Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tự tin trong giao tiếp

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Đặng Thị Huyền Trang 2. Chức vụ: Giáo Viên 3. Đơn vị: Trường Mầm Non Việt Tiến II.Tên biện pháp: “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tự tin trong giao tiếp” III. Nội dung 1. Thực trạng 1.1:Đặt vấn đề Tự tin là dám làm điều mình nghĩ, mạnh dạn trong sinh hoạt và bày tỏ cảm xúc của bản thân mình với người khác mà không e ngại. Ở trường mầm non rất nhiều trẻ lại không dám nói lên điều mình thích, không mạnh dạn sinh hoạt cùng tập thể, ngại giao tiếp với mọi người xung quanh. Đối với trẻ vùng nông thôn thì khả năng giao tiếp, sự mạnh dạn tự tin thể hiện khả năng tính cách của mình lại còn hạn chế, thậm chí là còn trở nên nhút nhát rụt rè thụ động trước mọi người Trong quá trình 5 năm phụ trách lớp 5-6 tuổi trường Mầm Non Việt Tiến tôi đã từng được nghe rất nhiều phụ huynh trao đổi rằng: “Bé nhà tôi nhát lắm, hay xấu hổ khi gặp người lạ và khi ra chỗ đông người” hoặc “Do công việc chúng tôi quá bận nên cháu thường xuyên chơi một mình, cháu ít nói và ít chia sẻ với mọi người”. Những vấn đề kể trên hiện nay đang là nỗi lo lắng của rất nhiều bậc phụ huynh khi mà chứng tự kỷ, sợ giao tiếp ngày càng tăng cao. Điều này ảnh hưởng rất nhiều trong việc tiếp nhận kiến thức của trẻ, nó có thể trở thành vật cản lớn với trẻ trong quá trình trưởng thành và phát triển sau . Đặc biệt đối với trẻ 5-6 tuổi chuẩn bị vào lớp 1 câu hỏi Vậy làm thế nào để trẻ mầm non 5 tuổi có đủ kiến thức, hành trang vững vàng giúp trẻ mạnh dạn, tự tin bước vào lớp một với một môi trường mới không hụt hẫng về tâm lý cũng như những tố chất sẵn sàng cho việc học lớp một Nhận thức được tầm quan trọng của sự mạnh dạn tự tin trong giao tiếp đối với sự phát triển của trẻ, tôi đã luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để rèn cho trẻ 5-6 tuổi khắc phục được tính tự ti, nhút nhát hiệu quả. Để trả lời trăn trở này, tôi luôn mầy mò, áp dụng các biện pháp, hình thức, tổ chức các hoạt động giúp trẻ trong lớp tôi tự tin và có cơ hội được thể hiện mình khi giao tiếp với cô giáo, bạn bè và mọi người xung quanh và đã đạt được kết quả khả quan. Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn biện pháp “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tự tin trong giao tiếp” 1.2. Đánh giá thực trạng * Thuận lợi + Ban giám hiệu luôn quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất và chuyên môn, bồi dưỡng các buổi chuyên đề, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non. 2 + Là một giáo viên tâm huyết với nghề, có nhiều năm kinh nghiệm dạy trẻ, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc. Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc rèn trẻ tính mạnh dạn, tự tin cho trẻ. + phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ. +Trẻ có nề nếp từ các lớp dưới, có một số trẻ tự tin trong giao tiếp, biết thể hiện vai chơi: Khả Phương, Ngọc Linh, Quỳnh........ * Khó khăn +Một số trẻ chưa có tính độc lập trong mọi hoạt động, hay ỷ lại; một số trẻ chưa tự tin vào bản thân trong giao tiếp khi tham gia các hoạt động tổ, nhóm lớp hoặc giao lưu giữa các nhóm lớp với nhau. + Đa số phụ huynh là nông dân và công nhân nên ít có thời gian dành cho con, phần lớn đều nhờ cậy ông bà nên việc trao đổi giữa cô và phụ huynh gặp khó khăn +Giáo viên còn hạn chế về phương pháp tổ chức rèn tính tự tin trong giao tiếp cho trẻ. +Môi trường rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ còn chưa phong phú và hấp dẫn * Kết quả khảo sát đầu năm TT Nội dung khảo sát Đầu năm Đạt Tỷ lệ Chưa đạt Tỷ lệ % % 1 Dám làm điều mình nghĩ 14 53,8% 12 46,2% 2 Dơ tay phát biểu trong hoạt động 13 50% 13 50% học 3 Mạnh dạn giao tiếp với mọi 12 46,2% 14 53,8% người xung quanh 4 Tự tin tham gia hoạt động tập thể 15 57,6% 11 42,4% 5 Biết bày tỏ cảm xúc của mình với 10 38,5% 16 61,5% người khác Thông qua bảng khảo sát thì trẻ lớp tôi đang phụ trách sự mạnh dạn tự tin trong giao tiếp còn rất thấp, trẻ là khá rụt rè, chưa mạnh dạn bày tỏ ý kiến suy nghĩ của mình cũng như mạnh dạn tự tin tham gia các hoạt động. Chính vì vậy tôi đưa các các biện pháp dưới đây nhằm giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn trong giao tiếp cũng như trong mọi hoạt động ở trường.. 1.3. Nguyên nhân của hạn chế 3 Việc chăm sóc giáo dục con cái của các bậc phụ huynh còn rất hạn chế, nhiều phụ huynh đi làm không có thời gian chăm sóc con,nhiều phụ huynh thì quá bao bọc nuông chiều con,thời gian bên các con chủ yếu là cho xem điện thoại và ti vi,trẻ ít được giao tiếp với người khác nên khi đến trường đều chưa có khả năng giao tiếp mạnh dạn. Tuy cùng một độ tuổi nhưng sự chêch lệch về tháng sinh nên đa số trẻ sinh cuối năm có sự phát triển không đồng đều về thể trạng cũng như nhận thức của trẻ. Một số bé còn nhút nhát, một số bé đi học chưa đều, một số bé lại quá hiếu động Trẻ chưa tự tin sáng tạo,do một số trẻ có tính tự lập kém,trong gia đình nhiều bố mẹ còn hay áp đặt con cái ,hay so sánh con mình với con người khác=>dẫn đến trẻ sợ sệt khi làm Trong một số tiết học như : tìm hiểu môi trường xung quanh, văn học, âm nhạc, vui chơi cô ít tạo điều kiện cho trẻ hỏi nhiều và nêu những thắc mắc của mình bằng chính ngôn ngữ ngây thơ của trẻ Cô và bố mẹ không thường xuyên động viên khích lệ trẻ,trẻ làm được cũng như không làm 2. Các biện pháp đã thực hiện 2.1.Biện pháp 1:Tạo môi trường giao tiếp phong phú, thân thiện và phù hợp Môi trường giao tiếp có vai trò rất lớn đối với sự phát triển khả năng giao tiếp của trẻ. Tạo môi trường giao tiếp là giúp trẻ có cảm giác thoải mái, có nhu cầu giáo tiếp bằng lời. Trẻ mẫu khu vực nông thôn có đặc điểm thường rất rụt rè trong giao tiếp và thụ động khi tham gia các hoạt động. Vì thế các hoạt động cô tổ chức cho trẻ tham gia đem lại hiệu qủa chưa cao. Khuyến khích được sự tham gia tích cực của trẻ trong quá trình rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ để trẻ luôn cảm thấy an toàn thoải mái khi đến trường, đến lớp. Tận dụng tối đa các sản phẩm của trẻ làm được để trang trí lớp; các sản phẩm vẽ, nặn, xé của trẻ tôi sử dụng để trang trí ở các góc và khi tổ chức giờ chơi hoạt động ở các góc tôi để trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình tôi thấy trẻ rất hứng thú, mạnh dạn thể hiện vai chơi của mình và sự tự tin giao tiếp với các bạn trong nhóm chơi. Hoặc cho trẻ về nhà sưu tầm hạt lúa, gạo, ngô, sỏi, nắp chai, mang đến lớp để vào trong những chiếc hộp nhỏ xinh xắn trong góc học tập, khuyến khích trẻ cùng đến chơi, thi đua xếp các chữ số đã học, cho trẻ giới thiệu chữ số đã tạo ra và đếm số lượng. Ngoài ra, tôi thường xuyên tìm hiểu, quan sát mọi cử chỉ, hành động, lời nói, thái độ của trẻ trong học tập, trong vui chơi và khi trẻ trò chuyện cùng cô. Thông qua việc làm này, tôi nắm bắt được đặc điểm tích cách cũng như cảm xúc ban đầu của trẻ: Mạnh dạn hay nhút nhát, thụ động, thích thể hiện bản thân, biết kiềm chế và kiểm soát cảm xúc, hành vi trong giao tiếp. Trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng thường hay bắt chước, hay học theo hành động của người mà mình yêu mến, quý trọng. Trẻ luôn xem giáo viên là “thần tượng”, cô con dạy, cô con nói, cô con làm đúng ba mẹ làm sai . những hành động, cử chỉ, lời nói trong cư xử hằng ngày của cô tác động liên tục đến nhận thức, tình cảm và hành vi của mỗi trẻ, trẻ đều bắt chước các hành vi, điệu bộ, cử chỉ, lời nói. Vì vậy lời nói và cử chỉ, điệu bộ, hành vi của cô phải mẫu mực, cư xử khéo léo, hòa nhã thân thiện. Sử dụng nhiều hình thức và cách bố trí khác nhau để tạo ra một môi trường giao tiếp phong phú, thân thiện, phù hợp và gần gũi thu hút trẻ đến tham gia hoạt động, để trẻ 4 được trải nghiệm, khám phá, để trẻ được thường xuyên tiếp xúc với môi trường giao tiếp bằng ngôn ngữ. Đây là một yếu tố giúp cho trẻ hình thành các kỹ năng giao tiếp một cách tích cực và đem lại hiệu quả thiết thực. “Hình ảnh: Bé với các góc chơi” 2.2.Biện pháp 2: Giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua giờ đón - trả trẻ Hướng dẫn và làm mẫu cho trẻ cách chào cô, bố mẹ và các bạn trước khi vào lớp. Đây là hoạt động giúp trẻ có thói quen chào hỏi và quan tâm đến các bạn và mọi người khi gặp. Lớp tôi có rất nhiều trẻ chưa mạnh dạn chào cô và chào bố mẹ khi đến lớp, cô thường xuyên nhắc nhở nhưng trẻ vẫn chưa thực sự mạnh dạn và chưa có thói quen nề nếp và kỹ năng trong việc chào hỏi. Cô đón - trả trẻ bằng thái độ tươi cười, vui mừng và thân thiện, thể hiện tình cảm gần gũi, tăng cường giao lưu ngôn ngữ và cảm xúc với trẻ. Đặc biệt đối với trẻ nhút nhát khi đến lớp tôi không để trẻ ngồi một mình, tôi trò chuyện gần gũi với trẻ và động viên khuyến khích trẻ ngồi chơi cạnh bạn gần nhà, trong thôn của trẻ, trò chuyện với cá nhân trẻ hoặc một nhóm trẻ khi chờ đợi các trẻ khác. Kỹ năng giao tiếp được phát triển trong thời gian đón trẻ thông qua hoạt động “điểm danh”. Tôi “điểm danh” trẻ bằng các cách khác nhau như: Cô gọi tên từng trẻ để trẻ đứng lên trả lời nhằm giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, trả lời lễ phép bắt đầu bằng từ “Thưa cô .” và để trẻ nhận ra tên gọi của các bạn trong lớp hoặc tôi “điểm danh” trẻ bằng cách cho trẻ phát hiện và nói tên bạn nào hôm nay không đến lớp để tạo mối quan tâm đến các bạn trong lớp. Khi đến giờ trả trẻ, gợi hỏi trò chuyện với trẻ để trẻ nói lên suy nghĩ của mình về buổi đến trường hôm nay của trẻ. Tôi hỏi trẻ: Hôm nay cô dạy con những gì? Trong lớp các bạn chơi với nhau như thế nào? Các con thích điều gì nhất? Các con không thích điều gì? Từ đó ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển tự tin hơn trong giao tiếp, mạnh dạn hơn khi trò chuyện với mọi người. Trong hoạt động này tôi nhắc nhở trẻ về kể lại cho bố mẹ, người thân trong gia đình về những hoạt động con được tham gia trong ngày hôm nay, những gì con đã được làm, những gì con chưa làm được. Nhờ áp dụng biện pháp này tôi đã nhận thấy được sự thay đổi rõ rệt của trẻ. Lúc đầu phải nhắc nhở các cháu chào hỏi ứng xử lễ phép, sau thời gian thì giờ rất tự tin mạnh 5 dạn chào hỏi, không những chào hỏi cô giáo tại lớp, các cô trong trường mà trẻ biết chào hỏi người lớn đến thăm lớp Hình ảnh: giờ đón –trả trẻ 2.3. Biện pháp 3:Giáo dục kỹ năng giao tiếp thông qua các hoạt động * Hoạt động học: Do vốn từ ngữ còn rất nghèo nàn cũng như kỹ năng giao tiếp của trẻ còn nhiều hạn chế nên khi thiết kế và tổ chức các hoạt động cho trẻ tôi cũng luôn cân nhắc, lựa chọn những nội dung có tính thiết thực và phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ song vẫn đảm bảo được nội dung kiến thức cần truyền đạt. Khi đàm thoại với trẻ tôi thường sử dụng những câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng để giúp trẻ nghe hiểu và có thể trả lời được. Đối với những từ mới hoặc những từ ngữ trẻ chưa hiểu tôi để giải thích cho trẻ hiểu nội dung ý nghĩa của từ. Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm, lựa chọn những trò chơi với chữ cái có tính chất đơn giản và gần gũi đối với trẻ để đưa vào hoạt động. Hình ảnh :giờ học của bé * Hoạt động ngoài trời Trong khi chơi ngoài trời trẻ được hít thở không khí trong lành, quan sát thế giới xung quanh, khám phá điều mới lạ từ thiên nhiên giúp trẻ tăng thêm vốn sống và thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu tò mò khám phá đồng thời làm giàu ở trẻ những cảm xúc thẩm mỹ trước vẻ đẹp của thiên nhiên và xã hội, góp phần mở rộng tầm hiểu biết, phát triển năng lực quan sát, tư duy và vốn ngôn ngữ ở trẻ. Khi trẻ chơi ngoài trời, trẻ được vui chơi thoải mái, chơi các trò chơi yêu thích, đặc biệt là các trò chơi cần không gian rộng như các trò chơi vận động, chơi với cát, nước .Trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, khám phá những điều mới lạ, trẻ sẽ linh hoạt, 6 ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp và các kỹ năng khác được tăng cường. Do đó, trẻ tự tin mạnh dạn trong cuộc sống và dễ hòa nhập hơn. Ngoài ra, hoạt động vui chơi ngoài trời giúp trẻ được tiếp xúc nhiều với thế giới xung quanh, học được cách thích nghi với hoàn cảnh khác nhau, từ đó rèn luyện ý thức tự lập, ý thức tập thể, tính kỷ luật để phát triển toàn diện và bền vững, tạo điều kiện cho trẻ được học hỏi và rèn luyện các kỹ năng xã hội tíchcực, các hành vi văn minh trong giao tiếp ứng xử. Như vậy có thể khẳng định rằng, hoạt động chơi ngoài trời có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc phát triển thể chất, nhận thức, tình cảm kỹ năng xã hội và ngôn ngữ và các kỹ năng giao tiếp cho trẻ. ảnh :hoạt động ngoài trời của bé * Hoạt động nhóm, tập thể Mối quan hệ thường ngày giữa trẻ với nhau là quan hệ bạn bè, còn trong hoạt động học tập, trẻ cùng tham gia hoàn thành các hoạt động nhận thức. Tuy nhiên, mối quan hệ này phụ thuộc vào nội dung bài học: Nếu giờ học mang tính chất thi đua (trò chơi) thì mối quan hệ của trẻ là ngang bằng nhau và cùng gắng sức thi đua nhằm đạt kết quả cao, nếu giờ học là cung cấp bài học mới thì mỗi trẻ sẽ tự phát huy khả năng nhận thức riêng của mình. Tạo điều kiện và khuyến khích cho trẻ giao tiếp với các bạn cùng lớp và cùng trang lứa ở môi trường xung quanh nơi trẻ sống để rèn cho trẻ sự mạnh dạn, tính cởi mở khi giao tiếp thông qua các hoạt động trải nghiệm cùng nhau. Hình ảnh trẻ trải nghiệm xếp chữ cái từ các vật liệu khác nhau Tình bạn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự hình thành nhân cách cho trẻ giúp thúc đẩy sự mạnh dạn tự tin. Đồng thời, chúng cũng là nguồn sức mạnh tinh thần giúp trẻ thích nghi nhanh chóng với môi trường mới. 7 Ở độ tuổi này, trẻ bắt đầu quan tâm đến bạn trong nhóm, tình bạn ổn định ban đầu nảy sinh, chúng sẵn sàng chia sẻ với bạn và tình bạn trở nên quan trọng với trẻ. Ngoài ra, thông qua tình bạn trong tập thể sẽ giúp trẻ có được ý thức và tinh thần tập thể hạn chế những xung đột giữa trẻ với nhau làm nảy sinh sự mạnh dạn, chủ động trong giao tiếp. Thấy được tầm quan trọng nêu trên, tôi nghĩ ngay đến việc tổ chức các trò chơi tập thể là một trong những biện pháp giúp trẻ hứng thú, mạnh dạn và tự tin hơn. Tôi đã sưu tầm một số trò chơi hoạt động góc và hoạt động tập thể Hình ảnh hoạt động bé chơi trò chơi tập thể 2.4. Biện pháp 4 :phối hợp với phụ huynh cùng rèn tính tự tin ,mạnh dạn cho trẻ Để tạo được sự thống nhất giữa nhà trường và cha mẹ, tôi tăng cường giao tiếp trực tiếp và gián tiếp với cha, mẹ trẻ(như trao đổi trực tiếp,zalo,điện thoại,hoặc bảng tuyên truyền phụ huynh cần biết) để tuyên tuyền, giải thích, động viên khuyến khích cha mẹ của trẻ thấy được sự cần thiết, vai trò sức mạnh của mình trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ nói chung và hoạt động giao tiếp nói riêng. Ngoài ra, tuyền truyền, vận động phụ huynh khi trẻ ở nhà, bố mẹ nên lắng nghe những câu chuyện về trường lớp, các bạn hoặc hỏi trẻ về những gì đã xảy ra ở lớp, động viên và chú ý đến những thay đổi của con mình. Đối với những cháu giao tiếp chậm, ngoài việc học ở lớp, tôi còn tranh thủ nhờ phụ huynh giúp đỡ thêm cho cháu ở nhà. Bên cạnh đó tôi còn trao đổi với cha mẹ trẻ đẻ nắm được nhu cầu, sở thích, mong muốn và khả năng của trẻ ở nhà như thế nào? Việc kết hợp với phụ huynh như vậy cũng góp một phần không nhỏ trong việc phát hiện những tiến bộ, thay đổi, biểu hiện của trẻ diễn ra hằng ngày, trao đổi kịp thời cho nhau để có sự điều chỉnh trong nội dung và phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và rèn các kỹ năng giao tiếp nói riêng đạt được hiệu quả cao nhất. 8 Hình ảnh: Hội nghị phụ huynh,phụ huynh chia sẻ kinh nghiệm dạy con tự tin giao tiếp 3. Kết quả Sau quá trình kiên trì áp dụng biện pháp mà tôi đưa ra,tôi đã nhận được những kết quả sau: Bảng so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài Đầu năm Cuối năm Nội dung Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ Tỷ Chưa Tỷ lệ Đạt Đạt % đạt % lệ % đạt % 14 53,8 12 Dám làm điều mình nghĩ 46,2 24 92,3 2 7,7 Dơ tay phát biểu trong 13 50 13 hoạt động học 50 25 96,1 1 3,9 Mạnh dạn giao tiếp với 12 46,2 14 mọi người xung quanh 53,8 24 92,3 2 7,7 Tự tin tham gia hoạt động 15 57,6 11 42,4 25 96,1 1 3,9 tập thể Biết bày tỏ cảm xúc của 10 38,5 16 mình với người khác 61,5 25 96,1 1 3,9 So sánh số liệu theo từng tiêu chí, tôi thấy kết quả thật đáng mừng, số trẻ đạt trong các tiêu chí tăng lên rõ rệt. * Đối với trẻ Trẻ mạnh dạn giao tiếp với mọi người, hồn nhiên, linh hoạt hơn rất nhiều và rất thích đi học, đó là điều khiến phụ huynh rất yên tâm khi gửi con tới nhà trường Trẻ hứng thú, sôi nổi trong các hoạt động, tham gia nhiệt tình, thực hiện rất tốt những yêu cầu của cô 9 Trẻ biết chia sẻ, bộc lộ cảm xúc của mình với người khác, biết tìm đến cô để chia sẻ những điều chưa hiểu, những sự lo lắng, băn khoăn. * Đối với giáo viên: Thấu hiểu trẻ hơn, là người đưa ra các hoạt động gắn kết trẻ và để trẻ mạnh dạn, tự tin giao tiếp Giáo viên dễ dàng tạo được không khí vui vẻ, thoải mái cho trẻ trong một môi trường nhẹ nhàng, thư thái, sáng tạo.Giáo viên luôn cảm thấy yêu nghề,mến trẻ hơn * Đối với phụ huynh. Đa số phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc hình thành sự tự tin cho trẻ, phụ huynh có sự tin tưởng với các cô và sẵn sàng phối hợp với các cô trong các hoạt động để giúp trẻ phát triển tốt nhất Trên đây là toàn bộ nội dung “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tự tin trong giao tiếp”.Tôi mong nhận được sự góp ý của quý vị, ban giám khảo để giúp biện pháp của tôi hoàn thiện hơn./. Xin chân thành cảm ơn! Xác nhận của đơn vị Việt Yên ,ngày 07 tháng 11 năm 2021 Người thực hiện Đặng Thị Huyền Trang