Một số biện pháp dạy trẻ 5-6 tuổi các kỹ năng vận động cơ bản

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Giáo dục Mầm Non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân, chiếm vị trí quan trọng. Trong giáo dục Mầm non có nhiệm vụ xây dựng những cơ sở ban đầu, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách con người. Khi chúng ta đã bước sang thế kỷ 21 thế kỷ nền văn minh trí tuệ, của nền khoa học hiện đại, con người cần phải năng động sáng tạo để phù hợp với sự phát triển của thời đại. Chăm sóc giáo dục trẻ em ngay từ những tháng năm đầu tiên của cuộc sống là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong sự nghiệp chăm lo đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những con người tương lai của đất nước. Việt Nam đang có một bước chuyển mình mạnh mẽ trên con đường đi đến xây dựng cuộc sống ấm no, văn minh và hạnh phúc. Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai, trẻ em sinh ra có quyền được chăm sóc và bảo vệ, được tồn tại, được chấp nhận trong gia đình và cộng đồng. Vì thế giáo dục con người ở lứa tuổi mầm non vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của mỗi con người đối với xã hội, đối với cộng đồng. Trong nghị quyết trung ương 4 về những vấn đề cấp bách của sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của nhân dân ghi rõ: “ Sức khỏe là cái vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội, là nhân tố quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Hiện nay chiến lược “ Phát triển nguồn lực con người” đã và đang được Đảng và nhà nước ta rất quan tâm. Vậy trẻ em ở lứa tuổi mầm non được coi là “ giai đoạn quan trọng đặt nền móng hình thành mọi nhân tố ban đầu của con người, khi được hình thành, rèn luyện, phát triển mọi khả năng để có thể tiếp nhận và hành động theo những gì xung quanh cuộc sống của trẻ” cho nên các hoạt động giáo dục trẻ trong trường mầm non là vô cùng quan trọng, trong đó phát triển vận động là một trong các lĩnh vực quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non. Giáo dục phát triển vận động nhằm giúp trẻ khỏe mạnh và có kỹ năng vận động trong các hoạt động hằng ngày. Các bài tập luyện ngoài vai trò phát triển các kỹ năng vận động còn giúp phát triển các tố chất nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, sức mạnh của cơ bắp, sự khéo léo và dẻo dai cũng như khả năng giữ thăng bằng của cơ thể trong quá trình vận động, nâng cao sức khỏe thể lực, phát triển chiều cao cân nặng bình thường thành một cơ thể hài hòa cân đối. Phát triển vận động đóng vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ là phát triển về cơ thể bên ngoài, mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm. Những năm học trước, giáo viên trường MN Trung Sơn nói chung và bản thân tôi nói riêng cũng đã áp dụng một số biện pháp cũ, nhằm phát triển vận động cho trẻ như tập trung hướng dẫn các kĩ năng vận động cơ bản và các trò chơi vận động nhưng chưa đạt hiệu quả cao, các kĩ năng vận động của trẻ còn hạn chế. Là một giáo viên tôi luôn trăn trở làm thế nào để có thể nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ của lớp tôi. Vì vậy, năm học 2022- 2023 tôi đã mạnh dạn chọn “ Một số biện pháp dạy trẻ 5-6 tuổi các kỹ năng vận động cơ bản” muốn góp một phần nhỏ kinh nghiệm của mình vào quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng việc giáo dục phát triển vận động cho trẻ lớp 5- 6 tuổi A1 trường MN Trung Sơn. Năm học 2022- 2023 tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp 5- 6 tuổi A1 với tổng số 35 trẻ. Qua đánh giá, phân tích tôi nhận thấy một số ưu điểm, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân như sau: 1.1. Ưu điểm: - Bản thân tôi là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, trách nhiệm, nhiệt tình - Trẻ lớp tôi đi học đều, phần lớn các con thích tham gia vào các hoạt động, trò chơi vận động. - Phụ huynh luôn tin tưởng, phối hợp với giáo viên trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 1.2.1. Giáo viên - Tồn tại, hạn chế Bản thân tôi còn hạn chế trong việc thiết kế môi trường phát triển vận động cho trẻ. Ngoài ra tôi cũng chưa thực sự đổi mới phương pháp và hình thức khi giáo dục phát triển vận động cho trẻ. Môi trường bên trong, bên ngoài, đồ dùng sắp xếp chưa hợp lý. Việc lồng ghép tích hợp các hoạt động còn chưa có sự linh hoạt. - Nguyên nhân: Do giáo viên còn chưa linh hoạt, sáng tạo trong quá trình tổ chức các hoạt động phát triển vận động cho trẻ. Bản thân chưa dành nhiều thời gian quan tâm, mạnh dạn áp dụng các yếu tố đổi mới trong các nội dung dạy vận động cho trẻ. 1.2.2. Trẻ em - Tồn tại, hạn chế Tháng 9/2022 tôi đã tiến hành khảo sát một số nội dung nhằm đánh giá thực trạng phát triển vận động của 100% trẻ lớp tôi thời điểm đầu năm học. Cụ thể như sau: Bảng khảo sát số liệu đầu năm: TT Nội dung Số trẻ Kết quả đầu năm học được 2022- 2023 khảo sát Trẻ Tỷ lệ % Trẻ chưa Tỷ lệ % đạt đạt 1 Trẻ mạnh dạn tự tin, tích cực tham gia hoạt động 35 13 37,1% 22 62,9% 2 Thực hiện được các động tác phát triển nhóm cơ và 35 16 45,7% 19 54,3% hô hấp 3 Thể hiện kỹ năng vận động cơ bản và tố chất trong vận 35 14 40% 21 60% động 4 Thực hiện và phối hợp được các cử động của bàn 35 15 42,9% 20 57,1% tay, ngón tay, phối hợp tay- mắt Như vậy qua kết quả khảo sát có thể thấy đa số trẻ vẫn chưa tích cực, chưa chủ động, chưa mạnh dạn, tự tin tham gia hoạt động phát triển vận động, kĩ năng các nhóm vận động của trẻ hạn chế. - Nguyên nhân: Do trẻ chưa có nhiều cơ hội được rèn luyện các kĩ năng vận động thường xuyên, một số trẻ thiếu tập trung dẫn đến nhanh chán, mệt mỏi. 1.2.3. Phụ huynh - Tồn tại, hạn chế Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc phát triển vận động cho trẻ do nhận thức của một số phụ huynh coi phát triển vận động là hoạt động phụ, chưa coi trọng phát triển vận động cho trẻ. - Nguyên nhân: Phần lớn phụ huynh làm nghề nông và công nhân nên chưa có nhiều thời gian quan tâm đến con. Một số phụ huynh còn nuông chiều con, còn làm hộ con tất cả mọi việc không để trẻ tự phục vụ cho bản thân, dẫn đến trẻ lười vận động. 1.2.4. Nhà trường - Tồn tại, hạn chế Môi trường tổ chức hoạt động cho trẻ bị hạn chế, trang thiết bị đồ dùng, dụng cụ còn thiếu chưa đủ cho việc tổ chức hoạt động. Đồ chơi ngoài trời chưa phong phú cho trẻ phát triển vận động. - Nguyên nhân Cơ sở vật chất của nhà trường chưa thực sự đảm bảo, thiếu đồ dùng theo thông tư số 01. 2. Biện pháp dạy trẻ 5- 6 tuổi các kỹ năng vận động cơ bản 2.1. Biện pháp 1: Dạy trẻ kỹ các kỹ năng vận động cơ bản thông qua giờ học phát triển vận động. 2.2.1. Nội dung biện pháp - Rèn các kỹ năng vận động cơ bản trên cơ sở các bài học 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Giờ học phát triển vận động: Tôi chú ý đến kỹ năng vận động của trẻ tùy theo các nhóm vận động vận động cơ bản - Để trẻ có kỹ năng vận động tôi luôn chú trọng đến việc chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi cho tiết học thật chu đáo, đầy đủ, đúng kích thước, phù hợp với lứa tuổi giúp kích thích sự ham học của trẻ. Sau khi xác định được mục đích- yêu cầu của hoạt động việc đầu tiên tôi nghĩ đến đó là tạo ra những đồ dùng, đồ chơi khoa học, chuẩn, đẹp mắt, kích thích trẻ mong muốn được hoạt động với nó. - Thông qua đó trẻ sẽ cảm thấy thích thú và tham gia hoạt động đạt hiệu quả cao hơn - Hay trong vận động cơ bản “ Bò dích zắc qua 5- 6 điểm”. Có thể dùng đồ chơi là gấu, búp bê hoặc cây ăn quả những đồ chơi gần gũi với trẻ làm điểm dích zắc. Hình ảnh trẻ bò dích zắc qua 5- 6 điểm - Để trẻ có kỹ năng tốt, sân chơi, bãi tập cần phải phù hợp với lứa tuổi, an toàn cho trẻ + Ví dụ: Vận động “ Chạy liên tục theo hướng thẳng 18m trong 10 giây”. Cô cần chuẩn bị sân tập rộng, đảm bảo để xuyên suốt trong quá trình trẻ thực hiện được an toàn. - Đến giờ học giúp trẻ có kỹ năng tốt tôi làm mẫu thật chính xác và phân tích rõ ràng dễ hiểu cho trẻ quan sát. + Đối với hoạt động dễ thực hiện như vận động “ Ném và bắt bóng với người đối diện (cách 4m)” bắt được 3 lần liên tiếp. Cô có thể làm mẫu 1- 2 lần và kết hợp phân tích. + Đối với những vận động khó, yêu cầu kỹ thuật phải thật chính xác tránh nhầm lẫn khi kết hợp như “ Bò bằng bàn tay và bàn chân chui qua cổng” kỹ thuật khi bò chống 2 bàn tay xuống sàn, người nhổm cao- bò về phía trước (Chân nọ, tay kia) mắt nhìn thẳng phía trước, khi bò đến cổng hơi cúi đầu và hạ lưng và mông xuống để chui qua cổng. Tôi sẽ làm mẫu 2- 3 lần để trẻ thực hiện đúng quy trình của bài tập. - Sau khi làm mẫu cho trẻ thực hiện tôi cũng chú trọng đến kỹ năng thực hiện của trẻ. Với vận động “ đi”, “ bò”, “ trườn”, “ chạy”, hay “ đi thăng bằng trên ghế thể dục đầu đội túi cát” yêu cầu trẻ phải giữ thăng bằng, mắt nhìn thẳng về phía trước. - Để thu hút sự tập trung, chú ý của trẻ tôi thường tạo những bất ngờ, những điều mới hơn ở những lần tập tiếp theo + Ví dụ: Ở vận động “ Bật xa 45- 50cm”. Tôi cho trẻ luyện tập từ dễ đến khó tăng dần độ khó cho trẻ. Ở hai lần luyện tập đầu tiên tôi cho trẻ tập với đích 45cm, đến lần thứ ba tôi tổ chức cho trẻ luyện tập theo nhóm với đích 50cm - Ngoài việc chú trọng hướng dẫn trẻ các nội dung vận động cơ bản trong chương trình và chú ý đến cá nhân trẻ, quan sát, sửa sai giúp đỡ những trẻ còn yếu về thể lực, tổ chức thi đua giữa tổ, nhóm, cá nhân trẻ. Trong các giờ học phát triển vận động có chủ đích tôi lại chú ý hướng dẫn và rèn luyện kỹ năng vận động cho trẻ theo phương châm “ chơi mà học, học bằng chơi”. Tôi tăng cường các trò chơi có yếu tố vận động cho trẻ kích thích thu hút trẻ tham gia như: + Ví dụ: Trò chơi Tạo dáng ( Chủ đề: Trường mầm non), Thi xem ai nhanh ( Chủ đề: Bản thân), Về đúng nhà ( Chủ đề: Gia đình), Trời nắng trời mưa ( Chủ đề Hiện tượng tự nhiên), Ô tô và chim sẻ ( Chủ đề: Giao thông)... 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Sau khi áp dụng biện pháp trên tôi đã đạt được các kết quả sau: Hình thức tổ chức phát triển vận động cho trẻ được tôi vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với tính chất của hoạt động, phù hợp với không gian, quy mô của hoạt động,... và được đồng nghiệp đánh giá cao. Sau khi áp dụng biện pháp tỉ lệ trẻ thực hiện được các động tác phát triển nhóm cơ và hô hấp là 35/35 trẻ đạt 100%, trẻ có kỹ năng vận động cơ bản và tố chất trong vận động là 33/35 trẻ đạt 94,3%, trẻ biết thực hiện và phối hợp được các cử động của bàn tay, ngón tay, phối hợp tay- mắt là 34/35 trẻ đạt 97,1%, tăng so với trước khi áp dụng biện pháp. Hình ảnh tiết học có dự giờ của BGH và GV trong trường 2.2. Biện pháp 2: Rèn kỹ năng vận động thông qua các hoạt động khác 2.2.1. Nội dung biện pháp - Tăng cường cơ hội cho trẻ được thể hiện bản thân, giúp trẻ tự tin, mạnh dạn, chủ động tham gia các hoạt động phát triển vận động thông qua các hoạt động khác. 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Trong hoạt động của trẻ hằng ngày tại lớp, tôi tích cực lồng ghép các trò chơi vận động vào các hoạt động học để củng cố kiến thức, tạo cho trẻ cơ hội rèn luyện các nhóm kỹ năng vận động cho trẻ. Cụ thể: + Ở hoạt động khám phá: Chủ đề Gia đình: Tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Đội nào nhanh hơn”. Tôi chuẩn bị các vòng thể dục, tranh ảnh cho trẻ lên chọn. Cách chơi: Để đến được với tấm bảng thì các con phải bật chụm, tách chân qua 7 ô (vòng) sau đó khoanh vào hình ảnh đúng. + Ở hoạt động góc: Để củng cố vận động ném như “ ném trúng đích nằm ngang bằng 1 tay ( 1,5m)”. Tôi linh hoạt tổ chức bằng trò chơi ném vòng cổ chai. Thông qua đó giúp củng cố lại vận động cơ bản cho trẻ 1 cách tự nhiên nhất. + Hoạt động ngoài trời: Đây là 1 hoạt động có vai trò quan trọng trong sự phát triển thể chất của trẻ. Khi tổ chức hoạt động ngoài trời có chủ đích: Tôi lựa chọn các nội dung trẻ đã được tập trên tiết học, nhằm củng cố các kỹ năng vận động cho trẻ. Trong quá trình học, tôi lựa chọn các hình thức nhẹ nhàng để trẻ vừa học vừa chơi, trẻ được trả nghiệm, được vận động. => Ví dụ: Thông qua trò chơi “ Chuyền bóng qua đầu” củng cố cho trẻ kỹ thuật chuyền và bắt bóng 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Sau khi áp dụng biện pháp này đa số trẻ đã mạnh dạn, tự tin, chủ động, tích cực tham gia các hoạt động phát triển vận động do cô tổ chức, thậm chí có bạn đã chủ động tổ chức chơi và đạt các mục tiêu phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ đề ra. Các con luôn có tâm thế tốt, sẵn sàng khi tham gia vào các hoạt động phát triển vận động. Các con cảm thấy tự hào về kết quả vận động đã đạt được. Từ đó, các con luôn cố gắng, phấn đấu hoàn thành tốt nhất bài phát triển vận động của mình, của đội mình. Cụ thể sau khi áp dụng biện pháp thì có 35/35 trẻ đạt 100 % trẻ hứng thú, tự tin mạnh dạn tham gia hoạt động, tăng so với trước khi áp dụng biện pháp. 2.3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường phát huy tính tích cực vận động của trẻ 2.3.1. Nội dung biện pháp - Trang trí tạo môi trường trong và ngoài lớp thu hút, có tính mở an toàn với đầy đủ đồ dùng, dụng cụ, thiết bị phục vụ hoạt động phát triển vận động cho trẻ. 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng thực hiện - Môi trường với nội dung hoạt động mang tính chất phát triển vận động luôn đặt ra cho trẻ những thử thách, tìm tòi, khám phá trong các hình thức hoạt động phát triển vận động hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tích cực hứng thú tham gia vận động một cách tự nguyện và tự giác. - Môi trường trong lớp: Góc chơi phát triển vận động, tôi trang trí nổi bật các hình ảnh ngộ nghĩnh về bé đang hoạt động phát triển vận động. Tôi đã tạo ra một khoảng trống đủ rộng để trẻ có thể chơi trò chơi vận động; Có đầy đủ các phương tiện, dụng cụ vận động được bố trí ở trong góc sao cho dễ thấy và dễ cất. - Như vậy sẽ tạo cho trẻ sự mới lạ, hấp dẫn, đồng thời làm phong phú thêm nội dung chơi, kích thích sự hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động góc. Tôi cho trẻ cùng tham gia vào việc bố trí, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi trên giá góc để khơi gợi sự tích cực của trẻ. Hình ảnh Góc vận động - Môi trường ngoài lớp học: Tôi tận dụng hành lang để trang trí những nội dung phát triển vận động cho trẻ ( hình bước chân, ô bật tách khép chân, đường dích zắc...) để trẻ có thể thực hiện một cách tự nhiên, mọi lúc mợi nơi và rèn luyện khả năng giữ thăng bằng, phát triển tố chất khéo léo, mạnh mẽ thông qua thiết kế các vận động. + Ví dụ: Giờ đón trẻ vào lớp hoặc giờ ra chơi, mỗi lần đi qua hành lang tôi sẽ cho trẻ thực hiện vận động “ Đi bước dồn ngang; bật tách, khép chân; đi theo đường dích zắc”. Hình ảnh phát triển vận động khu vực hành lang lớp học - Đối với các khu vực vui chơi vận động ngoài trời: Tôi chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ, đồ chơi để trẻ vận động luôn đảm bảo an toàn, phù hợp với kích thước của trẻ; nền phía dưới đồ chơi phải mềm để đỡ cho trẻ khi ngã. Có kích thước phù hợp, thuận lợi cho trẻ thực hiện các vận động để trên nền đất hoặc nền cỏ nhân tạo ở khu sân chơi vận động dành riêng cho trẻ hoạt động phát triển thế chất, đồng thời trang trí thêm một số hình ảnh minh họa trò chơi vận động để có thể thu hút và hướng dẫn trẻ chơi, hoạt động. Hình ảnh khu vực vui chơi vận động ngoài trời 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Sau khi áp dụng biện pháp trên thì tôi đã tạo được môi trường phát triển vận động trong và ngoài lớp thu hút trẻ tham gia hơn, khu vui chơi vận động ngoài trời luôn đảm bảo an toàn cho 100% trẻ, trẻ được tăng cường củng cố các kĩ năng vận động. 2.4. Biện pháp 4: Phối hợp, tuyên truyền với phụ huynh . 2.4.1. Nội dung + Làm công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh + Phối hợp phụ huynh trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ 2.4.2. Cách tiến hành - Để thực hiện tốt công tác phối kết hợp ngay từ đầu năm học. Tôi đã thực hiện công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh về nội dung, chương trình học của bé, thống nhất một số biện pháp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Hướng dẫn phụ huynh cách giúp trẻ phát triển vận động công việc tự phục ở nhà như: Tập quét nhà, lau bàn, ghế, chơi các trò chơi dân gian kết hợp với các vận động ở lớp cùng các anh, các chị. Qua đây tăng thêm sự gắn bó tạo một môi trường giao tiếp giữa con và bố mẹ, anh chị em trong nhà. - Sự phối kết hợp này không chỉ giúp cha mẹ và giáo viên có kiến thức chăm sóc trẻ một cách có khoa học mà còn giúp cho cha mẹ hiểu thêm được công việc của cô giáo ở lớp, cũng như giáo viên hiểu được hoàn cảnh, điều kiện sống của trẻ ở gia đình để có biện pháp giáo dục phù hợp, tạo nên mối quan hệ thân thiết cởi mở, thân thiện giữa phụ huynh và giáo viên. Chính vì vậy sự kết hợp giáo dục giữa cha mẹ và cô giáo là vô cùng quan trọng giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.