Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ 4-5 tuổi B6 trường MN Trung Sơn

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui chơi. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi. Đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo nhỡ, trò chơi dân gian mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, giúp trẻ phát triển toàn diện, đồng thời thể hiện nhu cầu vui chơi, giải trí, kết nối bạn bè. Đăc biệt trong những năm gần đây phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”,“Môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” được triển khai sâu rộng trong các nhà trường. Tuy nhiên trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay với sự xâm nhập của các trò chơi điện tử,mạng xã hội ...thì những trò chơi dân gian dần vắng bóng trong cuộc sống. Chúng ta không thể phủ nhận những mặt tích cực của các trò chơi hiện đại tuy nhiên cũng không nên lạm dụng quá vào các trò chơi hiện đại mà cần có sự kết hợp giữa trò chơi hiện đại và các trò chơi dân gian bổ ích khác vì vậy tôi luôn trăn trở làm sao để có thể đưa những trò chơi dân gian bổ ích,lành mạnh vào trong các tiết học để vừa phát huy được những di sản quý báu của dân tộc vừa giúp trẻ được phát triển một cách toàn diện. Xuất phát từ vai trò quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ em, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa. Đây chính là lí do trong năm học 2022-2023 tôi đã thực hiện nghiên cứu đề tài :“Một số biện pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ 4-5 tuổi B6 trường MN Trung Sơn” PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. 1.Thực trạng 1. 1. Ưu điểm: - Nhà trường: Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn luôn quan tâm, tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các lớp tập huấn về chăm sóc, giáo dục trẻ do nhà trường và phòng tổ chức. Thường xuyên tổ chức sinh hoạt chuyên môn để nâng cao chuyên nghiệp vụ. - Giáo viên: Bản thân tôi lớn lên ở vùng nông thôn nên cũng biết một số trò chơi dân gian truyền miệng. Tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, tích cực tìm tòi, sưu tầm qua bạn bè, sách báo, mạng các trò chơi dân gian. - Trẻ rất thích tham gia vào các trò chơi. - Phụ huynh: Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ, thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ. 1.2. Tồn tai, hạn chế và nguyên nhân: 1.2.1. Giáo viên: - Tồn tại, hạn chế + Tôi tự nhận thấy bản thân mình chưa có nhiều kinh nghiệm, chưa có sự linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức trò chơi dân gian, việc tích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động vẫn còn lúng túng. + Khi tổ chức trò chơi đồ dùng, đồ chơi còn đơn điệu, chưa bắt mắt nên chưa hấp dẫn trẻ tham gia chơi, dẫn đến trẻ chơi nhanh chán. - Nguyên nhân: Giáo viên trẻ mới vào nghề nên kinh nghiệm còn hạn chế và thường chỉ trú trọng đến các hoạt động học. 1.2.2. Trẻ em. - Tồn tại, hạn chế + Khả năng chú ý có chủ định của trẻ 4-5 tuổi còn chưa cao, nhận thức của trẻ không đồng đều, trẻ dễ dàng nhập cuộc nhưng trẻ cũng nhanh chóng rút ra khỏi cuộc chơi khi trẻ không còn hứng thú nữa. + Nhiều trẻ chưa thực sự thích các trò chơi dân gian chỉ thích các trò chơi điện tử. - Nguyên nhân: + Trong lớp mỗi trẻ có khả năng nhận thức khác nhau, một số trẻ mới đến lớp, một số trẻ nhút nhát không tham gia hoạt động cùng các bạn, một số lại hiếu động. + Những đồ dùng đồ chơi trong các trò chơi dân gian còn đơn điệu hình thức không có màu sắc bắt mắt. 1.2.3. Phụ huynh - Tồn tại, hạn chế + Phụ huynh thường chỉ chú ý đến việc học chữ, học toán. + Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc kết hợp với nhà trường để nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, ít quan tâm đến trò chơi dân gian vì họ nghĩ trò chơi dân gian không giúp trẻ thông minh hơn nên cho trẻ hướng tới trò chơi hiện đại. - Nguyên nhân: Đa số phụ huynh là công nhân ít có thời gian quan tâm chơi cùng con, cha mẹ thì bận việc nên thường mở cho trẻ xem tivi và chơi các trò chơi điện tử. 1.2.4. Trường mầm non. - Tồn tại, hạn chế: Do là khu lẻ nên lớp học đã cũ nát nên thiếu thốn 1 số trang thiết bị, tính thẩm mỹ chưa cao, những đồ dùng của trò chơi dân gian còn chưa phong phú, tính thẩm mỹ không cao. - Nguyên nhân: Do nhà trường chưa có điều kiện đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trang trí, để đạt tính thẩm mỹ. Ảnh: MN Khu nguyễn * Từ những tồn tại, hạn chế trên trước khi thực hiện đề tài tôi đã tiến hành khảo sát trên 24 trẻ lớp tôi và thu được kết quả sau: Bảng khảo sát trước khi áp dụng một số biện pháp tổ chức hoạt động trò chơi dân gian cho trẻ 4-5tuổi B6 trường MN Trung Sơn như sau: Số lượng STT Nội dung đánh giá Trẻ đạt Tỷ lệ % Trẻ không Tỷ lệ % đạt 1 Trẻ hứng thú tham gia vào trò chơi. 13/24 11/24 54 46 2 Trẻ thuộc lời đồng dao 12/24 12/24 50 50 3 Trẻ nắm được cách chơi và luật chơi 11/24 46 13/24 54 4 Trẻ tự tổ chức chơi trò chơi 8/24 33 16/24 67 5 Tinh thần đoàn kết, ý thức tập thể. 11/24 13/24 46 54 6 Cất dọn đồ dùng sau khi chơi. 11/24 13/24 46 54 2. Biện pháp tổ chức một số trò chơi dân gian cho trẻ 4-5 tuổi B6 Trường Mầm non Trung Sơn. 2.1. Biện pháp 1: Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của trẻ 4-5 tuổi 2.1.1 Nội dung biện pháp. Giáo viên lựa chọn, sưu tầm các trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi 4-5 tuổi để đưa vào từng chủ đề. 2.1.2: Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. - Tôi tích cực sưu tầm, tìm tòi qua sách, báo, trên mạng internet, qua đồng nghiệp, qua những người già về các trò chơi dân gian, tìm hiểu về cách chơi của các trò chơi dân gian để làm phong phú thêm về số lượng các trò chơi dân gian. Ví dụ: Với chủ điểm “ Trường Mầm non” tôi đã sưu tập cách chơi những chơi như Nu na nu nống, lộn cầu vồng Chủ điểm “ Nghề nghiệp” tôi sưu tầm cách chơi trò chơi kéo cưa lừa xẻ, rồng rắn lên mây. - Tôi đã lên kế hoạch lựa chọn đưa các trò chơi dân gian vào các chủ đề cho phù hợp. Khi lựa chọn trò chơi dân gian tôi bám sát chương trình mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ, luôn cân nhắc và lựa chọn những trò chơi dân gian phù hợp với trẻ 4-5 tuổi để đạt hiệu quả. + Đầu năm trẻ nhận thức chưa cao, nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin thì tôi lựa chọn cho trẻ các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu, dễ chơi để trẻ hứng thú tham gia chơi. Ví dụ như: Tập tầm vông, kéo co, Chi chi chành chành, nu na nu nống Ảnh trẻ chơi trò chơi: Lộn cầu vồng + Đến cuối năm trẻ mạnh dạn tự tin hơn thì tôi lựa chọn những trọn những trò chơi khó hơn để nhằm kích thích trẻ. Ví dụ như trò chơi: trò chơi bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột, rồng rắn lên mây, trồng nụ, trồng hoa Ảnh trẻ chơi trò chơi: Mèo đuổi chuột 2.1.3 Kết quả áp dụng biện pháp: - Việc lựa chọn trò chơi theo chủ đề không những dạy trẻ một cách hiệu quả mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện về thế chất, trí tuệ, tình cảm đạo đức cho trẻ. - Đồng thời tôi cũng nhận ra được những điều hợp lý, không hợp lý khi sử dụng nguyên bản các trò chơi dân gian khi dạy trẻ. - Trẻ nắm được cơ bản cách chơi và luật chơi hào hứng tích cực tham gia vào một số trò chơi dân gian. 2.2 Biện Pháp 2: Chuẩn bị các điều kiện chơi và tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian 2.2.1 Nội dung biện pháp. - Chuẩn bị điều kiện chơi như địa điểm, đồ dùng đồ chơi, lời ca. - Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian. 2.2.2.Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. * Chuẩn bị điều kiện để tổ chức trò chơi. - Chuẩn bị địa điểm + Tùy vào từng trò chơi cô sẽ lựa chọn địa điểm chơi phù hợp, an toàn, rộng rãi, sạch sẽ, khi chơi ở trong lớp thì tôi sắp xếp đồ dùng gọn gàng, khi chơi ở ngoài sân phải quét dọn sạch sẽ. VD: Trò chơi “ Kéo co ” thì địa điểm là ngoài sân vận động để đảm bảo không gian chơi rộng rãi, cô dễ dàng quan sát, đảm bảo an toàn cho trẻ. Ảnh trẻ chơi trò chơi: Kéo co - Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian. + Để trẻ có thể hứng thú tham gia vào các trò chơi dân gian tôi tận dụng các đồ dùng đồ chơi đã có trong nhóm lớp hoặc trong trường để sửa chữa trang trí lại cho mới, đẹp để trẻ sử dụng trong các trò chơi dân gian. VD: Trong 1 số TC như : cắp cua ..đồ dùng chủ yếu là sỏi. Tôi tận dụng những viên sỏi đã có ở lớp, rửa sạch sau đó sơn xịt các màu xanh, đỏ, vàng đem phơi khô sau đó cho trẻ chơi để tăng độ hấp dẫn, lôi cuốn khi trẻ tham gia chơi. Ảnh trẻ chơi trò chơi: Cắp cua bỏ giỏ + Ngoài những đồ dùng đồ chơi được nhà trường đầu tư mua sắm thì tôi sử dụng nguyên vật liệu phế thải như bìa cát tông, hộp sữa, chai nhựa, xốp hoa quả do phụ huynh và học sinh mang đến để chuẩn bị đồ dùng: VD : Trò chơi “ Cắp cua bỏ giỏ”: Đồ dùng gồm có chai nhựa, tôi có thể tận dụng vỏ chai nhựa mà phụ huynh ủng hộ đem rửa sạch, cắt làm giỏ và nắp cua. Sau đó dùng dây đay để quấn quanh giỏ và nắp để giỏ cua thêm đẹp và an toàn cho trẻ khi sử dụng - Dạy trẻ đọc thuộc lời ca. + Để tổ chức được trò chơi dân gian thì việc đầu tiên trẻ phải thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các giờ như: Giờ đón, trả trẻ, trước khi ngủ, hoạt động chiều trong các giờ đồng dao, ca dao, hay văn nghệ .Ngoài ra tôi còn nhờ phụ huynh tối về có thể dạy con lời đồng dao và dành thời gian chơi với con. Khi trẻ đã thuộc lời trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi. Ví dụ với trò chơi “ Nu na nu nống” trẻ đọc. Nu na nu nống Đánh trống phất cờ Mở cuộc thi đua Chân ai sạch sẽ Gót đỏ hồng hào Không bẩn tí nào Được vào đánh trống. * Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian. Tôi sẽ tổ chức qua các bước: - Bước 1: Cô giới thiệu tên trò chơi dân gian, sau đó cho trẻ nhắc lại tên trò chơi. - Bước 2: Nêu cách chơi, luật chơi: Nêu rõ ràng, ngắn gọn, xúc tích để trẻ dễ nhớ, dễ chơi. Với trò chơi mới trẻ chưa được chơi: Cô nói luật chơi, cách chơi sau đó cho trẻ nhắc lại Với trò chơi trẻ đã được chơi: Cô cho trẻ nhắc lại cách chơi, luật chơi - Bước 3: Quá trình chơi: + Với trò chơi mới cô hướng dẫn trẻ chơi chi tiết, cụ thể. Cô có thể chơi mẫu, phân tích cách chơi, luật chơi và cho trẻ chơi thử. + Với trò chơi trẻ đã được chơi thì cô tổ chức cho trẻ chơi luôn. Khi trẻ chơi cô có thể bao quát trẻ chơi hoặc chơi cùng trẻ. - Bước 4: Kết thúc chơi: Cô củng cố, nhận xét trẻ chơi, khích lệ, động viên trẻ. Ví dụ: Tổ chức cho trẻ chơi mới: Chi chi chành chành Số lượng trẻ tham gia: Cả lớp Hình thức tổ chức: Theo nhóm trẻ Chuẩn bị: Lớp học sạch sẽ,trang phục gọn gàng - Cô giới thiệu tên trò chơi - Cô phổ biến cách chơi, luật chơi + Cách chơi: Người điều khiển đứng xòe bàn tay ra, những trẻ khác giơ ngón trỏ của mình và đặt vào lòng bàn tay của người điều khiển. Người điều khiển vừa xòe tay vừa đọc nhanh lời đồng dao. Đến chữ “ập” thì người điều khiển nắm tay lại, các trẻ phải phán đoán để rút tay thật nhanh. Ai rút không kịp bị nắm lại thì sẽ phải thay thế người điều khiển để thực hiện trò chơi. + Luật chơi: Khi đến câu “ù à ù ập” thì trẻ phải rút ngón tay ra khỏi bàn tay của người điều khiển thật nhanh. Nếu trẻ nào không rút kịp tay mà bị nắm trúng thì trẻ đó phải nhảy lò cò. - Cô tổ chức cho trẻ chơi + Cô chơi mẫu và phân tích cách chơi, luật chơi ngắn gọn, dễ nhớ và sau đó cho trẻ chơi thử + Cô tổ chức cho trẻ chơi: Cô chia lớp thành các nhóm nhỏ sau đó cho trẻ thỏa thuận chọn một bạn làm “cái”( người điều khiển trò chơi) các trẻ khác sẽ cùng chơi và đọc lời bài đồng dao. Trong quá trình trẻ chơi cô chú ý quan sát trẻ chơi, cô động viên khuyến khích trẻ để trẻ hứng thú chơi. - Kết thúc chơi: Cô cùng trẻ củng cố lại trò chơi, nhận xét chung khen trẻ. Ảnh trẻ chơi: Chi chi chành chành 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp. - Qua biện pháp này tôi đã chuẩn bị các điều kiện phục vụ cho trẻ chơi các trò chơi dân gian một cách hợp lý. - Trẻ hiểu cách chơi, luật chơi của các trò chơi và chơi được trò chơi. - Trẻ hứng thú, sôi nổi tham gia trò chơi dân gian. 2.3.Biện pháp 3: Lồng ghép các trò chơi dân gian vào các hoạt động trong ngày của trẻ 2.3.1. Nội dung biện pháp. Lồng ghép, tích hợp các trò chơi dân gian vào các tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ như hoạt động học, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động chiều . 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. Tôi luôn tận dụng mọi lúc, mọi nơi và lựa chọn những trò chơi những trò chơi phù hợp độ tuổi và với các hoạt động. - Với hoạt động học: Có thể gây hứng thú để vào bài hoặc kết thúc chuyển sang hoạt động nối tiếp cũng có thể tổ chức cho trẻ các trò chơi dân gian Ví dụ: Hoạt động tạo hình cô có thể sử dụng trò chơi “ Lộn cầu vồng” ở phần vào bài của giờ học. Ảnh trẻ chơi trò chơi: Lộn cầu vồng Ví dụ: Với các hoạt động làm quen với toán tôi có thể lồng ghép trò chơi “ trồng nụ trồng hoa”, “ Tập tầm vông”... * Với HĐ ngoài trời: Không gian rộng và thoáng, tôi sẽ tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian mang tính động, chơi tập thể cả lớp nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: “ Kéo co”,“Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “ Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”, “ Thả đỉa ba ba” Ảnh trò chơi: Bịt mắt bắt dê * Với hoạt động góc: Với không gian hẹp trong lớp tôi sẽ lựa chọn cho trẻ những trò chơi tĩnh để trẻ dễ dàng chơi mà vẫn tạo hứng cho trẻ, nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi cá nhân, theo nhóm nhỏ, bên cạnh đó tôi lồng ghép những trò chơi mà trong đó trẻ em tự tay làm nên những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên dễ kiếm, gần gũi như xếp lá mít, lá đa thành con trâu, làm con mèo bằng lá chuối, làm chong chóng,... để kích thích sự sáng tạo ở trẻ, rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, khơi dậy khiếu thẩm mĩ của trẻ. Ảnh trẻ chơi: Làm con mèo từ lá chuối