Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên: Đoàn Thị Cúc 2. Chức vụ : Giáo viên 3. Đơn vị: Trường mầm non Việt Tiến Tên biện pháp: “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non” NỘI DUNG I.Thực trạng 1.Vấn đề cần giải quyết Trong xã hội hiện nay,tình trạng trẻ em thụ động luôn ỉ lại vào người lớn, không biết làm một số công việc tự phục vụ bản thân và làm những công việc nhẹ nhàng giúp đỡ người lớn đang diễn ra phổ biến. Điều đó xuất phát từ tâm lý e ngại của cha mẹ,là trẻ còn nhỏ sợ trẻ không làm, hay cha mẹ chưa đủ kiên nhẫn chờ đợi trẻ dẫn tới người lớn làm hộ trẻ tất cả những hoạt động mà lẽ ra là của trẻ. Vì lẽ đó tôi nhận thấy việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mầm non nói trung và đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi nói riêng là hết sức cần thiết và vô cùng ý nghĩa. Nếu không có kỹ năng tự phục vụ trẻ không thể chủ động trong cuộc sống,trẻ gặp nhiều khó khăn trong việc thích nghi với môi trường mầm non. Đặc biệt diễn biến phức tạp của dịch bệnh covid-19,người lớn càng phải trang bị cho trẻ những kỹ năng tự phục vụ bản thân và hãy làm tốt vai trò là người hỗ trợ trẻ để trẻ hình thành kỹ năng tự phục vụ một cách hiệu quả. Với những lý do trên tôi lựa chọn nghiên cứu: “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”. 2. Đánh giá thực trạng Năm học 2020-2021 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi, với tổng số học sinh là 33 cháu. Trong quá trình thực hiện tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau. * Thuận lợi - Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. - Là một giáo viên yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình trong công việc, tích cực trao đổi cùng đồng nghiệp về chuyên môn - 100% trẻ lớp tôi đã được học qua các lớp mẫu giáo nên trẻ có nề nếp tốt -Đa số phụ huynh nhiệt tình luôn quan tâm đến trẻ, trao đổi với giáo viên cách để cùng chăm sóc và giáo dục tốt hơn. * Khó khăn -Đồ dùng cá nhân của trẻ đầy đủ song một số đồ dùng còn chưa đẹp song việc bố trí sắp xếp các góc thực hành kỹ năng cho trẻ còn chưa khoa học. -Nhận thức của trẻ không đồng đều nên việc thực hành những kỹ năng tự phục vụ chưa đạt hiệu quả cao nhất. 2 - Các bậc cha mẹ thường bao bọc trong việc dạy con, chưa biết cách giáo dục con phù hợp,các bậc cha mẹ còn luôn nuông chiều, làm hộ trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâm đến người khác và các kỹ năng trong cuộc rất hạn chế. 3. Nguyên nhân của hạn chế Qua tìm hiểu, theo dõi, quan sát tôi nhận thấy: - Thứ nhất: Giáo viên chưa biết tận dụng cơ hội để rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở trong các giờ hoạt động, chưa linh hoạt trong khi tổ chức, chưa khuyến khích động viên kịp thời khi trẻ thực hiện được. - Thứ hai: Đồ dùng, đồ chơi các góc chưa sắp xếp gọn gàng vì vậy chưa tạo thói được thói quen và kỹ năng gọn gàng ngăn nắp ở trẻ. - Thứ ba: Chưa chú trọng tuyên truyền phối kết hợp với các bậc phụ huynh những giải pháp để giáo dục kỹ năng cho trẻ Để nắm được tình hình của trẻ, vào đầu năm học tôi đã tiến hành việc khảo sát trên trẻ. Kết quả đạt được như sau: BẢNG KHẢO SÁT TRẺ ĐẦU NĂM Các nội dung đánh giá Số lượng Số trẻ đạt trước khi áp Tỉ lệ % trẻ dụng biện pháp Kỹ năng mặc, cởi áo 33 19/33 57,6% Kỹ năng vệ sinh trong ăn ,uống 33 17/33 51,5% Kỹ năng tự vệ sinh cá nhân 33 18/33 54,5% Hứng thú trong lao động 33 20/33 60,6% Qua khảo sát, tôi thấy tỷ lệ trẻ đạt các nội dung còn thấp. Đứng trước tình hình đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm như thế nào để nâng cao kĩ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi. Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ thể như sau. II. Các biện pháp sử dụng để giải quyết vấn đề *Biện pháp 1:Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Mục tiêu của giáo dục mầm non trong độ tuổi 5-6 tuổi trẻ cần có kỹ năng : rửa mặt,đánh răng, rửa tay bằng xà phòng, đi vệ sinh đúng nơi qui định, sử dụng đồ dùng cá nhân đúng cách, biết cởi và mặc quần áo, biết lấy, cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định, có kỹ năng cơ bản trong ăn uống và chuẩn bị đồ ăn. Vì thế khi xây dựng kế hoạch từng chủ đề tôi đã lựa chọn kỹ năng tự phục vụ qua các hoạt động. 3 VD: Khi thực hiện chủ đề bản thân: chuẩn bị giờ ăn trẻ biết chuẩn bị thìa, đĩa, chia ăn theo tổ, khi ăn trẻ biết tự nhặt cơm vào đĩa ăn song trẻ biết cất bát, thìa đúng nơi quy định. Trong giờ ngủ trẻ biết giúp cô kê giường, xếp gối thẳng hàng chuẩn bị phòng ngủ cùng cô. Hay cho trẻ hoạt động” nhà đâù bếp tài trẻ đựơc thực hiện theo ý thích của mình, sử dụng đồ dùng trực tiếp như được cầm quả cam , cầm dao để bổ cam, được vắt nước chuẩn bị đồ uống, được làm bánh giúp trẻ hình thành những kỹ năng đơn giản. 4 Việc lựa chọn các nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ phù hợp với lúa tuổi, khả năng của trẻ tạo nên một đứa trẻ đầy tự tin, linh hoạt chủ động, và yêu thích những gì mình làm được đó chính là động lực để trẻ hoạt động. Khi trẻ thấy rằng mình có thể tự làm việc nào đó, trẻ sẽ trở nên tin tưởng vào khả năng của mình hơn, sẽ cố gắng vượt mọi khó khăn ở mức độ cao nhất có thể hoàn thành nhiệm vụ mà không cần sự can thiệp của người lớn. Biện pháp 2: Tạo môi trường và hướng dẫn trẻ kỹ năng tự phục vụ. Việc tạo cho trẻ không gia được hoạt động thỏa mãn nhu cầu và khẳng định bản thân và có vai trò lớn trong việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ vì thế tôi và giáo viên trong lớp tận dụng mọi không gian trong lớp và ngoài lớp học để bố trí sắp xếp các khu vực thực hành kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Chúng tôi xây dựng góc khám phá để trẻ thực hành các trải nghiệm, buộc tóc , buộc dây giày ,gấp quần áo,đóng và cởi cúc áo .Để trẻ thực hiện những kỹ năng đó một cách thành thạo. Nhà vệ sinh thì luôn có đầy đủ thiết bị đồ dùng vệ sinh, nước rửa tay, đồ dùng cá nhân để trẻ rử tay , rửa mặt ... ngoài ra khu vực rửa tay tôi thiết kế một bảng gồm các bước theo quy trình có hình ảnh minh hoạ cụ thể, dễ hiểu dán trên tường gần vòi rửa tay để khi nào trẻ quên có thể nhìn lên và làm theo 5 Hình ảnh nhà vệ sinh có đầy đủ đồ dùng vệ sinh Khu vực tủ để đồ dùng cá nhân: Tôi dán hình ảnh cách mở tủ, cách cởi áo, đóng áo, gập áo, cất áo, cất ba lô đúng quy định phía trên của tủ. Để hình thành cho trẻ kỹ năng tự phục vụ cho trẻ không phải một sớm một chiều mà là cả một quá trình, đồng thời phải chọn đúng cách đúng thời điểm phù hợp với khả năng của trẻ thì mới đạt kết quả tốt nhất. Tôi đã trò chuyện với trẻ để trẻ hiểu tất các hoạt động trẻ thành ý thức. VD: khi tay bẩn trẻ biết tự đi rửa tay, khi chơi đồ chơi song không cần người lớn nhắc nhở trẻ biết tự cất đồ chơi vào đúng nơi quy định. Tôi đã thực hiện một số phương pháp dạy trẻ một số kỹ năng tự phục vụ như: + Phương pháp dùng lời: tôi giải thích cho trẻ những việc cần làm, làm như thế nào, lời giải thích chỉ dẫn có thể làm mọi lúc mọi nơi trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ, lời chỉ dẫn của tôi dùng lời ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, điềm tĩnh sử dụng cử chỉ để nhấn mạnh những điều muốn trẻ chú ý. + Phương pháp làm mẫu: dạy trẻ kỹ năng bằng hành động, khi quan sát tôi làm trẻ sẽ biết phải làm gì, làm như thế nào. 6 Ví dụ: dạy trẻ cất dọn đồ chơi, chuẩn bị bàn ăn mặc quần áo, tôi làm mẫu tỉ mỉ chi tiết lần lượt các thao tác theo trình tự từ đầu đến cuối các thao tác, để trẻ làm theo. Hoạt động rửa tay bằng xà phòng: trước tiên tôi cho trẻ xem tranh 6 bước rửa tay đúng cách, tôi nói với trẻ đây là việc vệ sinh cá nhân,phải thực hiện đủ sáu bước thì mới đảm bảo tay sạch vi khuẩn, tôi hướng dẫn thực hiện theo 6 bước một cách tỉ mỉ rõ ràng để trẻ thực hiện. * Hay dạy trẻ đeo khẩu trang đúng cách: tôi nói với trẻ để phòng chống dịch bệnh covid 19 cũng như phòng chống một số dịch bệnh lây nhiễm khác, khi đi ra ngoài hoạc ở nơi đông nười các con nhớ đeo khẩu trang đúng cách, tôi hướng dẫn trẻ đep khẩu trang cho mình Hình ảnh dạy trẻ đeo khẩu tang đúng cách =>Khi trẻ tham gia vào các hoạt động luôn quan sát, để kịp thời nắm bắt nhu cầu, khả năng của từng trẻ và dành cho trẻ thời gian để sửa sai trong các hoạt động. Khi trẻ gặp khó khăn cô đưa ra lời đề nghị để hỗ trợ trẻ thực hiện, tôi luôn khuyến khích động viên trẻ kịp thời. VD: Ở hoạt động lau và xếp đồ chơi các góc: tôi tổ chức hoạt động theo nhóm bạn yến - bạn Minh xếp đồ chơi ra bàn theo một trình tự nhất định, bạn Phương vắt khăn, lau giá cũng theo trình tự. sau đó bạn Yến và bạn Minh lại xếp đồ chơi vào giá. Trong quá trình thực hiện tôi quan sát giúp đỡ trẻ bằng cách 7 hướng dẫn trẻ xếp đồ chơi vào ngăn, đồng thời cô có thể gợi ý trẻ: cô cô thấy con vắt khăn chưa khô,hay cô thấy con xếp đồ chơi chưa đúng vị trí. Hình ảnh trẻ lau đồ chơi theo trinh tự Tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ thường xuyên luyện tập, được thực hành các việc trong cuộc sống. ví dụ : Hàng tháng , hàng quý tôi tổ chức cho trẻ buổi sinh nhật, để trẻ tự trang trí và bày mâm tiệc. Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, không chỉ giáo dục kỹ năng tự phục vụ bản thân mà còn giáo dục biết làm một số làm một số việc công việc vừa sức, để hình thành cho trẻ tình yêu lao động. =>Vì thế khi tổ chức hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ quan sát, nhặt lá cây, nhổ cỏ chăm sóc rau hay cho trẻ gieo hạt ở góc thiên nhiên. 8 Từ những hoạt động trải nghiệm tạo cho trẻ thói quen hoạt động tập thể, thói quen tốt của trẻ được duy trì hình thành nhân cách con người mới giàu cảm xúc và tự tin. Biện pháp3: Phối hợp với cha mẹ trẻ rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi . Việc kết hợp giữa gia đình, giáo viên và nhà trường là hết sức cần thiết trong việc giáo dục trẻ nói chung và giáo dục kỹ năng tự phục vụ nói riêng, vì thế tôi đã tuyên truyền cho phụ huynh hiểu được rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ càng sớm càng tốt. Hãy để trẻ được làm những công việc vừa sức vậy trẻ biết tự chăm sóc bản thân và giúp đỡ mọi người xung quanh Ví dụ: trước khi ăn bố mẹ trẻ nhắc nhở trẻ rửa tay song mới ngòi vào bàn ăn, các con tự biết chia bát , đũa cho các thành viên trong gia đình, bố mẹ cũng có thể dạy trẻ quét nhà ,tưới cây ,trông em, rửa bát, hay chế biến một số món ăn đơn giản. Khi giao cho trẻ làm những công việc trẻ thấy mình quan trọng trong gia đình và có trách nhiệm làm một số công việc tốt hơn. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp hơn lúc nào hết việc phối hợp với cha mẹ trẻ dạy trẻ kỹ năng phòng chống dịch bệnh trở nên vô cùng quan trọng thực hiện sự chỉ đạo của nhà trường ngoài việc đăng tải những bài tuyên truyền về chế độ dinh dưỡng đảmbảo cho trẻ, và mốt số biện pháp đảm bảo an toàn phòng dịch cho trẻ trên nhóm zalo với cha mẹ trẻ. Tôi đã thực hiện một số video, clip chia sẻ hướng dãn trẻ tự rửa tay sát khuẩn, tự đeo khẩu trang đúng cách. Hình ảnh video hướng dẫn trẻ rửa tay sát và đeo khẩu trang) 9 Ở mọi thời điểm tôi và cha mẹ trẻ đã phối hợp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi mặc dù đó là những kỹ năng rất đơn giản mà nhiều trẻ đã có nhưng rất cần nhấn mạnh lại và chỉnh sửa để mọi trẻ đều thực hiện được tốt hơn. Từ việc phối hợp với cha mẹ trẻ trong việc chăm sóc giáo dục trẻ và giáo dục kỹ năng tự phục vụ trẻ ở mọi lúc, mọi nơi làm mối quan hệ giữa bản thân tôi cùng với các bậc cha mẹ trẻ ở lớp ngày càng gắn bó, các bậc cha mẹ trẻ đã quan tâm tới tình hình của các bé ở lớp và sẵn sàng chia sẻ tình hình các bé ở nhà vì vậy kỹ năng tự phục vụ của trẻ ngày càng được nâng cao. 3.Kết quả Sau khi áp dụng “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non” tôi đã thu nhận một số kết quả như sau: + Kết quả trên bảng khảo sát trẻ: Bảng khảo sát trẻ sau khi áp dụng các biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Các tiêu chí đánh giá Số Số trẻ đạt Tỉ lệ Số trẻ đạt Tỉ lệ Tăng lượng trước khi áp % sau khi áp % trẻ dụng biện dụng biện pháp pháp Kỹ năng mặc, cởi áo 33 19/33 57,6 32 97% 39,4% % Kỹ năng vệ sinh trong ăn 33 17/33 51,5 32 97% 45,5 % ,uống % Kỹ năng tự vệ sinh cá nhân 33 17/33 54,5 32 97% 42,5 % % Hứng thú trong lao động 33 17/33 60,6 33 100% 39,4% % 10 * Biểu đồ so sánh trước và sau khi áp dụng biện pháp 120 97 97 97 100 100 80 57.6 60.6 60 51.5 54.5 Tỉ lệ % trẻ đạt trước khi áp dụng 40 Tỉ lệ % trẻ đạt sau khi áp dụng biện pháp 20 0 Kỹ năng mặc, Kỹ năng vệ Kỹ năng tự vệ Hứng thú cởi áo sinh trong ăn sinh cá nhân trong lao uống động Thực trạng của trẻ 5 tuổi lớp A3 trường mầm non Việt Tiến sau khi áp dụng biện pháp: + Đối với trẻ: Trẻ biết tự làm một số công việc vừa sức, không ỉ lại, tự giác hơn trong mọi hoạt động, trẻ đã có những tiến bộ vượt bậc nhận thức của trẻ mỗi ngày được nâng cao hầu hết trẻ được đánh giá đạt được các mục tiêu kỹ năng tự phục vụ. + Đối với giáo viên: Đối với bản thân tôi đã tích lũy cho mình được những kinh nghiệm và có nhiều phương pháp trong việc giáo dục kỹ năng năng tự phục vụ cho trẻ và kỹ năng khác. + Đối với phụ huynh: các bậc cha mẹ yên tâm ,phấn khởi thường xuyên trao đổi với giáo viên trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, không còn nuông chiều trẻ. Biện pháp mà tôi đưa ra là biện pháp này rất dễ thực hiện được, không tốn thời gian, tài chính nên có thể áp dụng được tất cả các trường mầm non. Trên đây là một số biện pháp của tôi trong việc giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ tôi đã áp dụng thành công và hiệu quả rất mong được sự tư vấn góp ý trân thành của các thành viên trong ban giám khảo./. Xin trân thành cảm ơn! Việt Tiến, Ngày 5 tháng 11 năm 2021 Xác nhận của đơn vị Người hực hiện