Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học

Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI “Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em, nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.” (Theo điều 2 – Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học) “Giáo dục tiểu học phải bảo đảm cho học sinh nắm vững các kỹ năng nói, đọc, viết, tính toán, có những hiểu biết cần thiết về thiên nhiên, xã hội và con người; có lòng nhân ái, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, yêu quý anh chị em; kính trọng thầy giáo, cô giáo, lễ phép với người lớn tuổi; giúp đỡ bạn bè, các em nhỏ; yêu lao động, có kỷ luật; có nếp sống văn hoá; có thói quen rèn luyện thân thể và giữ gìn vệ sinh; yêu quê hương đất nước, yêu hoà bình.” (Theo điều 3 – Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học) Quyền học tập của trẻ em không chỉ là mối quan tâm của một dân tộc, một quốc gia mà là mối quan tâm chung của toàn thế giới. Công ước liên hiệp quốc về quyền trẻ em ở điều 28 ghi rõ “Trẻ em có quyền học hành và tiếp thu một nền giáo dục tiến bộ” và theo điều 11c Nghị định số 20/2014/NĐCP ngày 24 tháng 3 năm 2014 của Chính phủ “Tỷ lệ trẻ em 11 tuổi hoàn thành chương trình Tiểu học đạt ít nhất 90%, đối với xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn đạt ít nhất 80%; các trẻ em 11 tuổi còn lại đều đang học các lớp tiểu học”. Như vậy phổ cập giáo dục Tiểu học là yêu cầu khách quan có tính tất yếu và là động 1/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học lực phát triển của toàn xã hội. Phổ cập giáo dục Tiểu học là một trong những chức năng cơ bản của trường Tiểu học, là mục tiêu quan trọng trong quản lý giáo dục của trường cũng như trong chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương. Xác định rõ tầm quan trọng của phổ cập giáo dục, hằng năm nhà trường tham mưu với ban chỉ đạo Phổ cập giáo dục Xã Đại Sơn thường xuyên kiểm tra, tuyên truyền và vận động, duy trì tốt số đối tượng trong độ tuổi phổ cập. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục nhằm huy động tối đa nguồn lực đầu tư cho giáo dục; phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội, thống nhất các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Nhà trường đẩy mạnh cải tiến phương pháp dạy học, hạn chế học sinh lưu ban, bỏ học ở các khối lớp. Tăng cường hoạt động tập thể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong trường, thu hút học sinh đến lớp. Giáo dục tiểu học là bậc học bắt buộc được thực hiện trong 5 năm, từ lớp một đến lớp năm. Tuổi học sinh vào học lớp một là sáu tuổi. Mọi trẻ em bình thường từ 6 đến 14 tuổi đều có quyền và nghĩa vụ học tập để đạt trình độ giáo dục phổ cập bậc Tiểu học. Ngoài ra trẻ khuyết tật cũng được hưởng quyền được học tập hòa nhập với các trẻ em bình thường khác trong cùng một môi trường học tập ở Tiểu học. Qua nhiều năm trực tiếp phụ trách mảng công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học của trường Tiểu học Quế Sơn, tôi nhận thấy công tác huy động 100% trẻ 6 tuổi vào lớp một và 100% trẻ trong độ tuổi ra lớp còn gặp phải nhiều khó khăn, trẻ học hết chương trình mầm non bố mẹ đi làm ăn xa có khi đem con theo, có trẻ học nơi khác đến khi vào lớp 1 lại đem về gửi ông bà,.. nên việc thống kê, xử lý số liệu nhiều khi thiếu chính xác, thường phải sửa đi sửa lại nhiều lần mất một lượng thời gian rất lớn, tốn kém công sức của người phụ trách phần hồ sơ Phổ cập giáo dục Tiểu học (PCGDTH) một cách vô lý không đáng có. Mặt khác, chất lượng PCGDTH toàn xã hội có quan tâm nhưng chưa thực sự chung tay đúng mức. Nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác quản lý và nâng cáo chất lượng giáo dục tôi xin chia sẻ một vài khinh nghiệm về công tác điều tra, tổng hợp , báo cáo số liệu PCGDTH hằng năm và giữ vững, nâng cáo chất lượng PCGDTH . Từ suy nghĩ đó, tôi đã chọn đề tài: “Một vài biện pháp làm tốt công tác phổ cập giáo dục Tiểu học” với mong muốn được giao lưu, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp trong việc thực hiện nhiệm vụ PCGDTH; giúp trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 14 tuổi được hưởng những quyền lợi chính đáng, hợp 2/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học pháp như quyền được đi học, quyền được chăm sóc, giáo dục, quyền được tham gia các hoạt động xã hội,... II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng về công tác PCGDTH trên địa bàn xã Đại Sơn từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục tồn tại, thiếu sót để tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng công tác PCGDTH ngày một tốt hơn. Có những đề xuất, kiến nghị với các cấp lãnh đạo trong việc thực hiện PCGDTH trong thời gian tới. III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng PCGDTH. - Nghiên cứu thực trạng làm công tác Phổ cập ở trường và một số công tác làm tốt phổ cập. - Nghiên cứu một số biện pháp để thực hiện làm tốt công tác phổ cập ở địa phương. IV. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Thực trạng thực hiện công tác Phổ cập Giáo dục Tiểu học, nâng cao chất lượng giáo dục đúng độ tuổi tại trường Tiểu học Quế Sơn trên địa bàn xã Đại Sơn. Các tiêu chuẩn về công tác Phổ cập GDTH V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp nghiên cứu văn bản. - Phương pháp thu thập xử lý thông tin. - Phương pháp nghiên cứu sản phẩm. - Phương pháp lập kế hoạch. - Phương pháp đọc tài liệu. - Phương pháp phân tích tổng hợp. - Phương pháp tổng hợp. VI. PHẠM VI VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu việc chỉ đạo và thực hiện công tác Phổ cập Giáo dục Tiểu học, nâng cao chất lượng giáo dục tại trường Tiểu học Quế Sơn, xã Đại Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang. Thời gian nghiên cứu: 3 năm học (từ năm học 2018 - 2019 đến năm 2020 - 2021). V. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Đi sâu vào việc nghiên cứu vấn đề cốt lõi để huy động tối đa số trẻ em ra lớp (đặc biệt là trẻ khuyết tật và trẻ có hoàn cảnh khó khăn), nâng cao chất lượng giáo dục. 3/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học PHẦN II: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI I. CƠ SỞ LÝ LUẬN Trong chương trình giáo dục phổ thông, bậc tiểu học là một bậc học rất quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách ở học sinh trên cơ sở được cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về xã hội, tự nhiên. Vì vậy, phổ cập giáo dục là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của địa phương, hàng năm Ban chỉ đạo Phổ cập giáo dục huyện Sơn Động thường xuyên chỉ đạo các xã, phường kiểm tra, tuyên truyền và vận động, duy trì tốt số đối tượng trong độ tuổi phổ cập. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục nhằm huy động tối đa nguồn lực đầu tư cho giáo dục; phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, xã hội, thống nhất các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Các đơn vị giáo dục đẩy mạnh cải tiến phương pháp dạy học, hạn chế học sinh lưu ban, bỏ học ở các khối lớp; tăng cường các hoạt động tập thể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường, thu hút học sinh đến lớp. Tổ chức điều tra nắm bắt số liệu huy động trẻ ra lớp, xử lý số liệu, thống kê, lập báo cáo kết quả và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục Tiểu học là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong nhà trường hằng năm. Vì vậy đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có kế hoạch cụ thể, rõ ràng, khoa học thì công tác PCGDTH mới đạt kết quả và chất lượng PCGDTH mới được duy trì và nâng cao. Qua 3 năm trực tiếp phụ trách mảng công tác PCGDTH, tôi nhận thấy công tác huy động 100% trẻ 6 tuổi vào lớp một và 100% trẻ trong độ tuổi ra lớp nhiều nơi còn gặp phải khó khăn; thống kê, xử lý số liệu thiếu chính xác, nhiều đơn vị thường phải sửa đi, sửa lại nhiều lần mất một lượng thời gian rất lớn, tốn kém công sức của một số cán bộ, nhân viên phụ trách phần hồ sơ PCGDTH một cách vô lý không đáng có. Mặt khác, chất lượng PCGDTH toàn xã hội có quan tâm nhưng chưa thực sự chung tay đúng mức. Nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục. Năm học 2020 - 2021 tôi có chia sẻ một vài kinh nghiệm về công tác điều tra, tổng hợp, báo cáo số liệu PCGDTH hằng năm và nâng cao chất lượng PCGDTH với đồng nghiệp trong phạm vi PCGDTH. Từ suy nghĩ đó, tôi đã chọn đề tài "Một vài biện pháp làm tốt công tác phổ cập giáo dục tiểu học" với mong muốn được giao lưu, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với quý đồng nghiệp gần xa trong việc thực hiện nhiệm vụ PCGDTH ở 4/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học từng đơn vị; giúp trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 14 được hưởng những quyền lợi chính đáng, hợp pháp như quyền được đi học, quyền được chăm sóc, giáo dục, quyền được tham gia các hoạt động xã hội, quyền được toàn xã hội quan tâm, giúp đỡ, ... Đề tài có nội dung khá rộng lớn song do thời gian và khả năng có hạn tôi chỉ tập trung nghiên cứu "Một vài biện pháp làm tốt công tác phổ cập giáo dục tiểu học" II. CƠ SỞ THỰC TIỄN Xã Đại Sơn là một xã thuần nông, đã số các hộ dân trong xã sống bằng nghề sản xuất nông nghiệp. Trường Tiểu học được đặt ở tại trung tâm xã, năm học 2020 - 2021 có 14 lớp với 311 học sinh. Tổng số cán bộ giáo viên nhân viên là 27 đồng chí. 100% học sinh nhà trường đều học 9 buổi/tuần. Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo từ xã đến huyện. Đội ngũ cán bộ, giáo viên nhiệt tình, có kinh nghiệm trong quản lí và dạy học. Trong các năm học gần đây nhà trường có nhiều giáo viên trẻ đạt trình độ đào tạo trên chuẩn, năng nổ, sáng tạo trong công tác, có nhiều giáo viên dạy giỏi các cấp. Được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân, công tác xã hội hóa được đẩy mạnh, tích cực góp phần thuận lợi cho phát triển giáo dục. Kết quả PCGDTH trong nhiều năm qua được công nhận đạt chuẩn PCGDTH mức độ 03. Từ cơ sở lý luận và qua thực tiễn nhiều năm làm phổ cập tại trường TH Quế Sơn, tôi nhận thấy rằng: Điều tra trình độ văn hóa của nhân dân trong địa bàn và thống kê báo cáo số liệu độ tuổi phải phổ cập tiểu học, huy động 100% trẻ trong độ tuổi phải phổ cập ra lớp: Hằng năm, cứ dịp hè cán bộ làm công tác PCGDTH phân công cụ thể các thôn cho từng đồng chí giáo viên trong nhà trường đi điều tra đúng thực tế, ghi chép rõ ràng, theo từng khu vực được phân công. Thôn nào giáo viên đi điều tra, thực hiện đúng thì nơi đó làm tốt công tác huy động ra lớp, báo cáo thống kê độ chính xác cao ít hao tốn thời gian cho công tác làm hồ sơ về PCGDTH. Ngược lại nơi nào giáo viên không điều tra bổ sung thực tế, giáo viên chưa thực hiện tốt công việc được giao thì nơi đó gặp phải khó khăn trong quá trình thống kê báo cáo hoặc số lượng không chính xác, không rõ ràng làm ảnh hưởng công tác kiểm tra công nhận của các cấp quản lý. Về chất lượng PCGDTH: Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy hoc, người quản lý, người dạy, môi trường giáo dục tốt sẽ thu hút học sinh tham gia và chăm chỉ học tập. 5/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Nhiều trường hợp học sinh không phải người bản địa, nhập khẩu, chuyển khẩu số trẻ trong độ tuổi biến động gây mất nhiều thời gian cho quá trình điều tra. Một số trẻ chuyển khẩu sau khi điều tra xong nên gây khó khăn cho công tác huy động ra lớp. Một số trẻ bố mẹ đi làm xa, ở với ông bà ngoại hoặc cô dì chú bác, chưa thực sự kiểm soát chặt chẽ được, gây ảnh hưởng tới quá trình điều tra trên địa bàn xã. Chất lượng giáo dục có tăng nhưng chưa thật ổn định. Cơ sở vật chất trường học được quan tâm đầu tư xây dựng nhưng chưa đáp ứng đầy đủ ở một số tiêu chí về phòng chức năng và diện tích một số phòng còn hẹp. Tất cả những vấn đề trên tôi đã tìm ra một số giải pháp chủ yếu trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ thời gian tới như tập huấn công tác điều tra, thực hiện thống kê đối tượng phổ cập trên hệ thống thông tin quản lý dữ liệu phổ cập giáo dục, xóa mù chữ; Làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm về tầm quan trọng, vai trò, tác dụng của công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ cho cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, các tầng lớp nhân dân; Thực hiện nghiêm túc, công khai, khách quan, dân chủ trong sử dụng, đánh giá chất lượng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; Giải quyết nhanh chóng, kịp thời các chế độ chính sách cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh phổ thông, học sinh khuyết tật; Thực hiện tốt nội dung đổi mới giáo dục theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học, học đi đôi với hành. III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHỔ CẬP GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1. Thực hiện tốt công tác huy động và công tác tuyển sinh Đại Sơn là một xã có điều kiện kinh tế tương đối ổn định, xã hội phát triển, công tác huy động trẻ đến trường những năm qua không gặp khó khăn, hàng năm huy động 100% trẻ trong độ tuổi thuộc đối tượng phải phổ cập đến trường, do đó, để nâng cao chất lượng Phổ cập, nhà trường luôn quan tâm tới công tác huy động, vận động trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn xã đến trường... Nhà trường phân công các thành viên trong Tổ phổ cập kết hợp với các ban ngành đoàn thể trong các thôn thực hiện có hiệu quả việc theo dõi trẻ phải phổ cập; phối hợp với Hội cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Mặt trận,... khu dân cư quan tâm, giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được tới trường. 2. Tập trung xây dựng đội ngũ theo hướng đảm bảo về chất lượng, đủ về số lượng và cơ cấu 6/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Một trong những nguyên nhân các nhà trường khó khăn là do chưa đảm bảo yêu cầu về số lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên theo quy định. Để giải quyết khó khăn này, trong những năm qua nhà trường đã chú ý tham mưu với Phòng GD&ĐT, Phòng Nội vụ quan tâm bố trí đủ loại hình giáo viên: Giáo viên văn hóa, giáo viên Âm nhạc, Mỹ thuật, tiếng Anh, Tin học, Thể dục,... Qua nhiều năm tập trung thực hiện, về cơ bản, đến nay đội ngũ của nhà trường đã đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩn về trình độ, có tinh thần trách nhiệm, năng động và sáng tạo trong công việc, thực sự đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục tại địa phương. 3. Quan tâm về cơ sở vật chất, hệ thống trường lớp, hiện đại hóa trang thiết bị dạy học và xây dựng môi trường học tập thân thiện Với quan điểm gắn công tác PCGDTH với xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, hàng năm, Ban giám hiệu nhà trường tham mưu tích cực với UBND các cấp từ xã đến huyện, rà soát các điều kiện về CSVC, thiết bị nhằm có kế hoạch bổ sung đáp ứng yêu cầu phát triển về quy mô trường lớp và kế hoạch năm học, trong đó đặc biệt quan tâm xây dựng phòng thư viện nhằm đáp ứng nhu cầu. Đến nay cơ sở vật chất của nhà trường đã đạt được các tiêu chí cơ bản về Chuẩn PCGDTHĐĐT mức độ 03. Tuy nhiên nhà trường còn gặp khó khăn về cơ sở vật chất đó là diện tích khuôn viên còn hạn chế, chưa có phòng đa năng việc xây dựng bố trí khu vui chơi, sân chơi, bãi tập gặp khó khăn, năm 2020 – 2021 đã có phòng Tin học, phòng ngoại ngữ và các phòng năng khiếu do mới đưa vào sử dụng, trang thiết bị còn thiếu, còn chưa trang trí đúng chuẩn lớp của học sinh tiểu học. 4. Tập trung các giải pháp duy trì số lượng học sinh, nâng cao chất lượng dạy học và hiệu quả đào tạo Trong nhiều năm qua, trường Tiểu học Quế Sơn luôn thực hiện tốt công tác duy trì sĩ số học sinh, không có học sinh bỏ học, đây là điều kiện thuận lợi để nhà trường tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Các đồng chí hiệu phó chuyên môn của nhà trường đã chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt việc bám sát “chuẩn kiến thức, kỹ năng” các môn học trong các tiết dạy để nâng cao chất lượng dạy - học. Bằng việc tổ chức thực hiện đa dạng các hoạt động giáo dục chính khóa, ngoại khóa, với việc thực hiện dạy học 2 buổi/ngày đối với 100% số học sinh trong nhà trường, toàn bộ học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 được học ngoại ngữ, chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường tiếp tục được khẳng định. Đặc biệt những năm gần đây, nhà trường thực hiện nghiêm túc quy trình bàn giao học sinh, kiểm tra, đánh giá chất lượng cuối năm với các giải pháp sáng tạo, 7/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học do đó, chất lượng giáo dục phản ánh một cách thực chất, hiệu quả giáo dục hàng năm đạt xấp xỉ 99%. Để đạt được kết quả trên, Ban giám hiệu nhà trường luôn thực hiện nguyên lí giáo dục: “Học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền thực tiễn, nhà trường gắn liền xã hội”. Sinh thời Bác Hồ đã dạy: “Giáo dục phải theo hoàn cảnh và điều kiện”. Thực tế cho thấy, đổi mới phương pháp dạy học phải bắt đầu từ việc đổi mới công tác quản lí giáo dục mà vai trò cốt lõi để tổ chức thực hiện đó là người cán bộ quản lí giáo dục các cấp. Tôi là người phụ trách một mảng của công tác PCGD luôn quan tâm đến việc tổ chức dạy học theo điều kiện hoàn cảnh của trường mình; đặc biệt là không vì “bệnh thành tích” mà chạy theo số lượng. Tôi luôn coi trọng công tác vận động, tuyên truyền. Thực hiện nâng cao chất lượng dạy và học ở trường gắn với xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, thực hiện các tiêu chuẩn trường trong điều kiện khả năng nội lực để tạo niềm tin của nhân dân và địa phương đối với trường. Công tác hàng tháng nhất thiết phải xây dựng kế hoạch. Kế hoạch cần phải chi tiết cụ thể đến từng nhóm CBQL, GV, NV, HS. Từng bộ phận phải xây dựng kế hoạch riêng cho bộ phận mình trên cơ sở cụ thể hoá kế hoạch của trường. Kế hoạch hoá các chỉ tiêu mang tính thực tiễn cao. Tạo điều kiện để GV nào cũng tự tin hơn trong quá trình thực hiện cụ thể hoá chương trình, chủ động trong việc giảng dạy dựa trên chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng. Đặc biệt quan tâm tới chất lượng đại trà và chất lượng mũi nhọn, nhằm giảm tối thiểu học sinh lưu ban, tăng số lượng học sinh khá giỏi. Thực tế nhiều GV chưa biết phải làm gì cho đúng với đối tượng yếu kém của HS lớp mình khi mà cách dạy truyền thống đã ngự trị quá lâu trong thực tế. Hãy cho họ quyền áp dụng các biện pháp riêng theo kinh nghiệm cho từng nhóm. Quá trình dự giờ cho thấy HS yếu thường ít được giao việc hơn. Khi được hỏi thì GV bảo: “vì sợ cháy giáo án, sợ đánh giá tiết dạy không tốt chứ bình thường thì họ dạy khác kia”. Có thể khi khảo sát tiết dạy chỉ ở mức độ khá, chưa đạt tốt vì một lí do nào đó nhưng làm thế nào để đạt hiệu quả cuối cùng cao nhất về chất lượng học tập của HS lớp mình mới là quan trọng và là thước đo thành tích đạt được trong đổi mới phương pháp dạy học của mỗi người. 5. Thực hiện tốt công tác phối hợp và xã hội hóa giáo dục Về công tác xã hội hóa giáo dục được nhà trường luôn coi trọng. Nhằm đáp ứng được yêu cầu về đảm bảo cho mọi trẻ em đều được đến trường, được học tập trong môi trường gần gũi, trong lành và dân chủ; nhà trường là nơi trẻ em 8/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học thực sự yêu thích, các em được yêu thương, chăm sóc và giáo dục phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi, người cán bộ quản lí phải làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, tích cực làm tốt công tác tham mưu cho các cấp lãnh đạo Đảng và chính quyền địa phương ở xã, huyện để kêu gọi sự chung tay góp sức của toàn xã hội, của các cấp, các ngành qua sự giúp đỡ, chỉ đạo của Phòng giáo dục. Sự quan tâm không chỉ dừng lại ở chủ trương mà bằng việc làm cụ thể, đưa Nghị quyết vào cuộc sống. Có như vậy mới tạo niềm tin trong nhân dân, trường mới đủ cơ sở vật chất như phòng học, các phòng chức năng, phòng làm việc, phòng thư viện, Bởi đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa. Ngoài ra còn phải có điều kiện về cơ sở vật chất tương ứng. Chẳng hạn muốn thực hiện bài dạy bằng giáo án điện tử, trường phải có máy chiếu, có Laptop; muốn GV, HS có đủ tài liệu tham khảo thư viện trường phải đảm bảo số lượng sách và các loại sách phải đa dạng, phong phú. Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi trồng rau, trồng hoa; kỉ niệm các ngày lễ lớn; tổ chức sinh hoạt tập thể theo chủ điểm hàng tháng; nhằm tạo cảnh quan xây dựng môi trường học tập theo hướng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Ngoài ra, vai trò của Hội khuyến học và các đoàn thể đã có tác động khá lớn đối với công tác PCGDTH, nhà trường đã có sự phối hợp với các đoàn thể địa phương, tổ chức quyên góp, tặng sách vở, quần áo, dụng cụ học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn; việc trao học bổng, tặng quà cho học sinh nghèo, học sinh vượt khó học giỏi được địa phương, tập thể, cá nhân, các tổ chức xã hội quan tâm, góp phần nâng cao chất lượng PCGDTH trên địa bàn xã. 9/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học 6. Thực hiện tốt công tác quản lí số liệu và quản lí hồ sơ PCGDTH Để thực hiện tốt công tác quản lí số liệu trẻ phải phổ cập trong địa bàn và lập hồ sơ lưu trữ có giá trị lâu dài, nhiệm vụ đầu tiên người quản lí phải có kế hoạch tổng điều tra sau 3 năm và điều tra bổ sung hằng năm để nắm chắc số liệu cần tập trung huy động ra lớp đồng thời làm căn cứ cho việc lập kế hoạch phát triển trường lớp theo từng giai đoạn cụ thể. Kế hoạch phải rõ người, rõ việc, rõ thời gian hoàn thành gắn với nội dung thi đua của từng cá nhân và tập thể. Đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy: Địa bàn xã có 9 thôn, có 3 cấp học là Mầm non, Tiểu học và THCS chia ra đảm nhiệm các thôn. Mỗi thôn đều thành lập tổ điều tra cố định gồm từ 3 đến 4 giáo viên phụ trách, trong mỗi tổ đều có giáo viên là người địa phương hoặc có am hiểu về đặc điểm sinh hoạt của nhân dân thôn đó. Trong quá trình điều tra, yêu cầu GV điều tra phải phối hợp chặt chẽ với ủy ban nhân dân xã, trưởng ban dân số thôn để nắm được tổng số hộ phải điều tra, đặc điểm sinh hoạt của nhân dân thôn đó. Trong quá trình điều tra tuyệt đối không dừng lại ở chỗ chỉ đến nhà trưởng thôn hoặc cộng tác viên dân số để lấy số liệu mà phải đến từng hộ dân để điều tra, nắm bắt thông tin của trẻ, có như vậy mới ghi chép chính xác, cập nhật thông tin kịp thời theo yêu cầu của việc điều tra. 10/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Việc ghi chép phiếu điều tra hộ gia đình cần ghi đầy đủ không bỏ qua cột nào và tất cả biểu hiện về ghi chép của trẻ đều có căn cứ minh chứng, sắp xếp số phiếu theo vị trí đặc điểm của mỗi hộ để thuận lợi nhất cho việc điều tra và tránh sai sót, bởi sai sót bất cứ thông tin nào cũng gặp khó khăn trong quá trình cập nhật số liệu, báo cáo thống kê và huy động ra lớp. Để thực hiện tốt công tác thống kê, theo dõi và xử lý số liệu tôi đã sử dụng phần mềm phổ cập giáo dục theo Mẫu của Sở giáo dục, với phần mềm này những người phụ trách công tác phổ cập sẽ dễ dàng thống kê, tìm kiếm cũng như theo dõi và báo cáo số liệu phổ cập. Qua quá trình điều tra, giáo viên cần cập nhật những thay đổi về số liệu, rà soát kĩ trước khi nhập, điều chỉnh số liệu trong phần mềm, mọi báo cáo, thống kê, số liệu sẽ được lấy từ phần mềm. 11/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Mỗi năm học, trước khi nghỉ hè, tổ chức điều tra bổ sung; trước khi bước vào năm học mới, rà soát kết quả điều tra bổ sung, đối chiếu giữa danh sách và sổ điều tra; chú ý hơn đến trẻ 6 tuổi và các đối tượng có nguy cơ bỏ học giữa chừng như HS lưu ban, HS khuyết tật học hoà nhập, HS có hoàn cảnh khó khăn, để huy động 100% trẻ phải phổ cập ra lớp. Đối với công tác thống kê số liệu của nhà trường tôi luôn theo dõi sát sao số HS chuyển đi, chuyển đến, số HS lưu ban hằng năm có sổ theo dõi diễn biến số lượng HS hằng năm, sổ theo dõi HS chuyển đi, chuyển đến cập nhật thời gian đi, đến; lớp lưu ban của HS cũng như trẻ trong địa bàn quản lí. Từ đó làm căn cứ để ghi vào sổ đăng bộ của nhà trường. (Ghi đầy đủ theo yêu cầu của sổ vì thiếu thông tin nào cũng làm khó khăn cho quá trình kiểm tra, đối chiếu, ghi nhận kết quả của các nhà quản lí.) Mỗi năm học, trước khi bước vào năm học mới, rà soát kết quả điều tra bổ sung, đối chiếu giữa danh sách và sổ điều tra; tuyển sinh các cháu 6 tuổi của Trường Mầm non vào lớp 1, đối chiếu số trẻ 6 tuổi để huy động 100% trẻ PPC ra lớp. Khi cần nhờ đến chính quyền địa phương, các hội đoàn thể để giúp đỡ và huy động các em ra lớp. 12/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Riêng sổ theo dõi phổ cập cần ghi rõ nơi ở từ thôn, xã huyện, tỉnh; sổ đăng bộ phải ghi chép đầy đủ thông tin của từng trẻ đã đến trường. Các loại sổ này luôn luôn được BGH kiểm tra và kí, đóng dấu nhà trường hằng năm; riêng sổ theo dõi phổ cập phải được BGH kiểm tra và kí vào tháng 9 hằng năm trước khi lên thống kê. Bản thân tôi là người chịu trách thống kê, cập nhật số liệu, tìm minh chứng có sự cộng tác của GV và sự chỉ đạo, theo dõi, giám sát của Phó Hiệu trưởng và Hiệu trưởng. 13/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Tổ chức điều tra chu đáo, phân công trách nhiệm rõ ràng, dưới sự quan tâm sâu sát của Hiệu trưởng, nhiều năm qua đơn vị tôi huy động đạt 100% trẻ trong diện phải phổ cập ra lớp và không phải mất nhiều công sức cho công tác này. IV. Hiệu quả của SKKN Áp dụng những kinh nghiệm trên trong nhiều năm qua và nhất là năm học 2020 - 2021 này đã làm cho diện mạo trường tôi có nhiều khởi sắc đáng mừng như: + Về công tác PCGDTH: là đơn vị nhiều năm liền làm tốt công tác huy động trẻ ra lớp, không có sai sót đáng tiếc về hồ sơ PCGDTH; không phải mất nhiều công sức của bộ phận làm hồ sơ; được tiếp cận với các đoàn kiểm tra về công tác Phổ cập cấp trên đều được đánh giá là đơn vị thực hiện tốt công tác điều tra, báo cáo, thống kê, xử lí số liệu, minh chứng cụ thể, giải trình thông suốt của CBQL nhà trường. Là đơn vị đạt chuẩn về PCGDTH mức độ 03. Đặc biệt là đã biết kết hợp với các hội đoàn thể trong và ngoài nhà trường huy động 100% số trẻ phải phổ cập đến trường, luôn duy trì sĩ số trên lớp. Trong năm học này, nhà trường đã đạt được kết quả cụ thể như sau: 1. Về học sinh Độ tuổi Tổng số Nữ Trẻ đang học Hoàn thành Tiểu Học CTTH 6 tuổi 137 trẻ 56 trẻ 137 6-14 tuổi 878 trẻ 411 trẻ 550 6 – 10 tuổi 550 trẻ 234 trẻ 550 11-14 tuổi 328 trẻ 177 trẻ 0 328/328 11 tuổi 88 trẻ 45 trẻ 4 84/88 14 tuổi 86 48 trẻ 0 86/86 Học sinh học 9-10 buổi/tuần: 311/311 ; tỷ lệ 100% 2. Về giáo viên Số cán bộ, giáo viên và nhân viên: 27 (Trong đó: CBQL: 2; giáo viên: 22; Tổng phụ trách đội: 1(kiêm nhiệm) ; nhân viên y tế: 1 ; Thiết bị - thư viện: 1 ; kế toán: 1, bảo vệ hợp đồng: 1) Tổng số giáo viên (trong đó: Biên chế 22, Giáo viên hợp đồng: 0) Tỷ lệ giáo viên/ lớp: 1,6. Trình độ đào tạo: Đạt chuẩn: 22/ 22; tỷ lệ 100%. Trên chuẩn 14/22; tỷ lệ: 63,3%. Loại hình đào tạo: Có giáo viên Văn hoá 17, Âm nhạc 01, Mỹ thuật 01, Tin học 01, Thể dục 01; Tiếng Anh: 01. 14/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Giáo viên đạt giáo viên giỏi: Cấp tỉnh: 01 giáo viên. Cấp huyện: 06 giáo viên. Cấp trường : 13 giáo viên. 3. Cơ sở vật chất Số phòng học: 14 phòng (Trong đó: Kiên cố 14 , tỷ lệ 100%). Tỷ lệ phòng học/ lớp: 1,0 phòng/lớp. Mạng lưới trường, lớp phù hợp tạo điều kiện cho trẻ em đi học thuận lợi. Phòng học an toàn, có bảng, đủ bàn ghế đúng quy cách cho học sinh, giáo viên; đủ ánh sáng, thoáng mát về mùa hè, ấm về mùa đông; có tủ đựng hồ sơ, thiết bị dạy học. Phòng chức năng: Trường học có văn phòng; thư viện; phòng giáo viên; phòng hiệu trưởng; phòng phó hiệu trưởng; phòng thiết bị giáo dục; phòng truyền thống và hoạt động Đội; phòng y tế học đường; phòng thường trực bảo vệ. Các phòng có đủ các phương tiện, thiết bị cần thiết để phục vụ hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường. Thư viện của nhà trường Trường học có sân chơi, sân tập đảm bảo điều kiện cho học sinh vui chơi và tập luyện an toàn. Cổng trường, biển trường, tường bao quanh trường; có nguồn nước sạch; có khu để xe; có khu vệ sinh sạch sẽ, thuân tiện dành riêng cho nam, nữ, học sinh , giáo viên; đảm bảo môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn và thân thiện. 15/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Có được kết quả đó nhờ công tác tuyên truyền, vận động của đội ngũ thầy cô giáo và thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục đã cho các em niềm vui lớn – niềm vui được đi học và vui chơi trong môi trường thân thiện, yêu thương của thầy cô cũng như bạn bè cùng lớp, cùng trường. Từng cán bộ giáo viên, nhân viên trong nhà trường cũng thấy rõ hơn vai trò trọng trách của mình để tự giác tham gia công tác điều tra bổ sung, huy động trẻ ra lớp, thiết lập hồ sơ báo cáo thống kê hằng năm. Về thực hiện đổi mới công tác quản lí để nâng cao chất lượng dạy và học đã làm cho nhiều GV tự tin hơn, mạnh dạn chia sẻ và áp dụng nhiều kinh nghiệm của đồng nghiệp trong điều kiện cụ thể của trường, lớp mình như: 16/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Nhiều GV phụ đạo HS yếu có chuyển biến mạnh, tích cực được phổ biến trong toàn hội đồng học tập; nhiều HS yếu vươn lên được tuyên dương dưới cờ đã khuyến khích được nhiều HS khác học tập làm theo; Qua sinh hoạt chuyên môn ở tổ, ở trường đã giúp GV tự tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình giảng dạy một cách thoả đáng; thể hiện được việc GV có nhiều nỗ lực trong tự học để tự giải quyết vấn đề; Tính đến thời điểm hiện tại toàn trường có 17 giáo viên đạt giáo viên dạy giỏi cấp trường, trong đó 1 giáo viên được danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, 6 giáo viên dạy giỏi cấp huyện. Chất lượng học sinh cũng được nâng lên rõ rệt số học sinh khá, giỏi chiếm 70%. Đặc biệt trong năm học này trường có 1 học sinh giỏi giải bơi cấp huyện được Phòng GD&ĐT đánh giá cao trong mọi phong trào thi đua của Ngành. Về kết quả thực hiện công tác: Làm cho chính quyền địa phương cũng như Ngành có sự quan tâm thích đáng, tạo điều kiện để trường có đủ điều kiện về cơ sở vật chất theo Chuẩn PCGDTH mức độ 03, cụ thể: Cơ sở vật chất được tăng lên đáng kể, toàn trường có tất cả 14 phòng học. Đặc biệt là đã tham mưu được với các cấp lãnh đạo, trong năm học tới nhà trường được sửa chữa một số lớp học, phòng chức năng, tu sửa công trình vệ sinh, sân chơi, bãi tập đó là những điều kiện cần thiết giúp cho học sinh học tập tốt hơn. Từ kết quả trên, tôi đã lập bảng số liệu so sánh các tiêu chí trước và sau khi nghiên cứu, cụ thể như sau: * Về tiêu chuẩn 1: Học sinh Các tiêu chí Khảo sát Kết quả Hiệu ban đầu đạt được quả Tỉ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 100% 100% Duy trì 1 tốt Tỉ lệ trẻ 11 tuổi HTCT 94,0% 95,4% Tăng 1,4% Tỉ lệ trẻ học 9 buổi/ 100% 100% Duy trì tuần tốt * Về tiêu chuẩn 2: Giáo viên Các tiêu chí Khảo sát Kết quả Hiệu quả ban đầu đạt được Tỉ lệ GV đạt 100% 100% Duy trì chuẩn tốt 17/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học Tỉ lệ GV trên 63,3% 63,3% Duy trì chuẩn tốt Các loại hình GV văn hóa, GV văn hóa, Duy trì GV Âm nhạc, Mĩ Âm nhạc, Mĩ thuật, tốt thuật, Tiếng Anh, Tiếng Anh, Thể Thể dục, Tin học dục, Tin học * Về tiêu chuẩn 3: Cơ sở vật chất Các tiêu chí Khảo sát Kết quả Hiệu quả ban đầu đạt được Tỉ lệ phòng 1,0 1,0 Duy trì học/lớp tốt Các phòng chức Y tế, Giáo Thư viện, Tăng 1 năng dục nghệ thuật, thiết bị, Y tế, Giáo số phòng Đoàn đội, phòng dục, Đoàn đội, chức hội đồng, Phòng phòng hội đồng, năng phó hiệu trưởng, Hiệu trưởng, Hiệu trưởng, phòng phó hiệu phòng bảo vệ trưởng, phòng bảo vệ, phòng đọc, phòng công vụ. Bảng so sánh kết quả chung về Chuẩn PCGDTH: Khảo sát Kết quả Hiệu quả ban đầu đạt được Đạt Chuẩn PCGDT Đạt Chuẩn PCGDTH Duy trì tốt mức độ 03 mức độ 03 Căn cứ vào bảng so sánh đối chiếu các số liệu của từng tiêu chuẩn Phổ cập Giáo dục Tiểu về Chuẩn Phổ cập Giáo dục Tiểu học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tôi nhận thấy việc nghiên cứu về “Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập Giáo dục Tiểu học” của bản thân tôi là hết sức thiết thực và có hiệu quả rõ rệt. 18/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học PHẦN III: KẾT LUẬN I. Bài học kinh nghiệm 1. Phổ cập giáo dục là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, phải được thể hiện trong các Nghị quyết, chương trình hành động của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp. Ban chỉ đạo các cấp nêu cao tinh thần trách nhiệm, quan tâm trong chỉ đạo và thực hiện theo kế hoạch, mục tiêu, kịp thời củng cố kiện toàn thành viên ban chỉ đạo. 2. Khi bắt tay vào thực hiện nhiệm vụ PCGDTH mức độ 03, Ban chỉ đạo các cấp cần tiến hành nghiên cứu kỹ các yêu cầu cơ bản về các tiêu chuẩn, rà soát hiện trạng của từng tiêu chí để xác định các nhiệm vụ cụ thể, trước mắt cũng như lâu dài, phân công trách nhiệm, phần việc cụ thể cho từng tổ chức, đơn vị và các thành viên Ban chỉ đạo. Trong kế hoạch nêu ra được từng giai đoạn thực hiện công tác phổ cập từ công tác điều tra đến thống kê, đến các biện pháp đầu tư, vận động các em có hoàn cảnh khó khăn đến trường.... 3. Thực hiện công tác phổ cập giáo dục thì ngành giáo dục phải chịu trách nhiệm chính trong công tác triển khai thực hiện và phải chủ động tham mưu đề xuất kế hoạch, các giải pháp thực hiện cho cấp ủy, chính quyền. Phải tập trung đầu tư chỉ đạo có trọng điểm, với những giải pháp đột phá để đảm bảo phong trào phát triển liên tục, đảm bảo mục tiêu và đẩy nhanh tiến độ phổ cập đã đề ra. Gắn nhiệm vụ xây dựng trường chuẩn Quốc gia với thực hiện nhiệm vụ Phổ cập giáo dục; Nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới quản lý, giảng dạy, xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực, cải tạo môi trường giáo dục lành mạnh là nền tảng để phổ cập giáo dục đi vào chất lượng bền vững. Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo chất lượng với yêu cầu cao. 4. Xã hội hoá công tác phổ cập giáo dục là phương án tối ưu để thực hiện thành công công tác Phổ cập GDTH, cần tích cực tuyên truyền, phối hợp, huy động các nguồn lực, các lực lượng xã hội để thực hiện các mục tiêu PCGD. 5. Phổ cập GDTH phải đi liền với Phổ cập giáo dục Trung học cơ sở. Phổ cập GDTH là tiền đề vững chắc để thực hiện Phổ cập GD Trung học cơ sở. Mặt khác, để hoàn thành và duy trì Phổ cập giáo dục Tiểu học vững bền cần phải quan tâm ngay từ phổ cập giáo dục mầm non để làm nền tảng sau này. II. Ý nghĩa của SKKN Sáng kiến kinh nghiệm “Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập Giáo dục Tiểu học” mang một ý nghĩa rất quan trọng và là việc làm hết sức cần thiết bởi lẽ Phổ cập giáo dục là mục tiêu Quốc gia nhằm nâng cao dân trí cho 19/24 Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập giáo dục Tiểu học một lực lượng lao động tương lai của địa phương. Vì vậy, việc thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục THCS, tiến tới phổ cập giáo dục Trung học phổ thông có ý nghĩa chiến lược vô cùng quan trọng. III. Khả năng ứng dụng triển khai Đề tài có thể áp dụng rộng rãi tại các đơn vị trường Tiểu học. IV. Một số hạn chế của SKKN Phần phân tích thực trạng về công tác Phổ cập Giáo dục tiểu học ở đơn vị còn chung chung, chưa cụ thể. Phần các giải pháp nâng cao chất lượng PCGDTH ngoài việc đưa ra các giải pháp chính, nên phân tích chi tiết hơn. V. Những kiến nghị đề xuất Để công tác PCGDTH được thuận lợi, trong công tác chỉ đạo từ cấp tỉnh đến cơ sở cần có sự thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo giữa các cấp học về kế hoạch, hồ sơ, biểu mẫu thống kê, không nên tách biệt về ban chỉ đạo, kế hoạch và nội dung hoạt động của công tác PCGD các cấp học, bậc học. Cần có sự vào cuộc một cách nghiêm túc, quyết liệt của các cơ quan chức năng trong công tác quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, công tác thống kê... Biên chế giáo viên dạy các môn chuyên biệt ở các trường tiểu học không đảm bảo, Phòng GD&ĐT và Phòng Nội vụ cần tham mưu với UBND huyện bố trí định biên, đồng thời có phương án tuyển dụng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đảm bảo việc các trường tự hợp đồng giáo viên Tiếng Anh lớp 1,2 như hiện nay chỉ là giải pháp tình thế, không đáp ứng mục tiêu lâu dài. Cần có sự đầu tư về cơ sở vật chất, thiết bị, kinh phí phù hợp cho việc thực hiện nhiệm vụ Phổ cập giáo dục. Kính mong các cấp lãnh đạo và bạn bè đồng nghiệp bổ sung và đóng góp ý kiến để nâng cao hơn nữa hiệu quả và chất lượng của công tác Phổ cập giáo dục. Trên đây tôi đã trình bày những kinh nghiệm của bản thân tôi về “Một vài biện pháp làm tốt công tác Phổ cập Giáo dục Tiểu học”. Đây là SKKN do bản thân tôi nghiên cứu và viết, không sao chép nội dung của người khác. Tôi xin trân trọng cảm ơn ! Đại Sơn, ngày 20 tháng 5 năm 2021 Người viết Vũ Trọng Hiếu 20/24