Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Nguyễn Thị Thúy 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường Mầm non Việt Tiến II.Tên biện pháp: “Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3- 4tuổi”. III. Nội dung 1.Thực trạng 1.1 Đặt vấn đề Như chúng ta đều biết hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học tập, quan trọng nhất trẻ cần phải được thỏa mãn nhu cầu vui chơi, đặc biệt là chơi các trò chơi dân gian. Mà trò chơi dân gian là một hoạt động văn hóa do nhân dân sáng tạo trong quá trình lao động, sản xuất và được lưu truyền tự nhiên, rộng rãi trong cộng đồng. Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc, nó không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ, phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Trong nhịp sống công nghiệp hóa hiện nay thì việc các bậc phụ huynh lựa chọn, hướng dẫn một trò chơi dân gian cho con mình còn nhiều hạn chế mà thay vào đó phụ huynh cho trẻ xem những bộ phim hoạt hình, chơi những trò chơi hiện đại trên máy tính, điện thoại thông minh, vì vậy các trò chơi dân gian ngày càng trở nên xa lạ đối với trẻ. khi chơi các trò chơi hiện đại trẻ thụ động, ngồi mình một chỗ, không có sự trao đổi, giao lưu với bạn bè. Trẻ chưa biết tạo nhóm chơi, kĩ năng chơi, tự tổ chức chơi với bạn, tinh thần đoàn kết với các bạn trong nhóm chơi còn rất hạn chế. Vậy trong hoạt động vui chơi, học tập của trẻ hằng ngày, trẻ đã được tham gia chơi các trò chơi dân gian gì? Giáo viên đã tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ như thế nào? Các trò chơi của trẻ đã thực sự sinh động chưa? hay chỉ là những điển hình minh họa? Đó là những câu hỏi tôi muốn đặt ra cho chính bản thân mình khi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi” làm đề tài nghiên cứu 1.2.Đánh giá thực trạng Qua nghiên cứu tôi nhận thấy rằng trong quá trình tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ trong trường mầm non giáo viên còn gặp một số thuận lợi và khó khăn sau: 2 * Thuận lợi Được ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo sát sao về chuyên môn, cơ sở vật chất, tài liệu tham khảo và cung cấp đồ dùng đồ chơi đầy đủ cho cô và trẻ. Trường lớp khang trang sạch sẽ, phòng học rộng rãi, thoáng mát, đủ diện tích cho trẻ hoạt động. Được tham gia các buổi chuyên đề ,sinh hoạt chuyên môn của trường, dự giờ đồng nghiệm để học hỏi kinh nghiệm và củng cố kiến thức về chuyên môn và nghiệp vụ. Trẻ hứng thú với các trò chơi dân gian Trẻ được phân chia đúng độ tuổi, nhận thức của trẻ tương đối đồng đều. Trẻ hứng thú với các trò chơi dân gian. Các bậc phụ huynh rất quan tâm đến tình hình học tập của con em mình. * Khó khăn Đa số trẻ trong lớp đều mới đi học nên chưa có nề nếp trong học tập và tính kỷ luật khi tham gia trò chơi. Trong lớp còn một số trẻ nhút nhát, thiếu tự tin, ngại tham gia các hoạt động nhóm, tập thể khi chơi. Trẻ 3-4 tuổi còn bé một số trẻ phát âm chưa rõ ràng nên khi tham gia các trò chơi dân gian phối hợp với lời ca gặp nhiều khó khăn. Khả năng chú ý ghi nhớ có chủ định của trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dàng tham gia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi khi không còn hứng thú. Một số bậc phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian, phụ huynh thường xuyên cho con xem ti vi, sử dụng điện thoại và chơi các trò chơi điện tử. 1.3 Nguyên nhân của hạn chế Thời gian tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian còn hạn hẹp vì một trò chơi không diễn ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp và các hoạt động. Giáo viên tổ chức các trò chơi dân gian còn mang tính hình thức một trò chơi tổ chức lặp lại nhiều lần gây cho trẻ sự nhàm chán Trẻ 3-4 tuổi khả năng tham gia các hoạt động nhóm, hoạt động tập thể, khả năng liên kết phối hợp cùng nhau khi chơi còn hạn chế. Một số bậc phụ huynh chưa quan tâm đến con mình chơi trò chơi gì, chơi như thế nào nên chưa thường xuyên phối hợp với giáo giáo viên trong việc thực hiện tốt các nội dung giáo dục trẻ ở lớp cũng như ở nhà. Ngay từ đầu năm học 2020-2021 tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát trên 25 trẻ của lớp mình phụ trách thu được kết quả như sau: 3 Số trẻ Đầu năm khảo sát STT Nội dung khảo sát Số trẻ Tỷ lệ % đạt 1 Trẻ biết tên các trò chơi dân gian 25 9/25 36 2 Trẻ thích chơi các trò chơi dân gian 25 14/25 56 3 Trẻ biết chơi và có kỹ năng chơi các 25 9/25 36 trò chơi dân gian 4 Phụ huynh thường xuyên cho trẻ chơi 25 11/25 44 trò chơi dân gian tại gia đình 5 Trẻ có khả năng phát triển về ngôn ngữ 25 14/25 56 Bảng điều tra, khảo sát đầu năm Qua kết quả khảo sát và những thuận lợi, khó khăn trên tôi đã đưa ra và thực hiện một số biện pháp để tổ chức tốt cho trẻ chơi các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi như sau: 2. Các biện pháp đã thực hiện Biện pháp 1: Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức của trẻ. Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi, trẻ ở độ tuổi này khả năng chú ý ghi nhớ có chủ định và nhận thức của trẻ còn hạn chế. Vì thế khi lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tôi lựa chọn theo các tiêu chí sau: Gây hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ. Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp.Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, và một số kỹ năng cho trẻ. Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm. Có sự tham gia của của tập thể lớp và nhóm trẻ trong lớp. Với những tiêu chí trên tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ: “ Lộn cầu vồng”, “ Chi chi chành chành”, “ Tập tầm vông”, “ Nu na nu nống”, “Mèo đuổi chuột” 4 Hình ảnh trẻ chơi trò chơi: Lộn cầu vồng Biện pháp 2: Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi tổ chức cho trẻ chơi. *Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi Muốn trẻ tham gia vào chơi trò chơi dân gian có sự hứng thú và đạt kết quả cao thì công việc chuẩn bị đồ dùng đồ chơi và các nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động cũng là một việc làm vô cùng quan trọng, mỗi trò chơi có mỗi loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được. Ví dụ như: Trò chơi “Kéo co” nếu không có dây thì cũng không thể tổ chức được, trò chơi trò chơi “Đánh gà” nếu thiếu cỏ gà thì không thể thực hiện chức được Hình ảnh trẻ chơi trò chơi: Kéo co 5 Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, Tôi phải tìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi, cũng như các đồ dùng trong trò chơi. *Chuẩn bị lời đồng dao ( Đối với trò chơi có lời bài đồng đao ) Đối với những trò chơi có lời bài đồng dao, để chơi được tốt trẻ phải thuộc lời bài đồng. Trò chơi kết hợp với lời bài đồng dao sẽ đem lại buổi chơi vui nhộn hấp dẫn và lôi cuốn trẻ. Chính vì vậy, tôi luôn cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày như hoạt động chiều, trước giờ ăn Khi trẻ đã thuộc lời bài đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi tương ứng với lời bài đồng dao đó. Vì thế trẻ rất hứng thú và tích cực tham gia chơi. Hình ảnh: Cô dạy trẻ hoạt động đồng dao ca dao *Chuẩn bị địa điểm chơi Địa điểm cho trẻ chơi cũng vô cùng quan trọng. Có những trò chơi dân gian mang tính tập thể cao, số lượng trẻ chơi đông như: “Mèo đuổi chuột, kéo co, chim bay ” đòi hỏi địa điểm phải có diện tích rộng. Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như “ Oẳn tù tỳ”, “ Tập tầm vông”, “dệt vải” .Chính vì vậy, Tôi luôn nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi. Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi dân lồng ghép vào các hoạt động. Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định, vì thế hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó.. Chính vì vậy, Tôi luôn chú ý lựa chọn các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động. Trong lúc đón và trả trẻ: Tôi lựa chọn những trò chơi, mang tính nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ các trò chơi như: “Kéo cưa lừa xẻ”, “ Chùm nụm” . hoặc trò chơi bắt nguồn từ những bài đồng dao lặp đi lặp lại một cách thoải mái. 6 Với hoạt động ngoài trời tôi luôn lựa chọn trò chơi: “Mèo đuổi chuột”, “Chim bay”, “ Kéo co”, “Lộn cầu vồng”...Vì ngoài trời không gian rất rộng ,hay tôi tổ chức một số trò chơi tĩnh sáng tạo, hướng dẫn trẻ làm những sản phẩm bằng vật liệu trong thiên nhiên như làm chong chóng, con trâu, con mèo bằng lá cây, trò chơi này giúp trẻ khéo tay phát huy sáng kiến, phát triển năng khiếu thẩm mỹ. Hình ảnh trẻ chơi trò chơi: Mèo đuổi chuột Đối với hoạt động ở các góc: Tôi tổ chức cho trẻ các trò chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: “ Cắp cua”, “Ném vòng cổ chai”, “Dệt vải” 7 Hình ảnh trẻ chơi trò chơi: Cắp cua Ngoài ra việc lồng ghép các trò chơi dân gian trong các hoạt động, giáo viên cần lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng lĩnh vực. Với lĩnh vực phát triển thể chất: Nên lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động.Tôi lồng ghép các trò chơi dân gian vận động như: Chim bay, rán mỡ, mèo đuổi chuột Với lĩnh vực phát triền nhận thức và ngôn ngữ: Nên lựa chọn những trò chơi nhằm phát triển nhận thức, ngôn ngữ và cung cấp những kĩ năng cần thiết cho trẻ như kĩ năng hoạt động theo nhóm, rèn luyện khả năng ghi nhớ có chủ định và tư duy cho trẻ. Ví dụ: Đối với toán có thể tích hợp trò chơi: “Tập tầm vông” giúp cho trẻ nhận biết tay trái , tay phải. Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ, nên chọn các trò chơi có giai điệu và lời hát như các trò chơi: “Vuốt ve vuốt vẻ” “nu na nu nống” Tôi luôn lựa chọn những trò chơi dân gian nhẹ nhàng để lồng ghép chuyển tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác nhằm gây hứng thú cho trẻ như: “ Dung dăng dung dẻ”, “Oẳn tù tỳ” Ngoài ra khi lựa chọn các trò chơi dân gian lồng ghép trong hoạt động chung, một điều cần đặc biệt lưu ý đó là phải lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ điểm của bài dạy. Chủ đề “Nghè nghiệp” có thể cho trẻ chơi các trò chơi: “Dệt vải”; “ Kéo cưa lừa xẻ” Đối với chủ đề “Thế giới động vật” có thể tổ chức các trò chơi: “Chim bay”; “Mèo đuổi chuột”; “ Chi chi chành chành” Biện pháp 4: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh về việc hướng dẫn tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. Việc phối kết hợp với cha mẹ để hướng dẫn trẻ chơi trò chơi dân gian ở nhà là một việc thiết thực và ý nghĩa. Đặc biệt trong thời gian đại dịch covid vừa qua. Khi trẻ không đến trường nhờ có trò chơi dân gian mà trẻ cảm thấy vui vẻ, thải mái ở nhà mà vẫn được chơi các trò chơi như ở trường. Trẻ hào hứng, tích cực tham gia các trò chơi dân gian và các hoạt động khác để tăng cường sức khỏe phòng tránh dịch bệnh. Thông qua buổi họp phụ huynh, giờ đón trả trẻ hàng ngày tôi luôn trao đổi với phụ huynh để phụ huynh biết tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ. Nhờ phụ huynh dạy trẻ đọc lời bài đồng dao ca dao, lời thơ của các trò chơi dân gian. Thông qua góc tuyên truyền cô sưu tầm các trò chơi dân gian để ở góc tuyên truyền cho phụ huynh biết để dạy con em mình. Phối kết hợp với phụ huynh để sưu tầm đồ dùng học liệu: Tranh ảnh, lịch cũ, hoạ báo, các loại hột hạt, chai nhựa, hộp nhựa để làm đồ dùng đồ chơi dân gian và làm giàu thêm đồ chơi của lớp tuyên 8 truyền tới các bậc phụ huynh tranh thủ thời gian đọc sách, tìm những trò chơi dân gian hay dạy trẻ. Với những phụ huynh ít có thời gian quan tâm đến việc học tập của trẻ thì tôi có nhiều hình thức để trao đổi như: Trao đổi qua ông bà, gọi điện thoại, qua zalo nhóm lớp, in những bài đồng dao và các trò chơi dân gian để gửi về nhà cho phụ huynh đọc và dạy trẻ chơi Hình ảnh: Bảng tuyên truyền Hình ảnh : Zalo nhóm lớp 3. Kết quả Với những biện pháp như trên, tôi đã vận dụng vào tình hình thực tế trong việc tổ chức lồng ghép vào các hoạt động của trẻ và đã mang lại kết quả như sau: *Đối với giáo viên. Bản thân tôi đã nắm chắc kiến thức, phương pháp một cách vững vàng trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi một cách tốt hơn. Tôi đã sưu tầm được rất nhiều trò chơi dân gian và thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian. Tôi đã linh hoạt, sáng tạo trong phương pháp dạy học và thu hút sự hứng thú tham gia của trẻ, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thể hiện sự sáng tạo trong hoạt động. Qua những biện pháp thực hiện trên, tôi đã áp dụng tại lớp mẫu giáo 3-4 tuổi C2 trong năm học 2020- 2021, tôi thấy thành công và đạt kết quả cao; 100% số trẻ trên lớp thích tham gia vào các trò chơi. 9 * Đối với phụ huynh. Phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với con mình để dạy các con, giúp trẻ phát triển toàn diện hơn. Trẻ về nhà được gia đình dạy nhiều trò chơi dân gian gần gũi có ý nghĩa mang tính giáo dục cao. Phụ huynh nhiệt tình, phấn khởi cùng các con sưu tầm hoạ báo, tranh ảnh, nguyên vật liệu, phế liệu...cùng giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi. * Đối với trẻ Trẻ biết thể hiện tình cảm giao lưu giữa bạn bè và cô giáo. 100% trẻ rất hứng thú và yêu thích các trò chơi dân gian. Qua việc thường xuyên được tham gia vào các trò chơi dân gian, nhân thức và thể lực của trẻ trong lớp tôi được nâng cao rõ rệt. Trẻ nhanh nhẹn, năng động, tự tin và hồn nhiên trong giao tiếp. Trò chơi dân gian còn giúp các trẻ trong lớp tôi thêm gắn bó với nhau, nâng cao tinh thần đoàn kết và ý thức tập thể của trẻ. Bảng kết quả khảo sát của trẻ trước và sau khi thực hiện các biện pháp. STT Nội dung nghiên cứu Số Đầu năm Cuối năm Tăng trẻ % khảo Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ sát đạt % đạt % 1 Trẻ biết tên các trò 25 9/25 36 24/25 96 60 chơi dân gian 2 Trẻ thích chơi các trò 25 14/25 56 25/25 100 44 chơi dân gian 3 Trẻ biết chơi và có kỹ năng chơi các trò chơi 25 9/25 36 24/25 96 60 dân gian 4 Phụ huynh thường xuyên cho trẻ chơi trò 25 11/25 44 23/25 92 48 chơi dân gian tại gia đình 5 Trẻ có khả năng phát 25 14/25 56 24/25 96 40 triển về ngôn ngữ Sau khi áp dụng các biện pháp của đề tài này thành công bản thân tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm như sau : 10 Giáo viên cần lựa chọn các trò chơi phù hợp với lứa tuổi của trẻ, sưu tầm những trò chơi dân gian mới để thu hút trẻ. Giáo viên cần tìm hiểu kĩ nội dung và nắm vững cách chơi các trò chơi dân gian và chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để tiến hành chơi. Giáo viên cần tích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động một cách phù hợp và có hiệu quả. Giáo viên nên phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh để có sự giúp đỡ theo yêu cầu. Trên đây là toàn bộ nội dung “Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi”. Tôi rất mong những biện pháp này sẽ áp dụng có hiệu quả hơn khi được các bạn đồng nghiệp góp ý và tích cực đổi mới trong quá trình vận dung. Trong quá trình thực hiện còn có nhiều thiếu sót. Kính mong hội đồng ban giám khảo góp ý, giúp đỡ để bản thuyết trình của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Việt Yên, ngày 9 tháng 11 năm 2021 Xác nhận của đơn vị Người thực hiện Nguyễn Thị Thúy