Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 6 tại trường THCS Thị trấn An Châu

2 MỤC LỤC PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................3 PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.................................................................3 I. Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp 6A2 trường THCS TT An Châu – Sơn Động – Bắc Giang.....................................................................................3 1. Ưu điểm .....................................................................................................4 2. Hạn chế và nguyên nhân hạn chế...............................................................4 II. Các biện pháp và giải pháp thực hiện. .....................................................5 Biện pháp 1. Tìm hiểu tình hình học sinh trong lớp để đưa ra phương pháp thích hợp. .......................................................................................................5 Biện pháp 2. Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực. ....................10 Biện pháp 3. Cảm hóa bằng tình thương với phương pháp kỉ luật không nước mắt. .....................................................................................................13 Biện pháp 4. Tổ chức tiết sinh hoạt lớp, các hoạt động trải nghiệm và các trò chơi vui tươi lành mạnh..........................................................................15 Biện pháp 5. Phối hợp với phụ huynh trong việc giáo dục học sinh. ..........17 PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP...................20 1. Mức độ thực hiện nề nếp, học tập của học sinh ...............................................20 2. Kết quả tham gia các cuộc thi .........................................................................21 3. Kết quả thi đua cuối học kỳ 1 do đoàn đội đánh giá: (các lớp 6A2, 7A2, 8A2, 9A2 thi đua với nhau) ........................................................................................22 4. Kết quả thi học sinh giỏi cấp huyện bậc THCS năm học 2023-2024 .................23 PHẦN D. CAM KẾT...................................................................................24 ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG.........................................24 3 PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Bác Hồ đã từng nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Câu nói của Bác đã đề cao đến việc giáo dục đạo đức cho con người, đặc biệt là lứa tuổi học sinh, nên ngoài gia đình thì nhà trường có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh, đặc biệt là vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp. Có thể nói, giáo viên chủ nhiệm là linh hồn của lớp học, không những đòi hỏi về chuyên môn mà còn có những yêu cầu về ứng xử, cách tổ chức và phân phối công việc. Đặc biệt với các lứa học sinh đầu cấp như lớp 6, vai trò của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lại càng quan trọng hơn, bởi học sinh đầu cấp còn nhiều bỡ ngỡ, chưa quen với môi trường mới. Các em càng cần một giáo viên chủ nhiệm tận tâm và nhiệt tình. Việc quản lý một lớp học không chỉ là quản lý nhân sự như: số lượng, tuổi tác, giới tính, hoàn cảnh gia đình, trình độ học sinh về học lực và đạo đức .mà điều quan trọng là phải đưa ra dự báo, vạch được một kế hoạch giáo dục phù hợp với thực trạng để dắt dẫn học sinh thực hiện kế hoạch đó, khai thác hết những điều kiện khách quan, chủ quan trong và ngoài nhà trường đạt tới mục tiêu giáo dục. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm khối lớp 6 đầu cấp phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu vất vả. Giáo viên chủ nhiệm lớp là người có tác động tích cực đến việc học tập, rèn luyện và hình thành phẩm chất đạo đức, nhân cách của học sinh. Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác chủ nhiệm lớp ở khối lớp 6 là giai đoạn cực kì quan trọng, là giai đoạn nền tảng, là tiền đề cho tất cả các khối lớp tiếp sau. GVCN là người quản lí điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh, là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình - nhà trường - xã hội. Là một giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi luôn trăn trở làm thế nào để vừa hình thành cho học sinh nề nếp lại vừa nâng cao chất lượng lớp chủ nhiệm của mình, giúp các em có thói quen tốt từ bây giờ và sau này, đồng thời để nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp học, tôi đã thực hiện biện pháp “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 6 tại trường THCS TT An Châu”. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp 6A2 trường THCS TT An Châu – Sơn Động – Bắc Giang. Trong thực tế giảng dạy tại trường THCS Thị trấn An Châu và được phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 6A2, tôi nhận thấy có những ưu điểm và hạn chế như sau: 4 1. Ưu điểm Giáo viên chủ nhiệm nhận được sự chỉ đạo, quan tâm của Ban giám hiệu, của Công đoàn cùng sự giúp đỡ của tất cả các lực lượng giáo dục trong trường. Đội ngũ các thầy cô giáo bộ môn nhiệt tình, yêu nghề và trách nhiệm cao, chuyên môn vững vàng. Nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao gắn với các chủ đề, chủ điểm, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho học sinh. Các tổ chức đoàn thể địa phương luôn phối hợp tốt với nhà trường trong công tác giáo dục học sinh. Đa số cha mẹ học sinh đã quan tâm đến con em mình, phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm chức tốt các hoạt động giáo dục. Lực học của học sinh khá đồng đều. Cơ sở vật chất dạy và học của trường khang trang, đầy đủ các phòng học bộ môn, phòng chức năng, phòng truyền thống, phòng học đảm bảo đủ chỗ ngồi, đảm bảo ánh sáng, bàn ghế phù hợp, có sân tập TDTT, nhà vệ sinh sạch sẽ, thân thiện. 2. Hạn chế và nguyên nhân hạn chế. 2.1. Hạn chế Đối với học sinh lớp 6, bên cạnh việc háo hức khi được chuyển lên bậc học mới, có nhiều niềm vui mới, thì các con cũng gặp rất nhiều khó khăn về môi trường, chương trình học, do sự khác biệt rất nhiều so với Tiểu học. Đồng thời, đây cũng là lúc con bước vào giai đoạn thay đổi tâm sinh lý mạnh mẽ rất dễ xảy ra tình trạng: học kém, nhút nhát, cứng đầu, cãi lời ba mẹ, gây gổ với bạn bè Đầu năm học 2023 - 2024, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 6A2. Trong lớp còn một số em gia đình chưa quan tâm, do điều kiện gia đình và tính chất công việc của bố mẹ (đi làm xa ở các tỉnh khác.. vài tháng, có khi cả năm mới về một lần), bố mẹ ly hôn nên cuộc sống của các em không được ổn định làm ảnh hưởng không nhỏ đến tinh thần, tâm lý của các em, có học sinh mồ côi (mồ côi cha), hộ cận nghèo và một số phụ huynh mải buôn bán gần như khoán trắng việc học của con em cho nhà trường, cho giáo viên. Ý thức tự giác học tập chưa cao, các em còn tự do, mải chơi, chưa vào nề nếp, hiếu động còn phổ biến, các em còn hay vi phạm nội quy trường, lớp và tinh thần đoàn kết chưa cao, còn có hiện tượng chia bè phái, nói xấu lẫn nhau, còn hiện tượng nói tục, chửi thề. Học sinh còn thiếu tự tin, ngại giao tiếp, chưa tích cực và hứng thú khi tham gia vào các hoạt động của trường, lớp. Qua trao đổi với giáo viên bộ môn, tôi nắm được học sinh lớp tôi trong các tiết học các em còn lười chép nội dung bài học, kĩ năng ghi bài chậm, tẩy xóa nhiều. 5 Tổng sĩ số học sinh của lớp là 39 học sinh, trong đó 24 nữ và 15 nam. Chính vì lớp đông bạn nữ hơn nên dễ xảy ra mâu thuẫn, chia bè phái. 2.2. Nguyên nhân - Là học sinh đầu cấp nên các em còn nhiều bỡ ngỡ, chưa quen và thích nghi với môi trường mới. - Các em vừa có ba tháng nghỉ hè nên chưa tự giác học tập, vẫn còn ham chơi đặc biệt là các em thích các hoạt động thể thao. - Công nghệ thông tin phát triển tạo ra nhiều thú vui cho học sinh tham gia chơi như game, Tiktok, Zalo lôi kéo các em dẫn đến các em sao nhãng, lơ là dẫn đến kết quả học tập và rèn luyện chưa cao. II. Các biện pháp và giải pháp thực hiện. Biện pháp 1. Tìm hiểu tình hình học sinh trong lớp để đưa ra phương pháp thích hợp. Bước 1: Tìm hiểu hoàn cảnh học sinh thông qua phiếu thông tin. Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu được tình hình cũng như đầy đủ thông tin học sinh lớp mình phụ trách. Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác điều tra thông qua phiếu thông tin học sinh. Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra thông tin sau đây và yêu cầu các em điền đầy đủ thông tin trong phiếu: PHIẾU GHI THÔNG TIN HỌC SINH 1) Họ và tên: Dân tộc: ...... 2) Ngày tháng năm sinh: 3) Nơi sinh: . Quê quán: .. 4) Địa chỉ:........................................................................ .. (Số điện thoại gia đình: ) 5) Họ và tên bố: .Năm sinh: .Nghề nghiệp: .. Họ và tên mẹ: Năm sinh: .Nghề nghiệp: ... . 6) Sống với: Bố + mẹ:.. ; Bố: ... ; Mẹ: .... ; Ông, bà: .......... ;Người đỡ đầu: ..... 7) Hoàn cảnh gia đình: (khá giả, đủ ăn, cận nghèo, nghèo): . 8) Kết quả học tập năm trước: Học lực: ... Hạnh kiểm:.................................. 9) Những môn học yêu thích: 10) Góc học tập riêng ở nhà: (Có, không, học chung): . 11) Sở thích (Năng khiếu): . 6 Qua phiếu điều tra này, tôi biết được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ công tác giáo viên chủ nhiệm lớp. Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh. Từ đó, tôi có những hình thức, những biện pháp giáo dục phù hợp với từng em bởi giáo dục không phải là một công thức chung có sẵn. Bên cạnh đó, tôi còn trò chuyện với các giáo viên bộ môn trong lớp để có thêm những thông tin chính xác về các em. Hơn nữa, tôi tạo nhóm zalo chung của lớp, cung cấp số điện thoại của bản thân, các thông tin về nhà trường đến từng em và liên hệ với gia đình học sinh qua điện thoại, kết nối zalo với phụ huynh học sinh. Đây là sự liên hệ hai chiều qua lại giữa nhà trường với gia đình, giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh. Bằng các hình thức liên hệ đó, tôi sẽ nắm được những diễn biến về đạo đức, về học tập của các em có thể đánh giá hiệu quả những tác động sư phạm đồng thời điều chỉnh phương pháp giáo dục sao cho phù hợp. Vì năng lực, phẩm chất của từng em luôn biến đổi từng giờ, từng ngày chứ không phải là bất biến theo kiểu “Đầu sao đuôi vậy”. Bước 2: Tìm hiểu tình hình học tập đầu năm của học sinh Đầu năm học, tôi đặc biệt chú ý đến việc rèn chữ viết, khả năng ghi chép bài trên lớp của học sinh. Qua trao đổi với giáo viên bộ môn, tôi nắm được học sinh lớp tôi trong các tiết học các em còn lười chép nội dung bài học, kĩ năng ghi bài chậm, tẩy xóa nhiều. Nguyên nhân là khi chuyển sang cấp hai vào lớp 6, chương trình học được phân hóa thành nhiều môn học hơn, lượng kiến thức lớn hơn, chuyên sâu hơn. Những thay đổi về phương pháp dạy và học, cùng khối lượng kiến thức lớn hơn hẳn trước đây khiến không ít em hụt hẫng, hoang mang. Trong khi đó, ở trường học sinh không còn được thầy cô cầm tận tay để uốn nắn chữ viết, nên khiến nhiều em dễ rơi vào cảm giác lạc lõng, chới với giữa “biển” kiến thức mà không biết hỏi ai, hỏi như thế nào. Nắm bắt được tình hình lớp như vậy tôi đã tiến hành phối hợp với giáo viên bộ môn hướng dẫn học sinh cách phối hợp nhịp nhàng, thuần thục, nhanh nhẹn các thao tác về : Kĩ năng lắng nghe (nghe giảng – nghe ý kiến của bạn), nói (phát biểu xây dựng bài, đọc (theo nội dung bài học), viết (ghi chép bài) - Giáo viên bao quát lớp, dành thời gian lâu cho học sinh ghi bài, nhắc các em tập viết nhanh dần vào những tiết sau. - Thực hiện kiểm tra vở ghi và biểu dương những bạn ghi chép bài đầy đủ để nêu gương cho các bạn học tập. 7 Bài ghi chép đầu năm của học sinh Bài ghi chép của học sinh sau khi áp dụng biện pháp phối hợp cùng GVBM Bước 3. Xây dựng nội quy lớp học và ban cán sự lớp chủ nhiệm. Thứ nhất: Xây dựng nội quy lớp học Trước tiên, tôi cho học sinh học nội quy nhà trường, thảo luận và đề ra nội quy của lớp. Nội quy sau khi được thống nhất, tôi gửi lên nhóm zalo lớp để phụ huynh nắm được và cùng phối hợp với GVCN rèn nề nếp và học tập cho các con. Bước tiếp theo đưa ra quy định về thi đua khen thưởng, nhắc nhở: Cuối mỗi tuần, tháng, bất kì học sinh nào có ý thức vươn lên, phấn đấu trong học tập, rèn luyện đạt kết quả tốt nhất sẽ được khen thưởng và nhận một món quà nhỏ như chiếc bút, quyển vở.... (Những quy định này được đặt ra trên tinh thần dân chủ, phải lấy ý kiến của số đông không áp đặt. Khi đặt ra những quy định nội quy của lớp thì phải cố gắng thực hiện tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi”. Và khi có sự thay đổi cũng phải lấy ý kiến của học sinh.) Thứ hai: Xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp Để xây dựng một tập thể tự quản tốt, muốn ổn định nề nếp học tập thì cần có đội ngũ cán bộ, cán sự lớp năng động, trách nhiệm nhưng phải phát huy được 8 tất cả thế mạnh của các em. Vì vậy, với tất cả học sinh trong lớp, tôi luôn tạo điều kiện cho các em đều được tham gia làm cán bộ lớp. Qua đó, nhiều em lúc đầu vào lớp còn nhút nhát, không dám tham gia bất kì hoạt động nào hoặc có em luôn nghĩ mình “không làm được” thì sau một thời gian, các em đã mạnh dạn tham gia công việc của tập thể lớp, bớt đi sự mặc cảm, tự ti trong cuộc sống. Để các em tự tin, chủ động trong vai trò cán bộ lớp, trong buổi sinh hoạt lớp đầu năm, tôi đã cụ thể hóa các công việc như sau: - Lớp trưởng: Theo dõi mọi hoạt động của lớp điều khiển các tiết sinh hoạt hàng tuần, tổng hợp và báo cáo kết quả thi đua về mọi mặt của lớp hàng tuần, hàng tháng và có báo cáo cho giáo viên chủ nhiệm. - Lớp phó học tập: Theo dõi về mặt học tập của lớp, giải đáp mọi thắc mắc của các bạn về học tập và là người tổ chức giờ truy bài. Biết cách học hoặc khai thác kiến thức từ Internet. - Lớp phó văn thể mỹ: Tổ chức theo dõi, tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. - Tổ trưởng: Theo dõi các hoạt động của tổ, nắm kết quả học tập của từng tổ viên, xếp loại đánh giá tổ viên và báo cáo cho lớp trưởng tổng hợp. Giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn các tổ chuẩn bị một cuốn sổ theo dõi tổ viên. - Tổ phó phối hợp với tổ trưởng thực hiện: Bao quát diễn biến của các thành viên trong tổ. Cùng tổ trưởng tổng hợp hoạt động của tổ và nộp cho lớp trưởng vào cuối tuần. - Cờ đỏ: Theo dõi việc thực hiện Điều lệ Đội TNTP của các thành viên trong lớp. Theo dõi và chấm thi đua các lớp được phân công vào giờ truy bài, chào cờ, thể dục giữa giờ... Phối hợp với các bạn trong ban cán sự lớp để lớp thực hiện tốt nội quy của trường, lớp. SỔ THEO DÕI TỔ VIÊN TỔ 1 - LỚP: 6A2 9 Thứ ba: Chú ý việc sắp xếp chỗ ngồi học sinh Việc sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh nên tránh như: để các em học sinh yếu, hay nói chuyện ngồi bên nhau, xếp những em bị bệnh về mắt, các em thấp, bé ngồi bàn cuối, vì như vậy sẽ rất ảnh hưởng tới chất lượng học tập của học sinh.Vì thế, tôi sẽ chú ý các em có nhu cầu về tai mắt, tới vóc dáng chiều cao, giới tính, học lực. Những bạn có năng lực tốt xếp ngồi cạnh các bạn có năng lực hạn chế để các em có thể trợ giúp lẫn nhau trong học tập. Ví dụ: Em Đỗ Hoàng Quân là một học sinh chậm, trầm, thụ động trong mọi hoạt động, hay đi học muộn. Thế nên tôi chú ý đến em nhiều hơn. Trong các giờ học, em hay uể oải, tay làm việc riêng như nghịch đồ dùng, không chú ý, không phát biểu ý kiến xây dựng bài, không chịu ghi chép. Giáo viên bộ môn tâm sự với tôi: “Em thường xuyên không học bài, viết chậm, không làm bài tập, chưa có ý thức tự giác học tập”. Tôi cũng đã gặp riêng em để tìm hiểu lý do cũng như tôi biết được trước đó là do em học chậm từ lớp tiểu học, bố mẹ bận vì vừa đi làm lại vừa đang lo việc xây nhà ở nên chưa quan tâm, sát sao đến con. Tôi đã xếp em Ngọc Khánh Linh là lớp trưởng, bạn có ý thức học tập tốt, kỷ luật, đồng thời là một học sinh có trách nhiệm và có học lực vững vàng của lớp ngồi cạnh em Đỗ Hoàng Quân kèm cặp và thường xuyên tâm sự với bạn. Vì vậy, bằng khả năng và trách nhiệm của mình, em Khánh Linh đã từ từ giúp em Quân tiến bộ dần lên. Đến lớp, Quân hăng hái phát biểu ý kiến hơn, những bài kiểm tra thường xuyên dần dần tiến bộ, ý thức thực hiện nội quy của lớp tốt hơn. Hình ảnh học sinh thực hiện tốt nề nếp và nhiều hoa điểm tốt được nhận phần thưởng theo từng tuần 10 Biện pháp 2. Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực. a. Xây dựng hình ảnh người thầy Để xây dựng được một lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì trước hết người giáo viên phải là tấm gương sáng trong mắt học sinh để các em noi theo. Hình ảnh của cô giáo sẽ tác động rất lớn tới học sinh bởi tâm lí học sinh còn non nớt, các em luôn làm theo cô, có lúc nghe theo cô hơn cả với cha mẹ mình. Thầy cô giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức cho học sinh mà thầy cô giáo còn là người để học sinh học theo cả cử chỉ, cách cư xử, cách sống... Tấm gương của người giáo viên mang yếu tố quyết định cho sự thành công trong hoạt động giáo dục. Bước 1: Tạo ấn tượng tốt cho học sinh Ngay từ những buổi đầu nhận lớp chủ nhiệm 6A2, tôi tạo ấn tượng tốt trước học sinh đơn giản bằng nụ cười, lời chào, lời khen ngợi như: “ Cô chào các em. Cô rất vui vì được chủ nhiệm lớp mình, cô thấy lớp mình bạn nào cũng dễ thương và xinh xắn .”. Qua đó tôi nhận thấy vẻ mặt của các em thật rạng rỡ, vui vẻ và phấn khởi hẳn lên. Bước 2: Làm gương cho học sinh noi theo Bên cạnh đó, từ cách ăn mặc, từng cử chỉ và lời nói mỗi ngày tôi đều phải chú tâm. Tôi luôn xây dựng cho mình những thói quen tốt như: không sử dụng điện thoại, không làm bất cứ việc riêng nào trong tiết học, không dùng những lời lẽ thô lỗ, khắt khe với học sinh, luôn gọn gàng ngăn nắp, luôn lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các em. b. Xây dựng mối quan hệ cô trò Bước 1: Gần gũi, quan tâm đến học sinh Vì đối tượng học sinh lớp tôi là từ nhiều lớp, và trường khác chuyển đến nên ngay những buổi học đầu tiên, tôi đã chú ý xây dựng mối quan hệ cô trò gần gũi, thân thiện. Tạo cơ hội cho các em tâm sự về những khó khăn, vướng mắc mà các em đang gặp phải, thường xuyên lắng nghe ý kiến của học sinh. Cứ sau một tháng, tôi còn động viên các em tâm sự thật lòng thông qua hình thức phiếu kín hãy nói một điều mà em thấy khó nói nhất vào giấy không cần ghi tên. Thông qua hình thức này, tôi đã thu thập được rất nhiều thông tin mà trò khó nói nhất, thậm chí chưa dám nói với ai. Ví dụ: - HS1: Cô ơi, các bạn không chơi với em, nói xấu em ? - HS2: Em mơ ước được vào đội văn nghệ của trường. - HS3: Cô ơi, con mong cô hiền đi chút nữa, con muốn cô hay cười với chúng con hơn. - HS4: Em không thích bố mẹ em mang em ra so sánh với các bạn khác. Là GVCN lớp tôi luôn quan tâm, gần gũi các em mọi lúc, mọi nơi và khi đứng trước học sinh tôi tạo cho các em thấy tôi giống như là người mẹ, người bạn của các em sẵn sàng đồng hành và chia sẻ với các em mọi khó khăn trong cuộc sống. 11 Bước 2: Tự điều chỉnh bản thân Thông qua các ý kiến của học sinh, bản thân giáo viên cũng cần phải tự điều chỉnh hành vi của mình để ngày càng hoàn thiện bản thân hơn. Những thông tin các em viết về phía gia đình, giáo viên sẽ chủ động trao đổi với phụ huynh để các bậc phụ huynh hiểu và có những điều chỉnh kịp thời. Từ đó, bố mẹ sẽ hiểu được tâm tư nguyện vọng của lứa tuổi học trò lớp 6 và thông qua lời tâm sự đó có thể phán đoán được lời tâm sự của con mình và cùng giáo viên chủ nhiệm có biện pháp giáo dục phù hợp cho các con. Bước 3: Thường xuyên động viên, khích lệ học sinh Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, khen ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là nêu những hạn chế. Tôi sẽ tìm ra những ưu điểm để khen ngợi động viên các em. Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn. Khi nói chuyện, khi giảng, cũng như khi nhắc nhở lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một người thầy cô đối với học trò. Xóa bỏ hàng rào ngăn cách với học trò bằng tấm lòng ấm áp, sự gợi mở khích lệ. Theo quy luật phản hồi của tâm lí, tình cảm của thầy cô trước sau cũng sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò. Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân thiện, học sinh tích cực” chỉ có được khi người thầy, cô có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. 12 Cô và trò cùng vui vẻ tham gia các động ở trường, lớp c. Xây dựng mối quan hệ bạn bè Trong cuộc sống của mỗi con người, ngoài những người thân trong gia đình ra, ai cũng cần có bạn bè để chia sẻ. Học sinh THCS cũng vậy, nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui vẻ với nhau và sẽ giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Em có năng lực học tập tốt sẽ giúp những em có năng lực học tập còn hạn chế; ngược lại, em có năng lực học tập hạn chế cũng dễ dàng nhờ bạn giúp đỡ mình học tập mà không phải e ngại, xấu hổ. Vào đầu năm học, qua tìm hiểu thông tin tự nhiều kênh và tôi cũng nhận thấy một số học sinh nữ lớp tôi có dấu hiệu chia bè, kết phái, rủ rê các bạn nhóm này không chơi với nhóm kia và lây sang cả lớp bên cạnh, những mẫu thuẫn cũng đã bắt nguồn từ thời các em còn học tiểu học. Nắm bắt được tình hình như vậy, tôi kịp thời can thiệp không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn. Tôi gặp gỡ trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi. Đồng thời tôi phối hợp với các thầy cô giáo bộ môn và phụ huynh học sinh cùng vào cuộc để đưa ra hướng giải quyết, phân tích rõ bạn nào đúng bạn nào sai và bạn nào sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại, tiếp đó là tôi đã đổi chỗ cho các bạn hai phe ngồi gần nhau, tổ chức hoạt động nhóm, trò chơi hoạt động tập thể. Dần dần, chỉ sau một thời gian ngắn, các em đã hiểu nhau hơn và hợp tác vui vẻ với nhau. Bên cạnh đó, tôi còn phát động phong trào nhóm bạn cùng tiến, đôi bạn cùng tiến. Các em có thể học nhiều điều từ ông bà, cha mẹ, từ thầy cô, và vai trò của thầy cô trong sự nghiệp học hành rất quan trọng, nhưng bên cạnh đó các em còn có thể học hỏi từ những bạn bè đồng trang lứa, những em có học lực tốt hơn sẽ giúp đỡ những em học lực kém hơn để cùng nhau tiến bộ hơn trong học tập. Giống như dân gian ta có câu: “Học thầy không tày học bạn”. 13 Các em học sinh lớp 6A2 luôn hợp tác, vui vẻ cùng nhau d. Trang trí lớp học gần gũi, thân thương. Với tiêu chí lớp học thân thiện, học sinh tích cực phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao, gắn với các hoạt động hàng ngày của các học sinh. Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng tổ tự trang trí phần việc của tổ mình, các em sử dụng chính những sản phẩm của mình, của nhóm mình để trang trí. Chính vì vậy, các em luôn coi lớp học là nhà của mình- gần gũi, thân thương, an toàn và hạnh phúc. Phụ huynh hướng dẫn các con trang trí lớp học hân thiện bằng những sản phẩm tự tay các con làm. Biện pháp 3. Cảm hóa bằng tình thương với phương pháp kỉ luật không nước mắt. Làm thế nào để giáo dục học sinh toàn diện mà không làm tổn thương đến thể xác và tinh thần các em, để các em không phải rơi nước mắt đang trở thành mối quan tâm lớn của ngành giáo dục. Phương pháp kỉ luật không nước mắt là một phương giải pháp cần được áp dụng nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh tự 14 giác sửa chữa khuyết điểm và tự rèn luyện mà phụ huynh và giáo viện không cần dùng đến đòn roi, những lời quát mắng làm tổn thương đến các em. Thứ nhất: Đối với học sinh mắc khuyết điểm, chưa ngoan. Khi học sinh lớp tôi chủ nhiệm mắc khuyết điểm, chưa ngoan. Bản thân tôi sẽ chủ động gặp gỡ, trao đổi với các em để chỉ cho các em thấy những ưu khuyết điểm, những cái đúng, cái sai trong hành vi, thái độ của mình. Gợi mở để các em nói ra nguyên nhân, suy nghĩ của mình về những biểu hiện sai trái đó. Từ những điều tôi nghe được từ học sinh sẽ giúp tôi hiểu rõ hơn tâm tư tình cảm, suy nghĩ và cả tính cách của các em. Sau đó, phân tích cho các em thấy rõ tác hại của những hành vi, thái độ chưa đúng của các em. Tôi đã đưa ra những tấm gương rất gần gũi với các em về sự thành công và thất bại trong cuộc sống do những việc làm của mình mang lại. Từ đó, thuyết phục các em tích cực phát huy những điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu của bản thân và tìm được hướng đi đúng đắn hơn cho bản thân. Một số hình thức kỉ luật phù hợp mà tôi đã áp dụng với học sinh như: xin lỗi nếu lỡ trêu chọc bạn bè, vô lễ với thầy cô. Tự hứa với thầy cô lần sau không tái phạm nữa. Vệ sinh lớp học, nhổ cỏ, tưới bồn hoa, cây cảnh của lớp và khuôn viên trường, làm việc nhà Thứ hai: Phối hợp với phụ huynh học sinh, tổng phụ trách, giáo viện bộ môn, cán bộ lớp. Tôi chủ động phối hợp với phụ huynh học sinh để cùng đưa ra giải pháp giáo dục phù hợp và hiệu quả trên quan điểm không dùng bạo lực, quát mắng, không phải để các con rơi nước mắt làm tổn thương đến sức khỏe và tâm lí học sinh. Đồng thời, phối hợp với tổng phụ trách, với giáo viên dạy bộ, cán bộ lớp là điều rất cần thiết để kịp thời nắm bắt tình hình của các em học sinh này nhằm giúp các em cố gắng ở từng môn học và tìm ra biện pháp giáo dục phù hợp nhất giúp các em tiến bộ trong học tập, nhận ra giá trị tốt đẹp của cuộc sống, trở thành người công dân có ích cho gia đình xã hội. Thứ ba: Khen thưởng, khích lệ sau khi học sinh có tiến bộ. Đến khi đã cảm hóa được các em, tôi thường động viên một cách kịp thời, góp ý đúng lúc, đúng chỗ và khích lệ khen thưởng các em học sinh này để các em nhận thấy thầy cô và các bạn đã ghi nhận sự tiến bộ của bản thân mình. Khen bằng nhiều hình thức như: một nụ cười, một cái xoa đầu, một lời khen, lời động viên trước lớp, khen trước cờ, thư khen gửi cá nhân, ghi lời nhận xét tốt về bạn, công nhận và khuyến khích các đặc điểm tốt Từ đó, tạo cho học sinh đó cơ hội tự làm chủ bản thân, có niềm tin, ý chí, nghị lực để vượt lên hoàn cảnh, vươn lên trong học tập. 15 Học sinh nhổ cỏ, tưới cây làm đẹp khuôn viên trường học Biện pháp 4. Tổ chức tiết sinh hoạt lớp, các hoạt động trải nghiệm và các trò chơi vui tươi lành mạnh. a. Đổi mới tiết sinh hoạt hoạt lớp Mục đích của tiết sinh hoạt lớp trong Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của Chương trinh GDPT 2018 là tạo không khí sinh hoạt lớp vui vẻ, học sinh tham gia tích cực, hứng thú, giảm bớt sự căng thẳng sau một tuần học tập. Có thể nói, tiết sinh hoạt lớp trong HĐTN,HN của Chương trình GDPT 2018 mà tôi đang dạy đã mang một màu sắc hoàn toàn mới. Tôi đã xây dựng các chủ đề, thiết kế các hoạt động và tổ chức tiết sinh hoạt lớp không chỉ đơn thuần là tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần, xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo mà còn lồng ghép, tổ chức cho các em tham gia hoạt động giáo dục theo chủ đề từng tuần, giúp các em được trực tiếp hoạt động từ thực tiễn nhà trường, gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn tổ chức của cô giáo. Qua đó, hình thành những kỹ năng sống tích cực, những phẩm chất đáng quý như: tính tự lập, kỹ năng thẩm mỹ, ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần đoàn kết, yêu thương, sẻ chia. Giúp các em phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất, nhân cách và các năng lực cần thiết Thích sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở thích của hầu hết các học sinh THCS. Vì thế, tôi còn tổ chức trò chơi, hội thi, giao lưu, thuyết trình, làm sản phẩm. Vì vậy, khi tổ chức cho các em sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi là giáo viên đã giúp các em “Học mà chơi, chơi mà học”. Để học sinh cảm nhận được mỗi ngày đến trường thật sự là một ngày vui với các em. Trong học kì 1, tôi đã hướng dẫn, động viên học sinh tham gia các hội thi, phong trào thi đua do nhà trường phát động như: Cuộc thi” Tìm hiểu lịch sử 16 Đảng bộ huyện Sơn Động giai đoạn 1945-2020”, trải nghiệm bày mâm cỗ trung thu, chăm sóc bồn hoa cây cảnh được Liên đội phân công, thi văn nghệ chào mừng Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, cuộc thi Tìm hiểu về An toàn giao thông để các em có cơ hội thể hiện mình, rèn sự mạnh dạn, sự tin cho học sinh. Học sinh tích cực khi tham gia các hoạt động tập thể Học sinh tự tin trình bày trước đám đông b. Xem các video, tư liệu về quà tặng cuộc sống, kĩ năng sống, các bài giảng về đạo đức: Về chữ hiếu, yêu thương con người, về tình bạn, tình thầy trò... Tôi đã tìm hiểu và cho các em xem những đoạn video ngắn về: Hướng dẫn phòng chống khi có hỏa hoạn, bạo lực học đường, thuốc lá điện tử, giáo dục giới tính, phòng chống xâm hại trẻ em, giữ gìn vệ sinh cá nhân Những phim ngắn về “ Qùa tặng cuộc sống” có nhiều ý nghĩa giáo dục đạo đức. Sau khi xem xong các em sẽ chia sẻ, trao đổi lại những nội dung, kiến thức mình đã học được từ đoạn phim đã xem. Từ đó các em rút ra được bài học và kinh nghiệm cho bản thân. Tôi thiết nghĩ, đây là một hoạt động vô cùng ý nghĩa và nó có tác động to lớn đến nhận thức, tình cảm, thái độ sống của học sinh. Tôi đã thử áp dụng phương pháp này lồng ghép vào tiết sinh hoạt lớp và hiệu quả của nó đem lại 17 rõ rệt. Đó là không còn có hiện tượng học sinh nói tục, chửi bậy, cãi lại thầy cô, cha mẹ, không có hiện tượng đánh nhau, chia bè phái. Mỗi lần các em xem và nghe những video đó, tôi đã nhìn thấy trong ánh mắt các em sự xúc động mạnh mẽ, các em đã chia sẻ với cô những điều sai trái mà mình đã làm cha mẹ buồn và các em tự hứa với bản thân, với cô sẽ sửa đổi và hoàn thiện bản thân minh tốt hơn. Biện pháp 5. Phối hợp với phụ huynh trong việc giáo dục học sinh. a. Tích cực ứng dụng công nghệ số trong công tác phối hợp với phụ huỵnh học sinh. Nắm bắt xu thế phát triển của xã hội, thời đại của công nghệ 4.0, tận dụng công nghệ thông tin liên lạc. Tôi đã thành lập ra nhóm zalo chung của lớp để việc thông tin liên lạc giữa giáo viên và phụ huynh được thuận lợi, hiệu quả hơn. Tình hình thực tế của lớp tôi, đó là các bậc phụ huynh đều bận rộn với công việc. Bố mẹ đi sớm, về muộn nên việc chăm sóc, trông con là nhờ ông bà, có em bố mẹ đi làm ăn xa để con ở nhà với ông bà. Dù công việc có bận rộn nhưng nhiều bậc phụ huynh cũng muốn biết tình hình con mình ở lớp được tham gia hoạt động gì với cô giáo và các bạn, muốn biết con được học những gì, ? Trong quá trình tổ chức các hoạt động của lớp, tôi thường xuyên lưu lại những hình ảnh, khoảnh khắc của các em và gửi lên nhóm zalo của lớp, để phụ huynh biết được ở trường, lớp các con được tham gia những hoạt động học tập và hoạt động trải nghiệm như thế nào. Khi xem các hoạt động của con ở lớp, phụ huynh càng thêm hiểu hơn về các hoạt động của cô và trò ở trường. Đồng thời, khi có nội dung gì cần thu thập thông tin hay lấy ý kiến của phụ huynh, tôi đưa nội dung lên nhóm zalo tạo bình chọn, hay để phụ huynh ý kiến thống nhất một cách dân chủ. Từ đó, phụ huynh càng thêm tin tưởng và ủng hộ các hoạt động của lớp và nhà trường. Chính vì thế, kênh zalo nhóm lớp tôi đã phát huy tác dụng, mang lại hiệu quả tương tác giáo viên - phụ huynh - học sinh đạt hiệu quả cao. Bên cạnh đó, tôi phối hợp với PHHS dạy các em sử dụng điện thoại, máy tính đúng mục đích để phục vụ cho việc học tập của mình. Thông qua nhóm zalo, tôi gửi những ma trận đề ôn tập, đề cương mà các thầy cô giáo bộ môn giao để phụ huynh cho các con ôn tập ở nhà. Ngoài ra, GVCN cũng phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh về thời gian biểu sử dụng Internet tại nhà. Định hướng các trò chơi “sạch”, kiến thức “sạch”, những trang web “sạch” là điều mà GVCN, các bậc phụ huynh nên cho con tiếp cận và ngược lại, những trò chơi bạo lực, những kiến thức “dạy dỗ” xấu hay những trang web “đen” là điều mà chúng ta cần giúp trẻ tránh xa. 18 Học sinh Tuấn Tú và Quốc Huy sử dụng máy tính để hỗ trợ tìm tài liệu học tập b. Phối hợp kết hợp thường xuyên với với phụ huynh việc học sinh tự học ở nhà. Rèn nếp học tập ở nhà là một phần rất quan trọng trong vấn đề hình thành nề nếp học tập cho học sinh lớp 6. Một học sinh muốn có kết quả học tập tốt, ngoài việc tiếp thu những kiến thức ở trên lớp thôi chưa đủ mà việc học bài cũ, chuẩn bị bài mới tại nhà cũng vô cùng quan trọng. Để việc học ở nhà của các em học sinh được diễn ra thường xuyên và có hiệu quả, tôi đã hướng dẫn các em lập một thời gian biểu thật cụ thể, phù hợp với tình hình của gia đình. Thông qua thời gian biểu, tôi biết được chính xác thời gian học bài ở nhà của từng em. Bên cạnh đó, tôi còn yêu cầu các em chuẩn bị mỗi bạn một quyển vở ghi nhớ, để ghi lại các nhiệm vụ thầy cô giao cho tiết học tiếp theo và tránh khi về nhà các em lại quên nhiệm vụ phải hoàn thiện khi ở nhàKhông chỉ liên hệ với phụ huynh học sinh qua thư mời, điện thoại mà tôi còn đến thăm nhà các em và trao đổi với gia đình học sinh. Đồng thời kiểm tra học sinh ở nhà có sắp xếp đồ dùng góc học tập ngăn nắp, gọn gàng chưa? Các em ở nhà có ý thức tự giác ngồi vào bàn học đúng giờ không, hay còn mải chơi, đặc biệt là những em có bố mẹ đi làm ăn xa phải ở nhà với ông bà. Hình ảnh GVCN đến thăm gia đình và kiểm tra, đôn đốc các em học bài 19 Hình ảnh phần ghi nội dung, nhiệm vụ của học sinh trong quyển ghi nhớ hàng ngày c. Kết nối PHHS cùng tham gia các hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Để giúp các em học sinh có những buổi hoạt động trải nghiệm vui vẻ, ấm áp, thì sự tham gia của cha mẹ học sinh là vô cùng quan trọng. Tôi đã chủ động đề xuất và phối hợp với phu huynh cùng tham gia một số hoạt động trải nghiệm của lớp. Ví dụ như: Cùng hướng dẫn các con trải nghiệm cắt tỉa và bày mâm cỗ trung thu, cùng các con trang trí lớp học, tập văn nghệ, chăm sóc bồn hoa cây cảnh, tổ chức sinh nhật theo quý....Để các con thấy rằng cha mẹ rất quan tâm đến các hoạt động của các con diễn ra ở trường, hơn nữa các con cảm nhận được sự gần gũi, yêu thương và hạnh phúc khi có cha mẹ mình cùng tham gia. Hình ảnh phụ huynh học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm cùng các con 20 PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP 1. Mức độ thực hiện nề nếp, học tập của học sinh Đầu năm học khi được phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 6A2 vào tuần thứ 2, tôi phát phiếu điếu tra chung về việc thực hiện nề nếp, học tập, tính tự giác, tích cực, đoàn kết bạn bè của các em (phiếu điều tra đính kèm) và thu được kết quả như sau : + Trước khi áp dụng giải pháp: (thời điểm khảo sát tuần 2) Tham gia Biết giữ gìn Sử dụng thiết Thực hiện tốt Tự giác học tích cực tham đoàn kết, Tổng bị điện tử vào nội quy tập gia các hoạt giúp đỡ Lớp số học tập trường lớp HS động của lớp bạn bè SL % SL % SL % SL % SL % 74,4 6A2 39 12 30,8% 15 38,5% 15 38,5% 16 41% 29 % + Khi áp dụng giải pháp: (thời điểm khảo sát tuần 23) Tham gia Sử dụng thiết Thực hiện Biết giữ gìn Tự giác học tích cực tham Tổn bị điện tử nội quy đoàn kết, giúp tập gia các hoạt Lớp g số vào học tập trường lớp đỡ bạn bè HS động của lớp SL % SL % SL % SL % SL % 6A2 39 32 82,1 36 92,3 35 89,7 33 84,6 38 97,4 PHIẾU ĐIỀU TRA MỨC ĐỘ THỰC HIỆN NỀ NẾP, HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Để nghiên cứu về mức độ thực hiện nề nếp, học tập, tính tự giác, tích cực của các em. Cô mong muốn em đóng góp quan điểm, ý kiến của mình thông qua việc trả lời các câu hỏi sau đây. Ý kiến của em rất quan trọng trong quá trình nghiên cứu của cô; rất mong em hợp tác, trả lời đầy đủ và trung thực các câu hỏi. Em hãy khoanh tròn vào lựa chọn với em là đúng Câu 1: Mức độ tự giác học tập của em ? A. Rất tự giác B. Tích cưc C. Thỉnh thoảng D. Chưa tích cực Câu 2: Em sử dụng thiết bị điện tử vào học tập như thế nào ? A, Thường xuyên B. Thỉnh thoảng C. ít khi D. Không bao giờ Câu 3: Việc thực hiện nội quy trường lớp của em ? A. Thực hiện tốt B. Thỉnh thoảng C. ít khi D. Không bao giờ Câu 4: Em có tham gia tích cực tham gia các hoạt động của lớp không ? A. Rất tích cực B. Tích cực C. Thỉnh thoảng D. Chưa tích cực Câu 5: Biết giữ gìn đoàn kết, giúp đỡ bạn bè 21 A. Đoàn kết, thường xuyên giúp đỡ bạn bè. B. Đoàn kết và thỉnh thoảng giúp đỡ bạn bè C. Đoàn kết, ít khi giúp đỡ bạn bè D. Chưa hòa đồng, giúp đỡ bạn bè 2. Kết quả tham gia các cuộc thi - Giải thưởng “Cuộc thi tìm hiểu lịch sử Đảng bộ huyện Sơn Động giai đoạn 1945-2020” cấp trường: 01 giải Nhì, 03 giải khuyến khích. - Cuộc thi :Tìm hiểu an toàn giao thông” nụ cười cho ngày mai” đạt 3 giải cấp trường và được lựa chọn bài đi dự thi cấp tỉnh. - Kết quả thi đua chào mừng kỉ niệm ngày 20/10, ngày tôn vinh phụ nữ Việt Nam: Về thực hiện nề nếp và học tập đứng thứ hai toàn trường. Tuần 6 Tuần 7 Tổng Điểm thưởng Tổng (Từ 09/10 - 14/10) (Từ 16/10-20/10) Tiền STT Lớp điểm Xếp loại Ghi chú thưởng Giờ HT Ngày HT Giờ HT Ngày HT Giờ Ngày Giờ Ngày thưởng Tổng số Tổng số Tổng số Tổng số HT HT HT HT 1 6A1 29 6 24 5 53 11 10 10 20 B 150 3 giờ 9 điểm 5 7A2 29 6 25 5 54 11 10 10 20 A 200 3 6A3 29 6 23 4 52 10 10 10 20 A 200 4 7A1 28 6 19 2 47 8 7 7 14 2 6A2 29 6 24 5 53 11 9 10 19 B 150 12 9A3 25 5 24 5 49 10 8 10 18 B 150 7 8A1 28 5 24 4 52 9 8 8 16 C 100 8 8A2 29 6 23 4 52 10 8 9 17 C 100 6 7A3 28 5 23 4 51 9 9 9 18 C 100 Có giờ học TB 10 9A1 29 6 24 5 53 11 10 10 20 A 200 11 9A2 23 2 21 3 44 5 7 8 15 9 8A3 26 3 18 4 44 7 7 8 15 Hình ảnh học sinh nhận phần thưởng các phong trào thi đua