Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn tạo hình

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Nguyễn Thị Bé Thủy 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường Mầm Non Việt Tiến II.Tên biện pháp “Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn tạo hình” III. Nội dung 1. Thực trạng * Vấn đề cần giải quyết Trong trường mầm non cùng với các hoạt động khác, hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng sáng tạo, khả năng phối hợp giữa mắt và tay, hoàn thiện một số kỹ năng cơ bản: Vẽ, cắt, xé, dán, nặn, phối màu. Trẻ thích tự tay vẽ được một cái gì đó dù các họa tiết còn đơn giản như: ngôi nhà, cái cây, bông hoa, nhưng mang lại cho trẻ những cảm xúc thực sự khi tạo ra được một sản phẩm. Ngoài ra, giờ vẽ còn hình thành ở trẻ những kỹ năng như: Tư thế ngồi ngay ngắn, kỹ năng cầm bút, sử dụng màu sắc, những kỹ năng đó rất cần thiết và quan trọng cho trẻ sau này. Hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một hoạt động nghệ thuật, đóng một vai trò quan trọng, nó là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo, nó phản ánh hiện thực đời sống bằng những hình tượng nghệ thuật, trong đó trẻ mẫu giáo không chỉ khám phá và lĩnh hội kiến thức về thế giới xung quanh mà còn giúp trẻ yêu cái đẹp, sáng tạo ra cái đẹp, trẻ gửi gắm vào đó tâm hồn và tinh thần của người “nghệ sĩ”. Trong thực tế việc tổ chức hoạt động tạo hình theo phương pháp hiện nay cũng đã mang lại hiệu quả phát triển thẩm mỹ, nhân cách cho trẻ mầm non. Tuy nhiên, các phương pháp tạo hình lâu nay mang tính áp đặt, dập khuôn, trẻ chưa phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo và sự linh hoạt của trẻ. Kĩ năng vẽ, nặn, xé dán, tô màu và bố cục tranh còn kém. Giáo viên dạy tạo hình không có đầy đủ đồ dùng, nguyên liệu dẫn tới tiết học của trẻ trở lên nhàm chán, khô khan. Trẻ chưa biết cảm nhận cái đẹp và yêu quý cái đẹp do chính mình tạo ra Môi trường nghệ thuật của trẻ ở trường mầm non còn bị thu hẹp, chưa phát huy hết được tính sáng tạo của trẻ, tính hồn nhiên ngây thơ, gần gũi của trẻ chưa bộc lộ hết. Từ những lý do trên bản thân tôi đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển thẩm mỹ của trẻ. Tôi đã quyết định tìm 2 ra chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn tạo hình” để giúp trẻ hoạt động tạo hình đạt kết quả tốt. * Đánh giá thực trạng - Thuận lợi Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đã đầu tư về cơ sở vật chất lớp học đạt chuẩn, trang thiết bị đồ dùng được mua sắm, bổ sung hàng năm phục vụ các hoạt động của trẻ, môi trường học tập của trẻ khang trang, sạch đẹp, thân thiện. Ban giám hiệu trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Thường xuyên được dự các buổi chuyên đề do trường tổ chức, dự giờ đồng nghiệp để củng cố kiến thức về chuyên môn và nghiệp vụ. Là một giáo viên trẻ có trình độ chuyên môn, luôn yêu nghề mến trẻ. Bản thân tôi luôn học hỏi kinh nghiệm chuyên môn của các chị em trong trường, luôn trau dồi kinh nghiệm học hỏi qua internet, qua sách báo điện tử. - Khó khăn Nhận thức của trẻ chưa đồng đều, một số trẻ chưa qua độ tuổi 3-4 tuổi nên trẻ còn chưa có kĩ năng thực sự, nhiều trẻ còn nhút nhát, chưa tích cực và chủ động trong học tập. Nhiều trẻ thiếu tự tin khi tự mình chọn màu để vẽ và tô màu, khi trên lớp tổ chức hoạt động tạo hình trẻ chưa mạnh dạn thực hiện tạo hình theo khả năng và ý thích của mình. Nhận thức của một số phụ huynh học sinh về môn học tạo hình còn chưa đúng. Đa số các bậc phụ huynh đều đi làm công nhân, làm nông thôn, hoặc đi làm ăn xa, vì vậy sự quan tâm chú ý tới việc học, kĩ năng của con em chưa được chu đáo. * Nguyên nhân của hạn chế Do trẻ còn chưa có kĩ năng tốt về tạo hình. Do một số phụ huynh còn chưa chú trọng tới môn học tạo hình, nhận thức của phụ huynh về môn tạo hình chưa đầy đủ, họ nghĩ môn học tạo hình chỉ là môn phụ họ chỉ chú trọng tới những môn toán, chữ viết. Do hình thức tổ chức lớp chưa linh hoạt, chưa kích thích hứng thú cho trẻ hoạt động. Kinh nghiệm sáng tạo, gây hứng thú cho trẻ trong tiết học tạo hình còn hạn chế, chưa thực sự lôi cuốn trẻ hứng thú. 3 Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát trẻ và có kết quả như sau: Kết quả SST Nội dung Đạt Chưa đạt Số trẻ Tỉ lệ (%) Số trẻ Tỉ lệ (%) 1 Trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động 10 37 17 63 tạo hình 2 Trẻ tạo ra sản phẩm 9 33 18 66 3 Trẻ có kĩ năng khi tham gia hoạt 15 55 7 55 động tạo hình 4 Trẻ nói được tên sản phẩm của mình 8 29 19 70 2. Các biện pháp đã thực hiện 2.1 Biện pháp 1: Tạo cảnh quan sư phạm trong và ngoài lớp học để tạo hứng thú cảm xúc cho trẻ. Hoạt động tạo hình là một hoạt động giúp trẻ phát triển thẩm mỹ, đạo đức, nhân cách, giúp trẻ biết yêu quý cái đẹp, giữ gìn sản phẩm của mình tạo ra. Chính vì vậy, việc tạo môi trường cho trẻ để được quan sát là rất cần thiết. Các hình ảnh môi trường ở ngoài lớp học cũng được tôi vẽ bằng những hình ảnh gần gũi với trẻ, giúp trẻ hình thành được những biểu tượng gần gũi xung quanh mình, giúp trẻ dễ nhớ, khi hoạt động trẻ cũng trở lên hứng thú hơn. *Ví dụ: Các hình ảnh ở góc vận động tôi vẽ bằng những hình hoa quả, con vật ngộ nghĩnh. Hình ảnh môi trường ngoài lớp học 4 Ngoài việc trang trí các mảng ở ngoài hành lang, tôi còn chú trọng trang trí mảng chủ điểm ở trong lớp có những hình ảnh sáng tạo, gần gũi với trẻ. Mảng chủ điểm chính thường để ở vị trí dễ nhìn, dễ quan sát, ngoài ra các mảng góc ở trong lớp học tôi cũng trang trí hình ảnh phù hợp từng góc chơi. Để gây ấn tượng, chú ý ghi nhớ của trẻ tôi thường sử dụng những hình ảnh có màu sắc đẹp, bố cục hợp lý, gần gũi với trẻ. Hình ảnh môi trường trong lớp học Tạo môi trường lớp học gần gũi cho trẻ để giúp trẻ lôi cuốn tham gia các hoạt động mới, quan sát một số sản phẩm tự trẻ cùng cô sáng tạo bằng các nguyên vật liệu khác nhau, cho trẻ tự tư duy tìm tòi các nguyên liệu để chuẩn bị cho hoạt động mới. Để gây hứng thú cho trẻ khi tham gia các giờ hoạt động góc, ở góc nghệ thuật tùy theo từng chủ đề tôi cho trẻ cùng cô chuẩn bị những nguyên vật liệu phù hợp và phong phú đa dạng, dễ tìm kiếm, bền đẹp: Tăm bông, lắp chai, vải vụn, len, hột hạt, lá cây, giấy màu, vỏ trứng, sách báo những đồ dùng, nguyên liệu này tôi thường để gọn gàng và có sự gợi mở giúp trẻ dễ lấy dễ sử dụng khi hoạt động, để trong giờ học trẻ tự sáng tạo, giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động. Hình ảnh: Đồ dùng ở góc trẻ tạo hình 5 * Ví dụ: Tôi cho trẻ sử dụng những vỏ chai, lắp chai tự nhiên để tạo thành những bông hoa. Hình ảnh: Trẻ dùng lắp chai ghép thành những bông hoa Ở các góc mở hoạt động trong và ngoài lớp, tôi cũng khuyến khích trẻ cùng tôi chuẩn bị các đồ dùng, nguyên liệu sẵn có ở nhà cũng như ở lớp để tạo môi trường hoạt động của trẻ ở trong và ngoài lớp được phong phú hơn: Ống hút, vỏ hến, sỏi, để trẻ ghép thành những bức tranh. 2.2 Biện pháp 2: Xây dựng nề nếp, chú ý tới đặc điểm tâm lý cho trẻ Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học, nếu cúng ta không đưa trẻ vào nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao. Vì ngay từ đầu năm học, các con vẫn còn chưa hình thành được nề nếp, thói quen ban đầu trong giờ học, cũng như cách cầm bút, tô màu, vẽ nặn, xé dán vì đa số là trẻ 3 tuổi mới lên lớp 4 tuổi và có một số bạn mới đi học năm đầu tiên, tôi đã uốn nắn, giúp đỡ những trẻ còn yếu kém, giúp trẻ hình thành nề nếp khi ngồi học. Cách cầm bút bằng 3 ngón tay, cầm bằng tay phải, cách di màu sao cho đẹp, tư thế ngồi ngay ngắn. Tôi chia tổ, nhóm cho trẻ ngồi để trẻ có thể giúp đỡ nhau khi hoạt động, đặc biệt tôi sắp xếp vị trí ngồi của trẻ, những trẻ có kĩ năng tốt ngồi đan xen những trẻ kĩ năng còn kém hơn để trẻ giúp đỡ nhau trong quá trình thực hiện và trẻ có hướng phấn đấu tốt trong quá trình học tập cùng bạn. Trong khi trẻ hoạt động, tôi luôn động viên khích lệ, giúp đỡ những trẻ kĩ năng còn chưa tốt trong giờ học để trẻ hình thành được nề nếp, kĩ năng trong giờ học tạo hình. 6 Hình ảnh: Rèn trẻ cách cầm bút, tư thế ngồi 2.3 Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động hợp lý, tạo hứng thú cho trẻ Với phương châm cho trẻ “học mà chơi, chơi mà học, học mọi lúc mọi nơi” để gây hứng thú cho trẻ tới giờ học tạo hình, tôi đã cho trẻ nhún nhảy theo giai điệu bài hát, đọc thơ, câu đố, trò chơi, quan sát đồ vật thật tạo không khí vui vẻ hứng khởi. Tôi hướng trẻ tới đối tượng, gợi mở trẻ bằng cách: Cho trẻ quan sát vật thật, nêu cảm nhận về đồ vật đó có đặc điểm thế nào. Sau đó, tôi gợi ý cho trẻ nói lên cách vẽ, nặn, xé dán, tô màu, Tôi hỏi lại trẻ cách làm hoặc trẻ có thể làm mẫu cùng cô giúp trẻ ghi nhớ khi thực hiện. Trong khi trẻ hoạt động tôi mở nhạc nhẹ cho trẻ nghe, giúp trẻ vui vẻ không bị nhàn chán, mệt mỏi trong khi hoạt động. Trong quá trình thực hiện nếu trẻ chưa biết cách làm, thì tôi sử dụng mẫu linh hoạt hơn, ngược lại những trẻ có kĩ năng tốt hơn thì tôi khuyến khích trẻ sáng tạo thêm một số chi tiết vào sản phẩm của mình. Khi cho trẻ nhận xét sản phẩm, tôi cho trẻ nêu cảm nhận về sản phẩm của mình và bạn. Khi nhận xét, tôi luôn động viên khích lệ trẻ, động viên những trẻ chưa hoàn thành xong bài của mình. Khi nhận xét tôi thường phân tích những nét đẹp mới, nét sáng tạo sản phẩm của trẻ giúp trẻ hiểu hơn về sản phẩm của mình. Dựa vào khả năng tạo hình của trẻ, tôi thường xác định rõ nội dung dạy trẻ trong tiết học (theo mẫu, đề tài, theo ý thích) để định hướng phù hợp cho trẻ. *Ví dụ: Giờ tạo hình “Tô màu trang phục của bé” (Theo mẫu) 7 Tôi trưng bày một chiếc váy bạn gái cho trẻ quan sát. Tôi cho trẻ nhận xét về chiếc váy có đặc điểm thế nào. +Sau đó tôi cho trẻ quan sát tranh tôi đã tô mẫu, cho trẻ nhận xét bức tranh tô màu, gợi mở cho trẻ cách tô. Tôi tô mẫu cho trẻ quan sát và phân tích cách tô, hỏi lại trẻ cách tô màu. +Trong khi trẻ thực hiện tô màu, tôi động viên bao quát, giúp đỡ trẻ. Tôi mở nhạc nhẹ cho trẻ nghe, giúp trẻ không bị nhàn chán khi hoạt động +Kết thúc: Tôi cho trẻ đem sản phẩm lên trưng bày, cho trẻ nhận xét bài của bạn và mình: Con có nhận xét gì về những bức tranh này? Theo con bức tranh nào tô màu đẹp nhất? Con thích bức tranh nào nhất? Vì sao? 2.4 Biện pháp 4: Hoạt động tạo hình được lồng ghép qua nhiều giờ học khác nhau Phát triển thẩm mỹ được lồng ghép vào các hoạt động khác nhau nhằm rèn kĩ năng khéo léo, gây hứng thú cho trẻ trong khi hoạt động. Đặc biệt giúp trẻ yêu thích sáng tạo, phát triển các kĩ năng tạo hình cho trẻ. * Ví dụ: Giờ hoạt động góc, tôi cho trẻ chơi ở góc nghệ thuật, cho trẻ xem tranh, làm sách, chơi các đồ dùng nguyên liệu sáng tạo, cho trẻ vẽ nặn, cắt xé dán Cho trẻ sử dụng những hột hạt, que kem để ghép thành hình con vật, nhân vật câu truyện. Ngoài ra, ở góc học tập tôi còn cho trẻ chơi những quyển sách vải theo từng chủ đề, tôi đã cắt những hình gần gũi với trẻ, có màu sắc đẹp mắt giúp cho trẻ hứng thú chơi khi tham gia hoạt động. Hình ảnh: Trẻ vẽ, tô màu hoạt động góc * Ví dụ: Giờ hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ ra quan sát các sự vật hiện tượng trong thiên nhiên, cuộc sống. Tôi khuyến khích trẻ dùng phấn vẽ những cây hoa ở sân, dùng màu nước vẽ vào những vỏ trứng, chơi xếp hình bằng hột hạt, sỏi đá, cắt một số hình con vật, bông hoa bằng lá cây giúp trẻ thích thú hơn, sáng tạo hơn. 8 Hình ảnh: Cắt lá cây làm hình con vật * Ví dụ: Tiết học vở làm quen với toán “tiết học số 2” tôi cho trẻ tô màu số 2 và nhóm có 2 đối tượng. Ngoài ra trẻ còn được tự sáng tạo, dùng những nguyên liệu ở lớp để tham gia hoạt động trải nghiệm “Làm bưu thiếp tặng bà, tặng mẹ nhân ngày 20/10”. Trẻ được tự tay mình trang trí món quà nhỏ để tặng cho bà, mẹ, chị nhân ngày 20/10, giúp trẻ biết ý nghĩa của ngày này và biết yêu quý kình trọng những người phụ nữ xung quanh mình. Hình ảnh: Trẻ trải nghiệm làm bưu thiếp nhân ngày 20/10 Hoạt động tạo hình còn được tổ chức vào giờ hoạt động chiều: Tôi khuyến khích trẻ tham gia hoạt động tạo hình theo ý thích, hoặc hướng dẫn lại trẻ còn lúng túng chưa thực hiện xong bài của mình trên hoạt động học. Tôi cho trẻ cùng cô trang trí lớp theo các mảng chủ đề khác nhau. 9 2.5 Biện pháp 5: Phối hợp cùng phụ huynh học sinh Hiện nay, đa số các bậc phụ huynh đều là công nhân đi làm công ty, họ bận thời gian tăng ca, không có thời gian chú ý tới việc học tập của con em mình. Đặc biệt các bậc phụ huynh còn chưa chú trọng, quan tâm môn học tạo hình, họ thường nghĩ chỉ cần tốt những môn làm quen với toán, chữ viết, họ chưa nghĩ tới môn học tạo hình giúp cho con em phát triển cả về thẩm mỹ và nhân cách, tâm hồn trẻ. Chính vì vậy tôi thường xuyên trao đổi việc học của các con qua Zalo nhóm của lớp hoặc giờ đón trả trẻ tôi trao đổi về tình hình học tập của các con trong ngày để bố mẹ nắm bắt tình hình học tập của con. Hình ảnh: Gửi hình ảnh học tập của các con hằng ngày lên Zalo nhóm lớp Mỗi tuần tôi đều nhắn lên Zalo nhóm lớp tình hình học ở lớp có những trẻ thực hiện kĩ tạo hình còn chưa tốt, những trẻ còn nhút nhát, để về nhà bố mẹ cùng phối kết hợp với giáo viên rèn luyện thêm cho con em mình. Đặc biệt tôi luôn động viên các bậc phụ huynh quyên góp những đồ dùng nguyên liệu sẵn có ở gia đình mình như: Tăm bông, rơm, ống hút, vỏ hến, lắp chai nhựa... Để ở lớp các con có sẵn nguyên liệu sáng tạo ra những bức tranh, sản phẩm tự làm. Sau đó tôi gắn vào những khung tranh để treo lên góc mở ở trong và ngoài lớp học, khi đưa trẻ đi học phụ huynh có thể nhìn thấy sản phẩm của con mình làm ra. 3. Kết quả Sau khi áp dụng các biện pháp trên ở lớp tôi đã đạt được kết quả như sau: Trước khi thực Sau khi thực hiện đề Tỉ lệ tăng STT Nội dung khảo sát hiện đề tài tài % Số trẻ Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ % % 1 Trẻ hứng thú khi tham 10/27 37 27/27 100 63 gia hoạt động tạo hình 10 2 Trẻ tạo ra sản phẩm 9/27 33 26/27 96 63 3 Trẻ có kĩ năng khi 15/27 55 26/27 96 22 tham gia hoạt động tạo hình 4 Trẻ nói được tên sản 12/27 44 25/27 92 48 phẩm của mình Qua thời gian nghiên cứu “Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn tạo hình”.Sau khi tôi tiến hành thực nghiệm tại lớp 4TB7 Trường mầm non Việt Tiến-Việt Yên- Bắc Giang và đã đem lại kết quả cụ thể như sau: * Đối với trẻ: Trẻ hứng thú, say mê, sáng tạo hơn, tự tin hơn khi học tạo hình hoặc các tiết học có lồng ghép tạo hình. Trẻ có kĩ năng hơn khi sử dụng các đồ dùng tạo hình, các nguyên liệu, trẻ có kĩ năng khéo léo khi tô màu. Đặc biệt, trẻ nắm được kiến thức, kĩ năng khi học môn tạo hình. *Đối với giáo viên: Nắm vững được các kiến thức, kĩ năng khi cho trẻ hoạt động tạo hình, đặc biệt khi cho trẻ sử dụng các nguyên liệu tự nhiên. Giáo viên đã kết hợp linh hoạt, sáng tạo trong giờ học, giúp trẻ phát huy tính sáng tạo, gây hứng thú cho trẻ. Các giờ dự giờ tiết tạo hình đều đạt loại tốt. * Đối với phụ huynh: Phụ huynh đã có cái nhìn sâu sắc và hiểu hơn về môn học tạo hình, các bậc phụ huynh luôn chú ý tới kĩ năng tô màu của con em khi ở nhà. Phụ huynh luôn quan tâm ủng hộ các nguyên liệu tự nhiên sẵn có ở nhà để các con đem đến lớp để cô và trẻ cùng sáng tạo ra các sản phẩm. Trên đây là các biện pháp trong đề tài mà tôi đã áp dụng tại lớp 4-5 tuổi B7 Trường Mầm Non Việt Tiến. Tôi mong rằng các biện pháp này sẽ được áp dụng có hiệu quả hơn ở trong các trường Mầm Non hiện nay trên địa bàn tỉnh. Bài thuyết trình của tôi nội dung còn nhiều thiếu sót rất mong được sự ghi nhận và đóng góp ý kiến để đề tài của tôi hoàn thiện hơn./. Tôi xin trân thành cảm ơn! Việt Yên ngày 7 tháng 11 năm 2021 Xác nhận của đơn vị Người thực hiện