Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.Lời giới thiệu Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đó là quan điểm đường lối của Đảng và nhà nước ta, đồng thời là một trong những mục tiêu quan trọng để xây dựng một nước Việt Nam XHCN công nghiệp hóa hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Để thực hiện mục tiêu đó chúng ta cần phải chú trọng giáo dục, đặc biệt là giáo dục mầm non. Vì giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là nền móng vững chắc nhất để tạo ra nhân cách con người mới. Con người mà Mác và Ăngghen gọi là “con người phát triển toàn diện” đồng thời có thể thích ứng với đòi hỏi của nền đại sản xuất công nghiệp phát triển, làm chủ tự nhiên xã hội. Khi xã hội ngày càng phát triển thì giá trị con người ngày càng được nhận thức đúng đắn và được đánh giá toàn diện. Vì một tương lai tươi sáng, trẻ em sẽ trở thành chủ nhân hữu ích cho đất nước mai sau thì ngay từ tuổi ấu thơ trẻ phải được hưởng nền giáo dục phù hợp, hiện đại và toàn diện về mọi mặt đức, trí, thể, mỹ. Giáo dục trẻ ở trường mầm non tốt có tác dụng rất lớn đến giáo dục ở các bậc học tiếp theo. Đúng như nhận định của các nhà nghiên cứu học: “Ở đâu giáo dục phát triển ở đó đất nước phát triển con người sống văn minh và xã hội tự do, hòa bình, hạnh phúc” Một trong các nội dung có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách của trẻ mầm non là Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ với hoạt động giáo dục âm nhạc. Vì âm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn bó mật thiết với đời sống con người. Nó có sức hấp dẫn kì lạ, có tác động mạnh mẽ, làm con người tốt đẹp hơn, trong sáng hơn. Bản chất của âm nhạc là niềm vui lạc quan, yêu đời và nâng con người đến với những tình cảm cao thượng. Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người. Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại. Nếu cuộc sống mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt trời. Đối với trẻ thơ, âm nhạc là nguồn sữa nuôi dưỡng cho tâm hồn, giai điệu trầm bổng, sự phong phú của âm hình tiết tấu, phong cách đa dạng của các thể loại âm nhạc đưa trẻ vào thế giới cái đẹp một cách hấp dẫn và lí thú giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách. Chính vì vậy, ở trường mầm non trẻ được làm quen với hoạt động âm nhạc thông qua các bài hát, các trò chơi âm nhạc, các điệu múa uyển chuyển, các hình thức vận động theo nhạc đầy hứng thú, giúp trẻ vui tươi, phấn khởi lạc quan yêu đời. Đặc biệt trẻ được học hát và được nghe rất nhiều các bản nhạc với nội dung phong phú. Âm nhạc trực tiếp tác động đến các giác quan của trẻ bằng âm thanh giúp cho các giác quan của trẻ nhanh nhẹn hoạt bát hơn. Thực tế cho thấy những trẻ sớm được tiếp xúc với âm nhạc thì sẽ phát triển sớm hơn những trẻ bình thường. Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới diệu kỳ đầy xúc cảm. Mặt khác, âm nhạc là một loại hình nghệ thuật đặc biệt bằng những ngôn ngữ riêng đó là giai điệu, âm sắc, cường độ, nhịp điệu, hòa âm, tiết tấu Qua lời ca trong sáng, những giai điệu trầm bổng, tiết tấu nhịp nhàng, trẻ thơ đã khám phá bao điều bí ẩn của thế giới xung quanh một cách nhẹ nhàng, tự nhiên. Âm nhạc là một món ăn tinh thần tạo cho trẻ cảm giác đầm ấm, an toàn, vui tươi. Đồng thời âm nhạc cũng có tác dụng giúp cho những trẻ thụ động nhút nhát trở nên linh hoạt khi được tiếp xúc với tính chất mạnh mẽ lôi cuốn của tiết tấu và âm thanh của âm nhạc. Nhà sư phạm xukhomlinki đã khẳng định: “Tuổi thơ không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và chuyện cổ tích. thiếu những cái đó trẻ em chỉ là những bông hoa khô héo ”. Giáo dục âm nhạc là con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể lực, tình cảm và kỹ năng xã hội. Nhà sư phạm V.Xu-Khôm-Lin-Xki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn diện của âm nhạc: “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xác định phần lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của trường đó”. Vì vậy, để tổ chức hoạt động âm nhạc tốt, trẻ hứng thú, tích cực tham gia, việc nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non là một vấn đề rất quan trọng và cần được quan tâm. Nhưng trên thực tế, việc thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục mầm non mà đặc biệt là việc tổ chức họat động âm nhạc cho trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn. Không gian lớp học chật hẹp, có phòng hoạt động âm nhạc dành riêng cho trẻ tuy nhiên chưa đảm bảo diện tích và thiếu các phương tiện cũng như thiết bị âm nhạc hiện đại. Mặt khác, việc hình thành góc âm nhạc trong lớp học hạn chế, các đồ dùng, đồ chơi âm nhạc còn sơ sài. Đa số giáo viên khả năng, năng khiếu âm nhạc hạn chế, giáo viên tập trung dạy cho trẻ thuộc lời bài hát chưa chú ý rèn trẻ các kỹ năng âm nhạc như thể hiện giai điệu, vận động theo nhạc.., tổ chức các trò chơi âm nhạc còn cứng nhắc và thụ động, chưa linh hoạt; Phụ huynh chưa thường xuyên phối hợp giáo dục âm nhạc cho trẻ. Trước thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non ở trường mầm non Hợp Thịnh nói riêng và một số trường mầm non trong huyện Tam Dương nói chung, tôi nhận thấy sự cần thiết phải nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non” để chỉ đạo trong nhà trường và chia sẻ với đồng nghiệp trong huyện trong công tác quản lý chỉ đạo hoạt động giáo dục âm nhạc trong lĩnh vực phát triển thẩm mỹ cho trẻ mầm non. 2. Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non. 3. Tác giả sáng kiến: - Họ và tên: Chu Thị Châm - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Hữu Sản - Số điện thoại:0978650468, - Email: [email protected] 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Chu Thị Châm 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý chỉ đạo 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Một năm bắt đầu từ tháng 5/2022 7. Mô tả bản chất của sáng kiến 7.1. Về nội dung của sáng kiến: 7.7.1. Cơ sở lý luận * Ý nghĩa của giáo dục âm nhạc đối với sự phát triển của trẻ mầm non Ở trường mầm non, âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả hứng thú của trẻ. Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc. Trẻ tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong nôi. Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu. Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. - Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ: Âm nhạc là một trong các bộ môn nghệ thuật giáo dục cái đẹp cho trẻ. Lời ca, giai điệu của các bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ tưởng tượng, học nói lên cảm xúc của mình, trẻ thấy được mình có thể diễn tả những ý nghĩ, những ước mơ mạnh mẽ. Trong giáo âm nhạc, điều quan trọng không phải là dạy trẻ hát chuẩn xác, rõ ràng một cách đơn giản mà trẻ phải được tham gia các hoạt động âm nhạc như nghe nhạc, vận động theo nhạc, múa, trò chơi âm nhạc. Được tiếp xúc với âm nhạc trẻ biết trao đổi, nhận xét sự cảm nhận của ý nghĩa lời ca, âm điệu, tiết tấu Đó chính là ý nghĩa của giáo dục thẩm mỹ. Các bài hát giản dị, phù hợp với lứa tuổi sẽ hình thành ở trẻ thị hiếu âm nhạc trong sáng, lành mạnh, là cơ sở của tình cảm thẩm mỹ, đạo đức tốt đẹp. Âm nhạc giáo dục tình cảm thẩm mỹ cho trẻ, trong đó có cái đẹp về cách ứng xử, giao tiếp với ông bà, cha mẹ, cô giáo, bạn bè và những người trong cộng đồng. - Âm nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức: Nội dung lời ca phong phú trong các bài hát giúp trẻ phát hiện vẻ đẹp trong thiên nhiên, sự ngộ nghĩnh đáng yêu của các con vật quen thuộc, về tình cảm gia đình, bạn bè, từ đó gợi mở cho các cháu về cách ứng xử hay nói cách khác là giáo dục các cháu đạo đức làm người. Khi tham gia hoạt động âm nhạc mỗi trẻ phải chấp hành tính tổ chức, sự chú ý, phản ứng nhanh, biết kiềm chế, vận động phù hợp với âm nhạc, biết nhường nhịn, giúp đỡ nhau. Những cái đó giáo dục trẻ văn hóa giao tiếp, văn hóa hành vi và tính tập thể, tạo điều kiện hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của trẻ. - Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ: Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí nhớ. Trí nhớ âm nhạc là khả năng thu nhận và ghi nhớ lại. Tính tích cực và sự tập trung chú ý trong giờ học giữ vai trò quan trọng trong việc củng cố và phát triển trí nhớ. Trẻ hát là cùng lúc ghi nhớ lời ca, giai điệu, tiết tấu. Trẻ yêu thích ca hát bao nhiêu thì càng thuộc nhanh, nhớ chính xác và nhớ lâu bài hát đó bấy nhiêu. Điều này có tác dụng rèn luyện đôi tai nhậy bén cho trẻ, đồng thời tăng cường sự nhận thức của trẻ với thế giới xung quanh. - Âm nhạc tác động đến sự phát triển sinh lý của trẻ: Nghe, vận động theo nhạc giúp trẻ phối hợp các động tác đi, chạy, nhảy chính xác, tác phong nhanh nhẹn. Vận động toàn thân khi có nhạc kèm theo tạo cho trẻ sự mềm dẻo nhịp nhàng có ảnh hưởng tốt đến tim mạch và sự phát triển cơ. Nếu nghe nhạc đúng mức và phù hợp sẽ làm thư giãn thần kinh, óc sáng tạo. Nhận thức đúng đắn và sâu sắc tác dụng giáo dục toàn diện của âm nhạc đối với trẻ là điều cần thiết đầu tiên để tiến hành tốt việc giáo dục âm nhạc cho trẻ. + Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ mầm non Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ 25-36 tuổi Trẻ nói được câu ngắn hoàn chỉnh, chức năng của các cơ vận động phát triển ổn định hơn. Trẻ thể hiện hứng thú âm nhạc qua vận động: dậm chân, vỗ tay, thích ứng với chuyển động lên xuống, thích gõ, thích vận dụng đến tay. Trẻ biết theo dõi tỷ mỉ không gian, chuyển dịch trước sau, lên xuống và biết nhắc lại bài hát ngắn. Do điều kiện tiếp xúc và khả năng bẩm sinh, trẻ em có sự phân hóa về khả năng âm nhạc: có trẻ rất nhậy cảm, có trẻ kém nhậy cảm. Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ 3-4 tuổi Thời kỳ này trẻ xuất hiện tính tự chủ, thích hoạt động. Trẻ nói và hát trong mọi hoạt động, thích nghe nhạc, biết đáp ứng lại và hay bắt chước những cử chỉ, hành động của người khác. Trẻ hát được cả câu trong bài hát quen thuộc. Trẻ nhận ngay được bài hát, giai điệu quen thuộc, hát đi hát lại một bài hát, lặp đi lặp lại từ ngữ, thích thêm từ vào bài hát, thích làm quen với nhạc cụ, biết nghe nhạc dạo, vỗ tay nhanh chậm theo nhịp bài hát. Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ 4-5 tuổi Trẻ biết nhận xét về âm nhạc như: tính chất vui vẻ, nhộn nhịp, sôi nổi hay trầm tĩnh, êm dịu; nhịp độ nhanh chậm, cường độ to nhỏ, giọng bạn hát, tiếng vật gì gõ, tiếng đàn gì vang lên Trẻ hiểu được yêu cầu thể hiện sắc thái bài hát, thể hiện các động tác trong điệu múa, biết hòa giọng mình với tập thể một cách thành thạo. Trong các động tác vận động, trò chơi trẻ biết mô phỏng hình tượng, thích trò chơi vận động phân vai, tập làm ca sĩ, đặc biệt, trẻ rất thích chơi với nhạc cụ. Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ 5-6 tuổi Trẻ có khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhạc cùng với những kinh nghiệm được tích lũy từ trước. Trẻ có thể chuyển đổi điệu bộ theo âm nhạc, vận động phối hợp toàn thân với trình tự tương đối phức tạp trong các điệu múa hay tái hiện một số tiết tấu khó. Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, xem băng đĩa, , biết so sánh một vài thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất, lời ca. Lịch sử cho thấy ở lứa tuổi này những năng khiếu âm nhạc đặc biệt xuất hiện nhiều hơn ở bất cứ lĩnh vực nào khác, tiến hành việc giáo dục âm nhạc ở tuổi mẫu giáo sẽ thu được kết quả tốt. + Những đặc điểm tâm lý của trẻ có liên quan đến việc giáo dục âm nhạc Trẻ em luôn hiếu động, thích quan hệ tích cực với xung quanh, tư duy trực quan hình tượng, dễ xúc cảm Đó là những tiền đề thuận lợi cho việc tiếp thu, lĩnh hội sự giáo dục âm nhạc. Cảm xúc thẩm mỹ của trẻ phát triển khá nhanh, tâm hồn trẻ nhậy cảm, dễ tiếp xúc với những cảnh vật xung quanh. Vì vậy trẻ dễ nhận ra những vẻ đẹp và biết cảm thụ cái đẹp, thích học múa hát và học rất nhanh bằng cách bắt chước. Trẻ đến với nghệ thuật một cách tự nhiên và tác động của nghệ thuật đối với tuổi thơ rất mạnh mẽ. Tính hình tượng ở trẻ mẫu giáo phát triển mạnh gần như chi phối mọi hoạt động tâm lý làm cho trẻ gần gũi với nghệ thuật. Những thuộc tính cụ thể, tính sinh động của âm thanh có tác động mạnh mẽ lên giác quan và ghi dấu ấn đậm trong tâm trí trẻ. Tính ước lệ tượng trưng trong cách nhìn của trẻ rất gần gũi với các loại hình nghệ thuật cổ truyền như chèo, tuồng nhờ tưởng tượng. Óc tưởng tượng là điều không thể thiếu với nghệ sỹ. Do quan niệm của trẻ đối với thế giới xung quanh không bị gò bó nên trẻ tưởng tượng rất phong phú. Có có gậy trẻ tưởng tượng làm ngựa để phi, làm làm để gẩy, Vì vậy ca cảnh là thể loại khấ phù hợp với trẻ mẫu giáo. Sự ra đời của chức năng ký hiệu tượng trưng chứng tỏ trẻ đã bước sang một loại hình mới của việc nhận thức hiện thực: Đó là nhận thức thông qua một hệ thống ký hiệu trong đó có ký hiệu âm nhạc. Âm nhạc được dùng làm phương tiện giao tiếp giữa người với người, chủ yếu là thể hiện tình cảm, tái tạo những mặt khác nhau của hiện thực. Hầu như ở lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo các cháu đều ưu thích những gì phát ra âm thanh, có chuyển động và mang tính chất vui tươi trong sáng. Âm nhạc thỏa mãn tâm lý phổ biến này. Âm nhạc đã mang lại cho trẻ một thế giới âm thanh kỳ diệu, không ngừng chuyển động, tràn đày niềm vui, vẻ đẹp, gợi cho trẻ những cảm xúc thú vị tạo điều kiện cho trẻ thể hiện chính bản thân mình. + Nhiệm vụ của giáo dục âm nhạc ở trường mầm non Giáo dục cho trẻ yêu âm nhạc, biết cảm nhận âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú. Dưới tác động của âm nhạc những ấn tượng, khái niệm âm nhạc tạo điều kiện cho sự hình thành thị hiếu âm nhạc ở trẻ, giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm, biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản. Dạy trẻ những kỹ năng cơ bản, đơn giản và thói quen trong các dạng hoạt động âm nhạc như ca hát, nghe, vận động, múa, trò chơi âm nhạc. Phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ, tưởng tượng, sự tập trung chú ý, biết nhận xét, có khả năng diễn tả hứng thú và sự lựa chọn, phát huy tính tích cực, sáng tạo trong các dạng hoạt động âm nhạc như thể hiện các hình tượng bằng động tác, điệu bộ hoặc tự hát một câu nhạc ngắn theo ý thích Những nhiệm vụ này có mối quan hệ gắn bó, hỗ trợ lẫn nhau giúp trẻ nắm được những kỹ năng cơ bản là điều kiện cần thiết để phát triển ở trẻ lòng yêu âm nhạc và thực hiện tốt tác động giáo dục âm nhạc. 7.1.2. Thực trạng giáo dục âm nhạc tại trường mầm non - Thực trạng về cơ sở vật chất: Thiếu phòng Hoạt động âm nhạc, diện tích lớp học chật hẹp, đồ dùng thiết bị, phương tiện hiện đại như Đàn, ti vi, đầu đĩa.. thiếu nhiều - Thực trạng giáo án dạy hoạt động âm nhạc của giáo viên Qua khảo sát thực tế tôi đa thu được kết quả như sau: Biểu 1: Thực trạng giáo án dạy hoạt động âm nhạc của giáo viên Tổng Số giáo Tỷ lệ Số giáo Tỷ lệ số viên (%) viên (%) STT Nội dung làm làm được sơ sài 1 Giáo viên đưa ra mục đích yêu cầu 12 48 13 52 phù hợp 25 2 Giáo viên xác định các đồ dùng, 25 dụng cụ phục vụ tiết dạy phù hợp, 17 68 8 32 đảm bảo cho việc tổ chức hoạt động 3 Giáo án đảm bảo nội dung hoạt 25 8 32 17 68 động trọng tâm, nội dung kết hợp 4 Giáo án theo đúng hướng dẫn có đủ 25 23 92 2 8 các bước, đúng phương pháp 5 Giáo án thể hiện quan điểm giáo 25 6 24 19 76 dục lấy trẻ làm trung tâm 6 Giáo án trình bày khoa học 25 11 44 14 56 Nhìn vào biểu mẫu (1) cho thấy: 92% giáo viên soạn giáo án hoạt động âm nhạc đảm bảo đúng hướng dẫn, có đủ các bước, đúng phương pháp. Tuy nhiên việc xác định mục đích yêu cầu phù hợp với trẻ, với nội dung hoạt động của 52% giáo viên còn chưa đảm bảo. Giáo án của 32% giáo viên chưa xác định được các đồ dùng, dụng cụ phục vụ tiết dạy phù hợp đảm bảo cho việc tổ chức hoạt động, việc đảm bảo nội dung trọng tâm, nội dung kết hợp trong bài soạn còn chưa tốt. Giáo án của 76% giáo viên chưa thể hiện được quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trình bày chưa khoa hoc. Trước thực trạng trên tôi thấy cần phải thay đổi, khắc phục những mặt hạn chế để các giáo viên đều chú ý đến giáo án dạy hoạt động âm nhạc cho trẻ, giúp cho việc tổ chức hoạt động âm nhạc có hiệu quả hơn. - Thực trạng tổ chức tiết học giáo dục âm nhạc của giáo viên trong nhà trường Qua khảo sát thực tế tôi đa thu được kết quả như sau: Biểu 2: Thực trạng tổ chức tiết học giáo dục âm nhạc của giáo viên STT Nội dung Mức độ Tổng số giáo Tốt Khá Đạt Chưa viên đạt điều tra 1 Chuẩn bị của giáo viên: Thời gian 25 2 3 7 13 Địa điểm 25 2 3 7 13 Giáo án 25 - 4 6 15 Đồ dùng, dụng cụ 25 - 4 5 16 2 Hình thức tổ chức 25 Dùng các thủ thuật để gây hứng thú cho 25 - 3 7 15 trẻ Thay đổi hình thức tổ chức cho trẻ hoạt 25 - 3 6 16 động phù hợp 3 Phương pháp tổ chức: 25 Đúng phương pháp 25 2 5 10 8 Linh hoạt, sáng tạo trong khi dạy 25 - 3 5 17 Kỹ năng sư phạm 25 - 3 10 12 Chú ý rèn kỹ năng âm nhạc cho trẻ 25 - 3 5 17 Tích hợp các nội dung giáo dục khác linh 25 - 3 8 14 hoạt 4 Khả năng của giáo viên 25 Ca hát (hát đúng giai điệu, nhịp điệu, thể 25 - 3 7 15 hiện tình cảm, ) Vận động theo nhạc 25 - 2 8 15 Tổ chức trò chơi âm nhạc 25 - 1 5 19 Sử dụng đàn, các dụng cụ âm nhạc 25 - 1 4 20 Qua biểu (2) cho thấy: Giáo viên tổ chức tiết học giáo dục âm nhạc cho trẻ chưa cao. Cô giáo chưa gây được hứng thú vào tiết dạy cho trẻ , tổ chức hoạt động còn cứng nhắc, chưa linh hoạt, chưa chú ý rèn luyện kỹ năng âm nhạc cho trẻ, tích hợp nội dung giáo dục chưa linh hoạt và sáng tạo. Khả năng âm nhạc của giáo viên rất hạn chế. Giáo viên mới chỉ hát đúng lời nhưng chưa hát đúng nhịp điệu của bài hát, chưa thể hiện được tình cảm khi hát, tổ chức trò chơi âm nhạc chưa phù hợp, chưa linh hoạt với trẻ. Chưa sử dụng được đàn Ocgan và các dụng cụ âm nhạc: trống, phách, xác xô thành thạo. Chính vì vậy trẻ chưa tự nguyện tham gia hoạt động và kết quả giờ dạy chưa cao. Để cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ thì giáo viên cần phải làm tốt việc tổ chức tiết học giáo dục âm nhạc cho trẻ. - Thực trạng giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở trường Qua dự giờ thăm lớp và quan sát giáo viên thực hiện tôi thấy giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ chưa đạt hiệu quả Biểu 3: Thực trạng giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở trường Tổng Mức độ STT Nội dung số giáo viên điều Tốt Khá Đạt Chưa tra đạt 1 Số giáo viên nhận thức tốt về tác dụng 25 - 2 15 8 âm nhạc đối với sự phát triển của trẻ. 2 Tạo môi trường cho trẻ hoạt động âm 25 - - 3 22 nhạc 3 Tích hợp âm nhạc vào các hoạt động 25 - 2 10 13 khác phù hợp 4 Tổ chức hoạt động âm nhạc mọi lúc, mọi 25 - 5 12 8 nơi 5 Tổ chức hoạt động âm nhạc trong hoạt 25 - 3 5 17 động góc 6 Tổ chức buổi văn nghệ cuối tuần cho trẻ 25 - - 10 15 7 Tổ chức hoạt động âm nhạc trong các 25 - - 6 19 ngày lễ, ngày hội 8 Phối hợp với phụ huynh 25 - 3 7 15 Qua biểu (3) cho thấy: Giáo viên đã nhận thức được tác dụng của âm nhạc đối với sự phát triển toàn diện của trẻ nhưng mức độ nhận thức chưa cao. Trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở trường 22/25=88% giáo viên chưa tạo được môi trường giáo dục âm nhạc trong và ngoài lớp phù hợp, 12/25=48% giáo viên đã biết tích hợp hoạt động âm nhạc vào các hoạt động nhưng 13/25=52% giáo viên tích hợp chưa linh hoạt và sáng tạo. 17/25=68% giáo viên chưa biết cách tổ chức hoạt động âm nhạc trong hoạt động của góc hoạt động nghệ thuật hàng ngày. Giáo viên tổ chức các buổi văn nghệ cuối tuần chưa đạt hiệu quả, chưa có khả năng tổ chức hoạt động âm nhạc trong các ngày hội, ngày lễ cho trẻ và 15/25=60% giáo viên chưa phối hợp thường xuyên với phụ huynh trong việc dạy trẻ giáo dục âm nhạc. - Thực trạng của trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc ở trường mầm non Qua quan sát các giờ hoạt động hàng ngày của trẻ: hoạt động âm nhạc, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, các buổi vui văn nghệ cuối tuần, tôi thấy: Biểu 4: Thực trạng của trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc ở trường mầm non STT Nội dung khảo sát Tổng Số trẻ Tỷ Số Tỷ lệ số trẻ đạt lệ trẻ (%) (%) chưa đạt 1 Thích tham gia hoạt động âm nhạc 535 267 50 268 50 2 Hát đúng nhạc, đúng giai điệu thể hiện 535 183 34,2 352 65,8 tình cảm 3 Nhún theo đúng nhịp, đúng nhạc 535 122 22,8 413 77,2 5 Múa đúng động tác, mềm dẻo, thể hiện 535 100 18,7 435 81,3 tình cảm 6 Vỗ tay theo lời ca của bài hát 535 100 18,7 435 81,3 7 Khả năng sử dụng đồ dùng, dụng cụ âm 535 183 34,2 352 65,8 nhạc 8 Nghe hát, hưởng ứng cùng cô 535 183 34,2 352 65,8 9 Chơi trò chơi âm nhạc đúng cách chơi, 535 267 50 268 50 luật chơi, hứng thú tham gia 10 Trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực tham gia 535 183 34,2 352 65,8 hoạt động Qua biểu (4) cho thấy: 50% trẻ chưa thích tham gia và chưa hứng thú tham gia hoạt động âm nhạc. Trẻ hát chưa đúng nhịp, đúng giai điệu của bài hát, khi hát chưa thể hiện được tình cảm (65,8%). 77,2% trẻ chưa nhún theo đúng nhịp, đúng nhạc của bài hát. 81,3 %Trẻ chưa có khả năng vận động theo nhạc: múa, vỗ tay theo lời ca. 65,8% trẻ chưa chú ý nghe hát và chưa biết hưởng ứng cùng cô, trẻ chưa biết sử dụng các đồ dùng, dụng cụ, trẻ thích tham gia chơi trò chơi âm nhạc nhưng hiệu quả chưa cao. Trẻ chưa mạnh dạn, tự tin khi tham gia hoạt động cùng cô và các bạn. - Thực trạng phụ huynh cùng phối hợp giáo dục âm nhạc cho trẻ Biểu 5: Thực trạng phụ huynh phối với giáo dục âm nhạc cho trẻ STT Nội dung khảo sát Tổng số Số phụ Tỷ lệ (%) Phụ huynh huynh Phối hợp 1 Nhận thức về tác dụng của âm nhạc đối với sự 535 61 11,4 phát triển của trẻ 2 Thường xuyên trao đổi với giáo viên về các bài 535 183 34,2 hát dạy trẻ 3 Thường xuyên quan tâm đến chất lượng âm 535 1183 34,2 nhạc của lớp 5 Tham dự các buổi văn nghệ cuối tuần của lớp 535 61 11,4 6 Dự ngày hội, ngày lễ của trường, của lớp 535 304 56,8 Qua biểu (5) cho thấy: Phụ huynh chưa có hiểu biết về kiến thức âm nhạc, chưa nhận thức được tác dụng của âm nhạc đối với sự phát triển của trẻ. Số phụ huynh thường xuyên trao đổi với giáo viên về các bài hát dạy trẻ, thường xuyên quan tâm đến chất lượng âm nhạc của lớp chưa cao. Phụ huynh chưa quan tâm đến các buổi văn nghệ cuối tuần của trẻ. Số phụ huynh tham dự ngày hội, ngày lễ của trường, của lớp cũng chưa cao (56,8%). * Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên Qua khảo sát học sinh và 1 số giáo viên trong trường và các trường bạn, tôi thấy chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non chưa cao bởi: Cơ sở vật chất thiếu: Chưa có phòng Hoạt động âm nhạc, phương tiện dụng cụ âm nhạc thiếu dẫn đến tổ chức các hoạt động âm nhạc chưa có hiệu quả. Khả năng âm nhạc của giáo viên chưa đồng đều, đa số giáo viên chưa chịu khó đầu tư rèn luyện nghệ thuật, chưa chú ý rèn khả năng ca hát, hát không đúng giai điệu các bài hát, không tự xướng âm được bài hát, khả năng vận động theo nhạc cũng như cách tổ chức hoạt động âm nhạc, tổ chức các buổi biểu diễn nghệ thuật cho trẻ hạn chế. Phần lớn giáo viên chưa biết sử dụng đàn, 1 số giáo viên chưa khai thác hết tác dụng của phương tiện nghe nhìn và dụng cụ âm nhạc. Giáo viên chưa chú ý tạo không gian môi trường giáo dục âm nhạc phù hợp hấp dẫn nên chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non chưa cao. Một số giáo viên chưa làm tốt công tác tuyên truyền tới phụ huynh nên chưa nhận được sự ủng hộ toàn diện của phụ huynh .. 7.2. Khả năng áp dụng của sáng kiến Tất cả những lý do trên đã ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục âm nhạc trong trường mầm non. Và đây cũng chính là những lý thôi thúc tôi cần phải đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non. Biện pháp 1: Tham mưu đầu tư cơ sở vật chất Cơ sở vật chất có vai trò quyết định trong mọi hoạt động giáo dục, nhất là hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non. Để chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục âm nhạc có hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi đã tham mưu với BGH bố trí 1 phòng học có diện tích rộng nhất bố trí lớp học kết hợp phòng HĐÂN của trường. Tiết kiệm nguồn kinh phí từ chi chuyên môn bổ sung thêm dụng cụ (gương, gióng múa, đạo cụ, loa đài âm li, trang phục .). Đề xuất với Hiệu trưởng tham mưu hỗ trợ kinh phí của cấp trên mua sắm, sửa chữa cho các nhóm lớp các phương tiện nghe nhìn (máy vi tính, đàn óc- gan ) các dụng cụ gõ đệm (Trống con, trống lắc, phách tre, xắc xô ) Trang phục đơn giản: Quần áo, mũ, nơ, cờ, hoa .Đây là những phương tiện hết sức quan trọng để tổ chức hoạt động âm nhạc đạt hiệu quả. Chỉ đạo các lớp luân phiên hoạt động âm nhạc tại phòng HĐAN trong các buổi chiều để trẻ làm quen với các dụng cụ âm nhạc từ đó rèn kỹ năng ca hát, nghe nhạc và vận động theo nhạc cho trẻ. Khi CSVC đầy đủ việc thực hiện các HĐAN của giáo viên thuận lợi hơn và trẻ hứng thú tham gia các hoạt động âm nhạc và đạt hiệu quả cao. Biện pháp 2: Bồi dưỡng cách sử dụng dụng cụ âm nhạc và kỹ năng ca hát, múa, khả năng tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho giáo viên Muốn tổ chức tốt các hoạt động GDAN cho trẻ mầm non, trước tiên phải bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên nâng cao khả năng tổ chức các HĐAN. Công tác bồi dưỡng giáo dục âm nhạc cho giáo viên nhằm giúp giáo viên nắm chắc nội dung, yêu cầu cũng như phương pháp giáo dục âm nhạc cho trẻ. Giúp giáo viên nâng cao khả năng ca hát, vận động theo nhạc, tổ chức các hoạt động âm nhạc phù hợp. Ngay từ đầu năm học tôi đã đã tham mưu với Hiệu trưởng bố trí thời gian tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên bằng nhiều hình thức khác nhau: Bồi dưỡng tập trung lý thuyết về nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ, cách xác định mục đích yêu cầu, đồ dùng dụng cụ phục vụ tiết dạy, giúp giáo viên soạn giáo án tốt, chuẩn bị đồ dùng phù hợp, nội dung hoạt động đảm bảo yêu cầu giáo dục. Tổ chức bồi dưỡng thực hành cho giáo viên ôn lại các bài hát trong chương trình chăm sóc, giáo dục các độ tuổi. Ban giám hiệu và giáo viên cùng hát, vận động theo nhịp, múa, vỗ tay theo lời ca, những bài hát giáo viên chưa thuộc, chưa nắm vững âm, nhịp, phách, Từ đó giúp giáo viên thuộc lời bài hát, múa các động tác phù hợp, vỗ tay theo đúng lời ca, nâng cao khả nâng âm nhạc của giáo viên, qua đó giúp giáo viên nắm chắc phương pháp và sáng tạo khi tổ chức giờ dạy phù hợp với các độ tuổi. Trong năm học thường xuyên chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức trao đổi về giáo dục âm nhạc, tổ chức kiến tập dự giờ tăng cường công tác kiểm tra, dự giờ hoạt động âm nhạc, vui văn nghệ cuối tuần dưới hình thức thường xuyên, đột xuất, Qua các giờ dự nhận xét, góp ý, rút kinh nghiệm cho giáo viên về cách soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng phục vụ tiết dạy, cách tổ chức tiết dạy đảm bảo nội dung, hình thức phù hợp với trẻ Từ đó, giáo viên nắm chắc hơn về phương pháp tổ chức hoạt động, cũng như biết mình cần chuẩn bị những đồ dùng, dụng cụ gì để tiết dạy đạt hiệu quả cao. Ngoài việc bồi dưỡng tập trung, nhà trường đã phát động phong trào tự học, tự bồi dưỡng, giáo viên tự học để nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm âm nhạc, sử dung dụng cụ âm nhạc, phương tiện nghe nhìn, rèn luyện các kỹ năng âm nhạc (Hát, múa, đàn...) một cách thành thạo để khi tổ chức các hoạt động âm nhạc có thể làm chủ được mọi tình huống, đồng thời xử lý các yêu cầu của hoạt động âm nhạc một cách chính xác đem lại hiệu quả cao trong việc giáo dục thẩm mỹ âm nhạc cho trẻ. Song song với bồ dưỡng kỹ năng ca hát, múa. vận động theo nhạc, khả năng tổ chức các hoạt động âm nhạc để hoạt động âm nhạc sinh động lôi cuốn trẻ cần phải sử dụng các phương tiện nghe nhìn, dụng cụ âm nhạc phù hợp. Tôi tham mưu với Hiệu trưởng tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên cách sử dụng phương tiện nghe nhìn, khai thác tư liệu âm nhạc trên internet và sử dụng dụng cụ, nhạc cụ âm nhạc. Sử dụng nhiều hình thức khác nhau: Yêu cầu giáo viên tự học, học nhóm, tổ chuyên môn để những giáo viên sử dụng tốt giúp giáo viên sử dụng chưa tốt, giáo viên đã biết sử dụng nhạc cụ hướng dẫn giáo viên chưa biết các sử dụng nhạc cụ âm nhạc. Đối với nhạc cụ như đàn ooc gan yêu cầu những giáo viên biết sử dụng ghi các bản nhạc mẫu và hướng dẫn giáo viên sử dụng, tham mưu với Hiệu trưởng lựa chọn 1 số giáo viên có năng khiếu chơi đàn ooc gan mời giáo viên âm nhạc về hướng dẫn để phục vụ các hội thi, hội thảo và giúp đỡ giáo viên các nhóm lớp. Từ việc bồi dưỡng cho giáo viên bằng nhiều hình thức giáo viên đã có khả năng ca hát, múa, vận động theo nhạc, 1 số giáo viên đã sử dụng được nhạc cụ âm nhạc như đàn ooc gan, trống phách, đa số giáo viên biết sử dụng các dụng cụ âm nhạc thông thường và khai thác được các tư liệu video âm nhạc hay trên internet ứng dụng vào tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc. 100% giáo viên đã tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc có chất lượng, đáp ứng nhu cấu của trẻ và mục tiêu giáo dục. Biện pháp 3: Tư vấn giáo viên tạo không gian mở và hình thành các góc hoạt động âm nhạc tại nhóm lớp Môi trường học tập của trẻ có vị trí rất quan trọng trong việc tạo tâm thế học tập cho trẻ. Để giúp trẻ tham gia một cách hứng thú, tích cực và sáng tạo vào các hoạt động âm nhạc, giáo viên cần tạo ra môi trường âm nhạc như: Trang trí lớp học, âm thanh (các bài hát, bản nhạc ). Để tạo môi trường an toàn và thân thiện với trẻ tôi đã tư vấn giáo viên: Bố trí góc chơi trong lớp một cách khoa học nhằm tận dụng tốt nhất diện tích phòng học đồng thời chú ý sắp xếp góc nghệ thuật thuận tiện không gian mở, trưng bày dụng cụ âm nhạc như đàn, trống lắc, sắc xô, trang phục biểu diễn treo các hình ảnh có trong các tác phẩm âm nhạc để trẻ khám phá, để tạo môi trường học thân thiện, thoải mái phù hợp với chủ đề. Khi thực hiện chủ đề nào thì trang trí theo các nội dung của chủ đề đó, liên tục thay đổi góc chơi, sắp xếp lại các dụng cụ âm nhạc ở các vị trí khác nhau kích thích trẻ khám phá sáng tạo và thay đổi hứng thú hoạt động âm nhạc . Sử dụng các video có sẵn kết nối với ti vi để tăng khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ, để trẻ hứng thú hưởng ứng theo. Môi trường ngoài lớp học bố trí không gian sắp xếp các dụng cụ ậm nhạc, dán hoặc treo dụng cụ âm nhạc hoặc các trang phục biểu diễn để trẻ hoạt động âm nhạc ở mọi lúc, mọi nơi. Tạo môi trường thoải mái, tạo không gian mở giúp trẻ sáng tạo, hứng thú tham gia các hoạt động âm nhạc, dễ dàng cảm thụ được tác phẩm âm nhạc, vận động nhịp nhàng tự nhiên, yêu thích ca hát rèn luyện kỹ năng nghe hát, nghe nhạc cho trẻ hiệu quả. Biện pháp 4: Hướng dẫn, chỉ đạo giáo viên tổ chức tiết học âm nhạc nhẹ nhàng, tạo cảm giác thoải mái cho trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ vào hoạt động Ngay từ đầu năm học khi rà soát phương pháp các hoạt động, tôi đã chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức kiến tập các hoạt động âm nhạc trong đó chú trọng hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc dưới dạng trò chơi hoặc cuộc thi, giáo viên trao đổi thảo luận và đưa ra hình thức tốt nhất để tổ chức hoạt động âm nhạc giúp trẻ hứng thú tham gia hoạt động. Để trẻ mầm non hoạt động âm nhạc một cách tự nhiên và cuốn hút, vấn đề đáng quan tâm nhất của các giáo viên mầm non là nghệ thuật thu hút sự chú ý của trẻ. Chính vì vậy, giáo viên cần tìm tòi những hình thức mới, chú ý thiết kế phần trò chuyện một cách sinh động nhằm thu hút sự chú ý của trẻ sau đó dẫn dắt thật khéo léo để vào bài một cách nhẹ nhàng tạo cảm giác thoải mái, gần gũi, thân thiện trong lớp học. Trong quá trình tổ chức tiết học luôn tạo những tình huống có vấn đề hoặc dùng lời dẫn dắt cho trẻ hoạt động để trẻ tuy học nhưng có cảm giác như không học (cảm giác đang chơi). Trẻ sẽ rất thú vị khi được tiếp xúc với hoạt động âm nhạc. Tiếng cười nói hồn nhiên của trẻ trong những câu chuyện, tình huống ... do cô đem lại sẽ kích thích trẻ để trẻ hát múa, cảm nhận âm nhạc dễ dàng hơn. Vì thế, có thể nói rằng tiết học nào thu hút được sự chú ý của trẻ tức là tiết học đó đã thành công được 50%. trẻ hào hứng say mê trong khi học. Từ áp dụng biện pháp trên giáo viên và trẻ đều cảm thấy thoải mái và cảm nhận tác phẩm nghệ thuật tự nhiên hơn. Biện pháp 5: Hướng dẫn giáo viên tổ chức hoạt động âm nhạc lồng ghép vào chế độ sinh hoạt hàng ngày Lồng ghép hoạt động giáo dục âm nhạc vào hoạt động trong chế độ sinh hoạt hàng ngày là 1 việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết đối với trẻ mầm non. Vì trong chế độ sinh hoạt hàng ngày trẻ phải thực hiện rất nhiều hoạt động học, chơi ăn, ngủ, vệ sinh có hoạt động trẻ thích thú say mê có hoạt động trẻ không chú ý, 1 bản nhạc hoặc một video ca nhạc cũng giúp trẻ thay đổi và hứng thú hoạt động tích cực hơn. Chính vì vậy cần lồng ghép hoạt động giáo dục âm nhạc vào các hoạt động khác trong ngày. Tôi đã hướng dẫn giáo viên thực hiện cho trẻ nghe hát nghe nhạc trong giờ đón trẻ, thể dục buổi sáng làm cho trẻ vui tươi phấn khởi thực hiện các hoạt động trong ngày, ngoài ra tôi còn chỉ đạo giáo viên lựa chọn những bài hát, bản nhạc phù hợp để gây hứng thú vào bài hoặc tổ chức các trò chơi Ví dụ: Khi tổ chức làm quen với toán về so sánh cao thấp – chủ đề cây xanh gây hứng thú vào bài hát “ Lý cây xanh” hướng vào nội dung bài dạy; Tổ chức khám phá con vật sống trong rừng chọn bài đố bạn để hướng trò chuyện về con vật hoặc chuẩn bị trả trẻ cho trẻ xem video ca nhạc hoặc cho trẻ ôn hát múa các bài đã học trước khi ra về Từ thực hiện các biện pháp trên trẻ hứng thú hoạt động, yêu thích âm nhạc và đặc biệt là rèn được kỹ năng ca hát, vận động theo nhạc thuộc các bài hát nhanh hơn. Biện pháp 6: Tổ chức tốt “phần hội” trong các ngày hội, ngày lễ lớn trong năm học, tổ chức vui văn nghệ cuối tuần Tổ chức tốt phần hội trong các buổi lễ có vai trò quan trọng trong thực hiện giáo dục âm nhạc trong trường mầm non. Thông qua phần hội (phần văn nghệ chào mừng) trong các hoạt động lễ hội ở trường mầm non là cơ hội để giáo viên và trẻ trong toàn trường giao lưu và hiểu biết nhau hơn, tạo cơ hội cho cô và trẻ được nâng cao các kỹ năng hoạt động nghệ thuât. Giáo viên, trẻ tổ chức tập luyện chương trình văn nghệ tạo điều kiện cho giáo viên được rèn luyện và phát huy khả năng ca hát, biên đạo múa, khả năng nghe nhạc, Giúp trẻ có cơ hội thể hiện mình trong tập thể qua đó kích thích hứng thú của trẻ với hoạt động âm nhạc. Để tổ chức tốt phần hội trong các ngày lễ trong năm, tôi đã tham mưu với Hiệu trưởng lựa chọn một giáo viên có khả năng và năng khiếu âm nhạc tốt giao phụ trách văn nghệ trong nhà trường; Lựa chọn một số giáo viên có năng khiếu âm nhạc và mỗi nhóm lớp một số trẻ có kỹ năng ca hát, vận động theo nhạc thành lập đội văn nghệ của nhà trường. thường xuyên tập luyện các tiết mục văn nghệ trong trường để biểu diễn cho