi, Song kinh nghiệm lồng ghép nhẹ nhàng, không áp đặt, phù hợp với tâm lý trẻ, nhất là trẻ mẫu giáo lớn của lớp tôi còn hạn chế, hiệu quả giáo dục đạo đức cho trẻ còn thấp, chưa được thường xuyên. Tôi luôn quan tâm giáo dục các hành vi thói quen đạo đức cho trẻ từ bước đi, nết ăn, nết ngủ đến nề nếp học tập vui chơi cũng như giao tiếp ứng xử trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ rất tỉ mỉ nhưng số lượng này không lớn. Trong quá trình thực hiện đề tài SKKN tại lớp 5 – 6 tuổi khu Mặn trường mầm non An Lập bản thân tôi gặp một số nhược điểm, hạn chế như sau: Trong lớp 5 – 6 tuổi gồm 22 cháu, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi này có sự khác biệt, đa số trẻ trong lớp là nam nên rất hiếu động, đánh bạn, nghịch phá, 2 Các cháu chưa có ý thức tập trung nghe cô giảng bài, luôn làm theo ý muốn của mình, các cháu hay đùa giỡn, nói chuyện gây mất trật tự trong giờ học làm cho tiết học kém hiệu quả, ảnh hưởng đến các cháu khác. Bên cạnh đó còn có trẻ chưa mạnh dạn, chưa nhanh nhẹn, còn nhút nhát, thụ động. Biện pháp 2: Giáo dục lễ giáo cho trẻ mọi lúc, mọi nơi. * Giáo dục trẻ có thói quen văn minh trong giao tiếp: Trên thực thế hành vi chào hỏi của trẻ còn hạn chế do trẻ chưa mạnh dạn, chưa trở thành thói quen, phần lớn chúng ta phải nhắc thì trẻ mới thực hiện. Trong sinh hoạt hàng ngày, cô giáo giáo dục trẻ biết tôn trọng và thực hiện những quy định chung như không cười ồn ào, đùa nghịch. Tuy nhiên do xu thế thời mở cửa hiện nay nên quy tắc ứng xử trong gia đình có phần bị xói mòn đi, không được quan tâm và do quan niệm “dân chủ hóa, bình đẳng hóa trong gia đình” đã làm lu mờ các chuẩn mực đạo đức mà ông cha ta đã vun trồng từ “công dung – ngôn hạnh” như cách giao tiếp giữa ông bà, cha mẹ, giữa con cái với bố mẹ,và với anh với chị, đặc biệt không nói trống không, không vô lễ trong giao tiếp. Chẳng hạn như bố mẹ hỏi: “Con ăn cơm chưa?” thì trẻ phải trả lời đầy đủ là: “Con ăn cơm rồi ạ” chứ không trả lời: “Rồi ạ” và nhất là khi nói chuyện với người cùng tuổi phải xưng hô là “bạn với tớ” chứ không được nói là “tao” hoặc “mày”, “tay nọ”, “tay kia”, “thằng nọ”, “thằng kia”. * Giáo dục trẻ có hành vi thói quen ứng xử văn minh nơi công công: Trên thực tế hành vi thói quen ứng xử văn minh nơi công cộng của trẻ còn hạn chế, do trẻ chưa có ý thức, chưa trở thành thói quen. Biện pháp 3: Phối hợp phụ huynh. Tuy nhiên để thực hiện được vấn đề không phải dễ, bởi nó có một số tồn tại tình trạng và nhược điểm, hạn chế ảnh hưởng tới quá trình giáo dục. Chẳng hạn như do điều kiện ở nông thôn, một số phụ huynh luôn bận rộn với công việc mà không chú trọng quan tâm giáo dục đạo đức cho con em mình. Còn phần lớn các gia đình sinh con ít, sự nhận thức không đồng đều trong các bậc phụ huynh, nhiều người còn chiều chuộng con, làm cho trẻ có những thói quen không tốt 3 như tình trạng trẻ ỉ lại, do bố mẹ hay làm hộ trẻ nên hạn chế khả năng lao động tự phục vụ của trẻ hoặc trẻ có thói quen không biết giúp đỡ người khác, cả nhà chỉ quan tâm cho con, không cho con phục vụ ai cả, không quan tâm tới ai, đã làm mai một ở trẻ thói quen sẵn sàng giúp đỡ người khác, luôn tranh giành đồ chơi về phần mình, khi ăn không biết mời, Trong từng gia đình có quan điểm khác nhau về hành vi này nên rất cần phải có sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường về tư tưởng giáo dục để trẻ có kết quả tốt nhất. Do một số gia đình trên địa bàn xã còn khó khăn, mức thu nhập thấp, một phần họ chưa hiểu được tầm quan trọng của việc đưa trẻ đến trường, còn để trẻ ở nhà chơi tự do, tiếp xúc với môi trường chưa lành mạnh, trẻ còn nói ngọng, nói tục, chưa lễ phép kính trọng người lớn tuổi và chia sẻ cùng bạn, chưa có cách cư xử đúng mực trong quá trình học, vui chơi, Tóm lại dưới con mắt của phụ huynh thì những tồn tại trên rất đơn giản, luôn được xem nhẹ, bị lãng quên, đặc biệt là vấn đề giáo dục lễ giáo. Xong với các nhà giáo dục thì vô cùng quan trọng bởi vì trẻ mẫu giáo đã bắt đầu hình thành nhân cách, nếu như không giáo dục các hành vi thói quen đạo đức chuẩn mực và việc uốn nắn, sửa chữa những lệch lạc của hành vi thói quen đạo đức của trẻ sau này rất khó khăn, phức tạp. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: Con người: Giáo viên, học sinh, phụ huynh... Các điều kiện về cơ sở vật chất: Là trường trọng điểm của Huyện miền núi nên cũng được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, Phòng giáo dục, các cấp chính quyền về cả vật chất lẫn tinh thần. Phòng lớp sạch sẽ, thoáng mát, cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ. Lớp được bố trí 2 giáo viên có trình độ trên chuẩn. Giáo viên thường xuyên được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, luôn học hỏi và nâng cao trình độ. Tôi luôn có nhiệt huyết, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chăm sóc – giáo dục trẻ. 4 Để áp dụng được sáng kiến này thành công, tôi nhận được sự quan tâm giúp đỡ từ Ban giám hiệu nhà trường, sự tham gia ủng hộ tích cực của Hội cha mẹ học sinh của lớp, các bạn bè đồng nghiệp và trẻ trong lớp. Giáo dục các hàng vi thói quen đạo đức là vô cùng quan trọng, nó là nền tảng để trẻ có cách cư xử chuẩn mực sau này. Trên thực tế hiện nay, do sự phát triển của xã hội, do những yếu tố khách quan trong xã hội dễ xâm nhập vào đời sống trẻ thơ, dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngành học mầm non tiến hành giáo dục lễ giáo cho trẻ ở các trường mầm non nhằm mục đích giúp trẻ có những thói quen, hành vi văn hóa trong cuộc sống hàng ngày. 6. Mục đích của biện pháp: Như chúng ta đã biết, giáo dục lễ giáo cho trẻ là một phần quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ, đó là khâu đầu tiên hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người xã hội chủ nghĩa: Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, phát triển hài hòa, cân đối, giàu lòng yêu thương, đặc biệt là yêu quý người thân yêu trong gia đình, yêu trường lớp, yêu thầy giáo cô giáo, yêu quý những người lao động, biết quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ mọi người, tình yêu quê hương đất nước; biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, có tính thật thà chăm chỉ, giáo dục trẻ biết ghét cái ác, ghét cái lười biếng, ghét nói dối, ghét cái xấu. Trẻ thông minh ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh, hình thành một số kỹ năng cơ bản như: Nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi, Vấn đề giáo dục lễ giáo không phải là vấn đề mới, trước đây và hiện nay chúng ta vẫn làm nhưng làm thế nào để giáo dục lễ giáo có hiệu quả. Đây cũng là vấn đề mà các cô giáo và các bậc phụ huynh cũng luôn quan tâm. Giáo dục những hành vi, thói quen đạo đức cho trẻ, trước hết nhằm xây dựng cho trẻ cách ứng xử đúng đắn trong mọi hoàn cảnh giao tiếp với người lớn và bạn bè. Điều đặc biệt hơn nữa là đối với trẻ mẫu giáo của lớp tôi có đặc điểm dễ nhớ, mau quên và tính hay bắt chước hành vi của người khác. Vậy hơn ai hết người lớn và đặc biệt những người làm công tác giáo dục trẻ như chúng ta cần cung cấp cho 5 trẻ những hành vi đạo đức mang tính chuẩn mực. Những hành vi đạo đức này sẽ là kim chỉ nam giúp trẻ định hướng trong hành động, những hành vi thói quen đạo đức cần giáo dục cho trẻ thói quen kính trọng, lễ phép với người lớn, thói quen sẵn sàng giúp đỡ người khác, thói quen vệ sinh, trật tự ngăn nắp, có kỉ luật, có văn hóa, trong đó thói quen giao tiếp có văn hóa với mọi người xung quanh, thói quen tổ chức hoạt động hàng ngày như: ăn, ngủ, chơi, phù hợp với nguyên tắc chuẩn mực đạo đức, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Các nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho trẻ được triển khai thông qua việc tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục đa dạng ở lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi khu Mặn như: hoạt động học tập, vui chơi, lao động, dạo chơi tham quan, với cả việc sử dụng phối hợp các phương pháp giáo dục phù hợp. Làm tốt công tác tuyên truyền tới các bậc cha mẹ trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, huy động cộng đồng cùng chung tay đóng góp, góp phần khắc phục thực trạng giáo dục các hành vi thói quen đạo đức cho trẻ một cách tốt nhất. Trăn trở với mục tiêu chung của ngành giáo dục, vấn đề cấp bách của toàn xã hội, là người giáo viên mầm non, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng việc giáo dục lễ giáo cho trẻ hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong việc giáo dục trẻ không chỉ riêng bậc học mầm non mà còn nhiều bậc học khác. Cho nên việc giáo dục lễ giáo cần sớm được thực hiện và thường xuyên rèn luyện như các cụ xưa có câu “Dạy con từ thuở còn thơ ”. 7. Nội dung 7.1: Thuyết minh biện pháp mới hoặc cải tiến. Biện pháp 1: Đối với cô. Để giáo dục lễ giáo đạt kết quả cao, bản thân tôi đóng vai trò hết sức quan trọng – phải luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Hàng ngày, trẻ tiếp xúc với tôi qua các hoạt động, các hành động, trẻ cảm thụ rất nhanh. Vì vậy, tôi phải luôn tìm tòi suy nghĩ về những việc làm tốt, câu nói hay, cử chỉ đẹp, thái 6 độ hành vi văn minh, lịch sự để giáo dục trẻ phát triển toàn diện, đào tạo con người xã hội chủ nghĩa theo đúng mục tiêu của ngành học mầm non. Tôi luôn yêu nghề mến trẻ, tôn trọng ý kiến của trẻ, luôn tạo cho trẻ sự an toàn tuyệt đối khi ở bên cô. Để giáo dục hành vi đạo đức ứng xử giao tiếp với mọi người, tôi phải sử dụng một số phương pháp, đặc biệt là phương pháp trực quan có người thật việc thật và ở đây chính là cô giáo và các bạn trong lớp, cách cư xử của cô giáo với đồng nghiệp trong nhà trường. Tôi là người trực tiếp sống với trẻ ở lớp, có uy tín lớn với trẻ, mọi lời nói việc làm của tôi có ảnh hưởng đến việc học theo của trẻ. Chính vì vậy, tôi phải là tấm gương mẫu mực cho trẻ noi theo từ lời ăn, tiếng nói, khi giao tiếp với đồng nghiệp và với trẻ. Mọi thái độ, hành vi, lời nói, việc làm của tôi là những tấm gương sáng để trẻ noi theo. Với trẻ ở lứa tuổi này, hình ảnh của cô trong trẻ có một vị trí đáng kể, cô giáo có uy tín lớn đối với trẻ, mọi việc làm của cô giáo được trẻ luôn coi là đúng. Chẳng hạn như “cô giáo con nói thế”, “cô bảo con không được làm như thế”, vì thế nên tôi cần phải có cách cư xử chuẩn mực để trẻ noi theo. Biện pháp 2: Giáo dục lễ giáo cho trẻ mọi lúc, mọi nơi. Trẻ mầm non ở lớp cả ngày, ngoài các hoạt động có chủ đích, trẻ được chơi tự do, tôi phải là người thường xuyên quan sát trẻ khi thấy trẻ có hành vi đẹp, tôi kịp thời động viên trẻ và kịp thời nhắc nhở trẻ khi trẻ có hành vi chưa đẹp. Việc giáo dục lễ giáo cho trẻ phải được tiến hành mọi lúc, mọi nơi. *Giáo dục trẻ có thói quen văn minh trong giao tiếp: Hành vi thói quen văn minh trong quan hệ giao tiếp với mọi người xung quanh là một vấn đề vô cùng quan trọng, không thể thiếu trong các nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ trong trường mầm non. Giúp trẻ nắm được những quy tắc ứng xử chuẩn mực trong quan hệ với mọi người như: biết chào hỏi khi gặp người lớn tuổi, biết cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ của người khác, biết xin lỗi khi làm phiền người khác, khi muốn làm việc gì phải biết xin phép người lớn, biết đoàn kết bạn bè, khiêm tốn học hỏi. Đặc biệt là tạo cho trẻ thói quen chào hỏi mạnh dạn không cần phải nhắc nhở. *Giáo dục trẻ có hành vi thói quen ứng xử văn minh nơi công cộng: 7 Hành vi thói quen ứng xử văn minh nơi công cộng cũng không thể thiếu trong các nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ trong lớp tôi. Do vậy, tôi cần phải lựa chọn nội dung, phương thức phù hợp với gia đình trẻ có hành vi chuẩn mực là vô cùng cần thiết và quan trọng. *Giáo dục trẻ có hành vi thói quen sẵn sàng giúp đỡ người khác: Hành vi thói quen sẵn sàng giúp đỡ người khác là một trong những nội dung quan trọng trong giáo dục lễ giáo. Hình ảnh trẻ biết giúp đỡ em nhỏ Chúng ta nên giáo dục trẻ những hành vi thói quen như: Kính trọng người lớn, biết nhường nhịn và giúp đỡ những em nhỏ, giúp đỡ bạn bè, giúp đỡ người tàn tật, già yếu. Biết hỏi han chăm sóc ông bà, bố mẹ khi đau yếu, mệt mỏi, biết quan tâm tới người thân trong gia đình, biết chia sẻ vui buồn với người thân bạn bè, Đó chính là những hành vi đẹp, thể hiện tính cách và phẩm chất cao quý của người Việt Nam mà ngay khi từ nhỏ đã phải quan tâm giáo dục trẻ. * Giáo dục trẻ có hành vi thói quen trong sinh hoạt cá nhân như vệ sinh tập thể, vệ sinh trong ăn uống: Ví dụ: Dạy trẻ biết giữ vệ sinh sạch sẽ như rửa mặt, chải tóc gọn gàng, biết đánh răng trước khi đi ngủ, sau khi ngủ dậy, biết tự đi giày dép, ăn uống văn 8 minh lịch sự, không nói chuyện trong khi nhai, biết rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, khi tay bị bẩn. Tất cả những điều đó lúc đầu là do bố mẹ dạy và cho trẻ làm thường xuyên, đến lớp tôi sẽ phối hợp nhắc nhở để trẻ dần dần tự ý thức và có thói quen tốt. * Giáo dục trẻ có thói quen bảo vệ, sử dụng và giữ gìn đồ dùng đồ chơi. Ví dụ: Trẻ luôn có ý thức gọn gàng ngăn nắp khi lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định, không bày bừa,vứt bỏ lung tung. Hình ảnh trẻ sắp xếp đồ dùng đồ chơi ở các góc sau khi chơi. Thông qua việc tổ chức các hoạt động thường ngày cho trẻ, tôi đã khéo léo lựa chọn các hình thức giáo dục cho phù hợp, để hình thành cho trẻ các thói quen biết bảo vệ sử dụng và giữ gìn đồ dùng đồ chơi. Chẳng hạn như tôi sử dụng phương pháp giảng giải, đề ra quy tắc không được làm hư hỏng đồ chơi, chơi xong phải cất đúng nơi quy định. Qua đó, giúp cho trẻ hình thành được thói quen biết bảo vệ, sử dụng và giữ gìn đồ dùng đồ chơi. Biện pháp 3: Phối hợp với phụ huynh. Nếu có sự kết hợp tốt của phụ huynh thì chắc chắn trẻ sẽ có phẩm chất đạo đức tốt, ngoan ngoãn, lễ phép, biết giúp đỡ mọi người, mọi vật xung quanh. 9 Vì thế, người lớn cần có những cử chỉ ân cần, có lòng vị tha, văn minh lịch sự trong cuộc sống, là tấm gương sáng cho trẻ noi theo. Đó là điều hết sức quan trọng và cần thiết. Thông qua biện pháp này, tôi thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh nhằm tìm hiểu nắm bắt hoàn cảnh của từng cháu, nắm bắt đặc điểm tâm sinh lí của từng trẻ để thống nhất, trao đổi biện pháp giáo dục lễ giáo đạt kết quả cao. Việc giáo dục các hành vi thói quen đạo đức không thể thiếu sự kết hợp của gia đình. Gia đình cùng với cô giáo và nhà trường phối hợp giáo dục trẻ thì việc giáo dục các hành vi đạo đức, chuẩn mực mới đạt kết quả cao. Nếu không có sự thống nhất của gia đình thì việc giáo dục của cô sẽ không có tác dụng, bởi gia đình là một tế bào của xã hội, giáo dục con trẻ là một chức năng tất yếu của gia đình, nhà trường có nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ toàn diện, song không thể coi đây là nhiệm vụ riêng mà hàng ngày trẻ chỉ sống ở trường, có sự kết hợp chặt chẽ về nội dung và phương pháp giáo dục trẻ thường xuyên thì sẽ phát triển tốt và ngược lại, nếu chỉ coi trọng việc giáo dục ở lớp mà giáo dục trẻ ở gia đình bị buông lỏng thì kết quả rất hạn chế, bởi vì trẻ ở lứa tuổi này với đặc điểm là “dễ nhớ, mau quên” ghi nhớ có chủ định là chủ yếu và ghi nhớ có chủ định đang hình thành và phát triển. Từ nội dung kiến thức giáo dục trẻ trên lớp, tôi trao đổi với phụ huynh về kiến thức cũng như nội dung phương pháp thực hiện để thống nhất, có như vậy thì việc giáo dục các hành vi thói quen đạo đức cho trẻ mới diễn ra một cách liên tục, thống nhất giữa nhà trường và gia đình làm cho quá trình hình thành thói quen diễn ra một cách nhanh hơn. Bên cạnh đó tôi còn tổ chức các hoạt động thao giảng mời phụ huynh tham dự giúp cho phụ huynh nắm vững các yêu cầu cần thiết trong việc giáo dục lễ giáo cho trẻ. Từ đó, phụ huynh sẽ cùng chia sẻ với giáo viên, giúp giáo viên nhận ra sở thích, khả năng khác nhau của trẻ, tạo điều kiện cho cha mẹ và cộng đồng tham gia vào việc giáo dục lễ giáo cho trẻ. 10 Hình ảnh thao giảng chuyên đề giáo dục lễ giáo cho phụ huynh dự Biện pháp 4: Xây dựng môi trường lớp học, giáo dục lễ giáo cho trẻ. Cùng với toàn ngành thực hiện chủ để năm học “Xây dựng trường mầm non xanh – an toàn thân thiện”, tôi luôn chú ý tạo môi trường lớp học phù hợp lứa tuổi của trẻ phù hợp từng chủ đề, sự kiện, không gian lớp sạch sẽ, đồ dùng đồ chơi sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp. Tôi trồng nhiều cây xanh ở góc thiên nhiên, ở đó trẻ được tự tay mình chăm sóc cây xanh như: tưới nước, nhổ cỏ, lau lá cho cây, Tôi đã nhắc nhở các cháu rằng muốn có môi trường xanh – sạch – đẹp thì chúng ta phải góp phần chăm sóc, bảo vệ cây ở lớp, ở nhà cũng như ở nơi công cộng. Qua những hoạt động này, trẻ trở nên yêu thích lao động, biết cảm nhận vẻ đẹp của thế giới tự nhiên gần gũi xung quanh. Tôi thường nhắc nhở trẻ vứt rác đúng nơi quy định. Qua thời gian, tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường lớp học như không vứt rác bừa bãi, chơi xong biết cất dọn đồ chơi đúng nơi quy định. *Xây dựng góc tuyên truyền: Góc tuyên truyền của lớp không thể thiếu nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ, đây là biện pháp rất hữu hiệu, bởi lẽ trẻ ở lứa 11 tuổi này tư duy trực quan hình ảnh là chủ yếu. Chính vì thế, góc tuyên truyền cần phải sinh động và phong phú với những hình ảnh đẹp, hấp dẫn trẻ. Qua đó trẻ được trực quan bằng hình ảnh, những gương tốt, việc làm tốt hoặc qua thơ, truyện, trẻ dễ tiếp thu hơn, dễ phân biệt việc làm nào tốt, việc làm nào xấu. Bên cạnh đó, thông qua góc tuyên truyền, phụ huynh biết được những nội dung giáo dục của lớp để có hướng nhắc nhở trẻ và rèn thêm cho trẻ để giúp trẻ nhớ lâu hơn. Hình ảnh góc tuyên truyền của lớp Ở góc này, tôi đã sưu tầm những tranh ảnh mang nội dung giáo dục lễ giáo. Tôi cùng trẻ đến xem, trò chuyện và đàm thoại về những nội dung gắn trên bảng, thông qua đó giáo dục trẻ những hành vi văn minh. Góc tuyên truyền của lớp được bố trí ở nơi dễ nhìn, tạo điều kiện để trẻ nhìn thấy mỗi ngày, và phụ huynh dễ quan sát vào các giờ đón trả trẻ. Biện pháp 5: Lồng ghép giáo dục lễ giáo vào các môn học, các hoạt động. * Ứng dụng công nghệ thông tin vào việc giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động học. Hoạt động học tập giữ vị trí đặc biệt quan trọng mà các hoạt động khác không thể thay thế được, bởi hoạt động học tập là phương tiện để giáo dục toàn 12 diện cho trẻ. Để ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đòi hỏi tôi không chỉ có năng lực sư phạm mà cần có những kinh nghiệm trong việc phối kết hợp giữa giáo án điện tử và phần giảng dạy của cô để việc ứng dụng công nghệ thông tin thực sự đem lại hiệu quả giáo dục.Trong các hoạt động học, tôi áp dụng công nghệ thông tin và đưa đến cho trẻ những hình ảnh thật về các hành vi văn minh lễ phép, Qua các giờ học, trẻ còn nắm được các quy tắc hành vi đạo đức và có thái độ đúng đắn với thế giới xung quanh. Ở trẻ mẫu giáo lớn, bước đầu đã nắm được một số hành vi chuẩn mực đạo đức đơn giản, do đó thông qua các môn học: Làm quen với môn Văn học, môn Âm nhạc, Tạo điều kiện giúp trẻ hình thành thói quen giao tiếp, giúp trẻ bộc lộ thái độ cư xử đúng mực, biết đánh giá hành vi tốt xấu. Qua môn Văn học: Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Nếu được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạch lạc, có văn hóa trong các câu nói, trong cử chỉ, hành động của trẻ với mọi người. Các tác phẩm văn học, các hình ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo và quá trình giao tiếp của trẻ với bạn bè, của trẻ với cô giáo là một trong những phương tiện giáo dục lễ giáo tốt nhất cho trẻ. Điều đó nhằm hình thành cho trẻ những tình cảm thương yêu, gần gũi với mọi người xung quanh, kính trọng lễ phép với người lớn tuổi. Ví dụ: Thông qua bài thơ “Xưng hô”, giáo dục trẻ hình thành thói quen văn minh trong giao tiếp, biết xưng hô thế nào cho đúng và xưng hô thế nào là không được. Chẳng hạn như: “Cô giáo gọi bằng cô Khách thăm thưa chú bác Cùng tuổi gọi bằng bạn Không xưng hô tao – mày Ai nghe cũng mến ngay”. 13 Hình ảnh trẻ nghe kể chuyện Qua câu chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn” trẻ đã biết được hành vi tốt thông qua những việc làm tốt. Qua đó ta thấy được mặt mạnh của tác phẩm văn học dễ đi vào lòng trẻ vì qua nội dung, tính chất câu chuyện, qua hành động của các nhân vật, trẻ biết đánh giá đúng các hành động thông qua các nhân vật, biết hướng theo cái thiện và bài trừ cái ác. Qua môn Âm nhạc: Giáo dục âm nhạc cũng có tác dụng lớn trong việc giáo dục hành vi thói quen trong giao tiếp ứng xử cho trẻ mẫu giáo lớn. Chẳng hạn như: Qua bài “Đi học về”, thông qua giai điệu và lời bài hát, trẻ biết đi học về chào bố mẹ, đến trường chào cô, gặp bạn cùng chào ríu rít, biết chào hỏi, biết vâng lời như vậy sẽ được khen là trò ngoan Hoặc hát bài hát “Con chim Vành Khuyên”, thông qua giai điệu và lời bài hát, trẻ học được cách chào hỏi, giao tiếp ứng xử như “gọi dạ, bảo vâng, lễ phép ngoan nhất nhà, chim gặp bác Chào Mào – chào bác”,.. Như vậy, nội dung giáo dục các thói quen hành vi đạo đức trong giao tiếp ứng xử cho trẻ được tích hợp trong rất nhiều môn học. Do vậy, tôi cũng cần phải lựa chọn nội dung lồng ghép sao cho linh hoạt, tự nhiên mà có ý nghĩa giáo dục sâu sắc. 14 * Giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động vui chơi. Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, trong đó phải nói đến vai trò của hoạt động vui chơi đối với việc giáo dục các thói quen hành vi đạo đức của trẻ. Thông qua vui chơi trẻ nắm được những quy tắc hành vi đạo đức một cách tích cực. Chính vì vậy, hoạt động vui chơi có vai trò to lớn trong giao tiếp ứng xử với mọi người của trẻ mẫu giáo lớn. Qua trò chơi, đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ để, trẻ dễ dàng học được các quy tắc đạo đức trong ứng xử giữa con người với con người. Trong khi chơi trẻ phải quan hệ với nhau qua vai chơi để từ đó trẻ biết đoàn kết, giúp đỡ nhau. Đặc biệt là chơi trò đóng vai theo chủ đề: Bằng những vai chơi khi trẻ đóng, hoặc là vai này, vai khác và do sự hấp dẫn của trò chơi, nhu cầu chơi thì trẻ càng dễ dàng học theo tiêu chuẩn đạo đức của vai chơi khi trẻ nhập vai hơn. Ví dụ: Trò chơi “Bác sĩ”, ẩn sau vai chơi đó là trẻ phải biết thể hiện sự ân cần, dịu dàng, quan tâm và nhiệt tình cứu chữa cho “bệnh nhân” khi trẻ là “Bác sĩ”, thể hiện qua cử chỉ quan tâm, động viên, qua nét mặt bình tĩnh, tự tin như “bác cứ yên tâm đi, tôi sẽ khám và kê đơn thuốc cho bác, bác sẽ khỏi ngay thôi”, Qua việc nhập vai chơi mà các thói quen trong giao tiếp ngày càng được hình thành và phát triển. Hình ảnh trẻ chơi trò chơi “Bác sĩ” 15 Ví dụ: Khi trẻ đóng vai mẹ, trẻ phải thể hiện được hành vi đạo đức mang tính chuẩn mực giữa mẹ với con như “Con ơi mẹ cho con ăn nào, con của mẹ đói chưa?” hay thế hiện thái độ xót xa “con mẹ khổ quá, mẹ đưa con đi bác sĩ nhé, con sẽ khỏi ngay thôi!”, Hoặc trẻ phát hiện ra bạn đóng vai “mẹ quát con” và trẻ đã thể hiện thái độ “mẹ gì mà lại quát con, mắng con như thế, ”. Qua vai chơi, trẻ nhận ra cách ứng xử đúng hoặc chưa đúng trong quan hệ giao tiếp giữa các vai chơi và dần dần trẻ học cách ứng xử, giao tiếp giữa người với người trong cuộc sống thực. Ví dụ: Qua vai chơi “Bán hàng”, trẻ học được cách giao tiếp ứng xử của người bán hàng với người mua hàng như nói năng cư xử đúng mực với khách hàng “Bác mua gì?”, “Cảm ơn bác! Mai bác lại tới cửa hàng tôi nhé!” và trẻ biết giữ thái độ niềm nở, tươi cười khi có khách ghé mua hàng. Hay với khách hàng, khi tới mua hàng phải xếp theo thứ tự, không chen nhau xô đẩy, muốn mua mặt hàng gì phải yêu cầu như “Bác ơi! Làm ơn bán cho tôi quả bí kia, bao nhiêu tiền hả bác? Đây, cho tôi gửi tiền, chào bác nhé!” Hình ảnh trẻ chơi ở góc “Bán hàng” Tóm lại với vai chơi từ buổi chơi này đến buổi chơi khác, qua nhiều lần trải nghiệm như thế, qua giao tiếp giữa con người với con người, qua vai chơi mà dần dần những hành vi đạo đức mang tính chuẩn mực sẽ trở thành thói quen của trẻ, được trẻ sử dụng vào đời sống thực. Điều đó được thể hiện ở hành vi 16 cho em ăn, nhường đồ chơi cho em, vỗ về em. Trẻ biết “quát em” là không được, làm những việc không mang tính chuẩn mực, trẻ biết nhận thức được cách xưng hô với bố mẹ như thế nào mới đúng, ngoài đời thực mẹ gọi phải biết “dạ”, bảo phải “vâng” hoặc khi mẹ quát con thì nó biết tại sao mẹ lại gọi là “mày”, mẹ phải nói là “con” chứ, Qua vai chơi hình thành cho trẻ những thói quen văn minh trong giao tiếp và trẻ sẽ vận dụng trong cuộc sống đời thường hàng ngày như: trẻ biết chào hỏi, cư xử đúng mực với mọi người như: chào hỏi người lớn, biết cảm ơn, xin lỗi và mạnh dạn trong giao tiếp và dần dần hình thành cho trẻ thói quen văn minh trong giao tiếp, thói quen ứng xử mang tính chuẩn mực. * Giáo dục lễ giáo thông qua tổ chức hoạt động dạo chơi tham quan. Đây cũng là một phương tiện để giáo dục hành vi thói quen đạo đức chuẩn mực giữa con người với con người và với thế giới xung quanh. Ví dụ: Cho trẻ tham quan Hồ Hoàn Kiếm, tham quan Lăng Bác, viện bảo tàng, qua hình ảnh trên máy chiếu. Qua việc tham quan dạo chơi, trẻ có cơ hội được luyện tập, giao tiếp ứng xử nơi công cộng. Ví dụ: Khi đến chỗ đông người, giáo dục trẻ phải biết chào hỏi, không nói to, la hét gây mất trật tự nơi công cộng. Như vậy, tôi sẽ giúp trẻ vận dụng cách giao tiếp ứng xử với mọi người xung quanh để mở rộng khả năng giao tiếp của trẻ. * Giáo dục lễ giáo thông qua giờ đón trả trẻ. Tôi dạy trẻ những quy tắc ứng xử như biết chào cô và bố mẹ, chào các bạn. Trẻ thực hiện và việc làm đó được lập đi lập lại nhiều lần sẽ trở thành thói quen và trẻ sẽ tự có phản xạ biết chào hỏi mạnh dạn không cần phải người lớn nhắc nhở mới làm. 17 Hình ảnh đón trả trẻ * Giáo dục lễ giáo thông qua giờ tổ chức cho trẻ ăn. Trước khi ăn, tôi cho trẻ rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch. Tôi giáo dục trẻ khi ăn biết mời, mời cô, mời bạn, khi ăn phải từ tốn, ăn chậm rãi, trong khi ăn không được nói chuyện, khi ho phải che miệng, không làm rơi cơm, khi làm rơi cơm thì phải nhặt bỏ vào bát đựng cơm rơi, được cô phục vụ cho phải biết cảm ơn, không tự động lấy, khi cô đưa phải nhận bằng hai tay, muốn làm gì thì phải biết xin phép, Tạo không khí cho giờ ăn thật thoải mái, vui tươi, giúp trẻ ăn nhanh, ngon miệng, qua đó giáo dục trẻ có những thói quen, hành vi văn minh trong ăn uống. 18 Hình ảnh giờ ăn của trẻ * Giáo dục lễ giáo thông qua giờ ngủ. Tôi giáo dục trẻ không nói chuyện riêng với bạn, phải ngủ ngoan để mau lớn và có cơ thể khỏe mạnh, * Giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động nêu gương cuối ngày, cuối tuần. Tôi cho trẻ nhận xét hành vi ngoan và không ngoan của mình, của bạn. Và lấy gương một số trẻ để giáo dục các trẻ khác, trẻ em không phải bao giờ cũng nhận ra được tấm gương tốt. Tôi có thể chỉ ra cho trẻ thấy, tôi cần giải thích cho trẻ biết vẻ đẹp của hành vi tốt, để khêu gợi ở trẻ thái độ tích cực, và lòng mong muốn bắt chước hành vi đó. Đối với trẻ mẫu giáo lớn, thông qua hoạt động nêu gương hàng ngày nhằm rèn cho trẻ có thể tự nhận xét, đánh giá về hành vi ngoan và chưa ngoan của mình, và của bạn trong mọi hoạt động. Ví dụ: Trong giờ nêu gương cuối tuần, tôi có thể nêu gương một số trẻ luôn có thói quen chào hỏi mạnh dạn, lễ phép, biết nhận lỗi khi mình làm điều sai như đã tranh giành đồ chơi với bạn, nhưng đã biết xin lỗi bạn. Để từ đó khích lệ trẻ luôn phấn đấu thi đua. Còn với những hành vi chưa tốt của trẻ, tôi phải khéo léo nhắc nhở trẻ chứ không nên biến giờ nêu gương thành giờ kiểm tra, 19 trách mắng, phạt trẻ, Cố gắng tìm ra những mặt tốt để động viên trẻ, giúp trẻ ngày càng tiến bộ, hướng vào việc làm tốt. Hình ảnh trẻ trong giờ nêu gương. * Giáo dục lễ giáo thông qua việc tổ chức các ngày lễ hội. Trong năm học tôi đã phối hợp cùng nhà trường tham gia tổ chức các ngày hội trong năm học như: Ngày hội bé đến trường, Vui trung thu, Chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam, Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12, tổ chức dưới các hình thức tại nhóm lớp theo độ tuổi. Qua các hình thức tổ chức như vậy, trẻ được trực tiếp tham gia trải nghiệm vào các hoạt động. Từ đó khắc sâu cho trẻ biết được những hành động việc làm để thể hiện tình cảm với mọi người trong các ngày lễ đó như thế nào. Đối với “Ngày hội đến trường của bé”, trẻ được biết ý nghĩa của ngày khai giảng là ngày đầu tiên của năm học được giao lưu gặp gỡ bạn bè, được tham gia các tiết mục văn nghệ, được cô yêu thương vỗ về, được làm quen với bạn mới, Từ đó, giáo dục trẻ yêu trường yêu lớp, kính trọng cô giáo, quan tâm tới bạn bè. Hoặc qua ngày hội “Vui Trung thu” để mọi người, mọi gia đình và toàn xã hội giành cho các bé sự quan tâm, chăm lo, và những tình cảm yêu thương trìu mến. Từ đó giáo dục trẻ biết bày tỏ lòng cảm ơn đối với những người đã quan 20 tâm đến mình, giáo dục trẻ tinh thần đoàn kết với bạn, biết xếp hàng đợi đến lượt mình, Đối với lễ hội “Mừng ngày Nhà giáo Việt Nam”, giáo dục trẻ biết quý trọng, vâng lời cô giáo, qua các hội thi để giáo dục trẻ tính mạnh dạn trong giao tiếp, nói năng lễ phép, biết phối hợp với bạn, chơi trò chơi đúng luật, Hình ảnh cả lớp mừng ngày “Nhà giáo Việt Nam 20/11” Tóm lại việc giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo lớn là việc làm vô cùng cần thiết trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ thơ, nó tạo tiền đề cho sự phát triển nhân cách toàn diện của trẻ, giúp trẻ nắm được những quy tắc ứng xử chuẩn mực trong quan hệ với mọi người và sẽ là những người có ích trong tương lai. *Kết quả khi thực hiện biện pháp: + Sản phẩm tạo ra từ biện pháp Qua việc thực hiện các biện pháp như đã nêu ở trên, tôi đã đạt được những kết quả trong việc thực hiện giáo dục các hành vi lễ giáo cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ở lớp tôi.Tôi đã nắm vững nội dung, phương pháp thực hiện giáo dục các hành vi lễ giáo. Luôn có sự đổi mới trong phương pháp dạy trẻ. Thường xuyên rèn luyện bản thân, kỹ năng dạy, thao tác,... Đồ dùng dạy trẻ phong phú sáng tạo hấp dẫn