Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi A2 trường mầm non An Lập

1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ BIỆN PHÁP 1. Tên biện pháp: “Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 3-4 tuổi A2 trường mầm non An Lập” 2. Ngày áp dụng biện pháp: Tháng 9/2021 3. Các thông tin cần bảo mật: Không 4. Mô tả các biện pháp cũ thường làm: * Biện pháp 1: Xây dựng nếp sống lành mạnh cho trẻ a. Thực trạng: - Tôi xây dựng nếp sống cho trẻ tại lớp, cụ thể: Giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh chung như không vứt rác bừa bãi, không ngắt lá bẻ cành hoa, đi vệ sinh đúng nơi quy định, sử dụng nước tiết kiệm. b. Nhược điểm, hạn chế: Qua thời gian áp dụng và thực hiện biện pháp tôi còn thấy một số nhược điểm và hạn chế sau: - Một số trẻ trong lớp còn bướng bỉnh, chưa có thói quen nề nếp tốt còn vứt rác bừa bãi ra lớp và giẫm đạp lên vỏ sữa, vỏ bim bim, coi đó là một trò chơi hấp dẫn. - Vẫn còn có trẻ chạy, nhảy vào bồn hoa ngát lá bẻ cành, giẫm đạp lên cây hoa. - Sử dụng nước chưa biết tiết kiệm, mở vòi nước rủa tay xong không khóa vòi nước lại, nước uống lấy nhiều uống không hết sau đó đổ đi. - Còn một số ít trẻ đi vệ sinh chưa đúng nơi quy định, còn vệ sinh ra lớp. * Biện pháp 2: Công tác phối kết hợp với phụ huynh a. Thực trạng: 2 - Tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh về giáo dục trẻ bảo vệ môi trường qua giờ đón, trả trẻ, qua buổi họp phụ huynh.... * Nhược điểm, hạn chế: - Công tác tuyên truyền tới phụ huynh chưa thườn xuyên, chưa sát sao nên hiệu quả còn thấp. - Một số cha mẹ trẻ chưa thật sự quan tâm đến con em mình, chưa giáo dục con em mình có ý thức bảo vệ môi trường. Nhiều phu huynh đưa con đến lớp còn mua quà bánh trước cổng trường, trẻ ăn đâu ném đó trên sân mà phụ huynh không hề nhắc nhở. 5. Sự cần thiết phải áp dụng biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi. - Tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay đang ngày một trầm trọng hơn do một phần tác động của con người gây ra như: Xả rác bừa bãi, lạm dụng sử dụng túi nilong trong sinh hoạt hàng ngày, chặt phá rừng, khói bụi từ các phương tiện giao thông, nhà máy, các khu chế xuất xả chất thải độc hại ra môi trường và nguồn nước... - Môi trường trong Trường mầm non bao gồm các khối phòng, nhóm lớp, có sân chơi, vườn cây xanh, nguồn nước và hệ thống cấp thoát nước đảm bảo an toàn vệ sinh cho trẻ. Tôi thiết nghĩ việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non là rất cần thiết, sẽ giúp cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường, nhằm tạo ra thái độ, hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh. - Trong những năm học qua, Bộ giáo dục và đào tạo cũng đã và đang thực hiện các đề tài về các biện pháp tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ở lứa tuổi mầm non một cách linh hoạt, sáng tạo trong các hoạt động học, hoạt động vui chơi, vệ sinh của trẻ Dưới nhiều hình thức khác nhau đáp ứng nhu cầu hứng thú học mà chơi - chơi mà học của trẻ. - Là một giáo viên được phân công dạy lớp 3- 4 tuổi A2 trường mầm non An Lập, tôi nhận thấy rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ở lứa tuổi này. Bởi khi bước vào tuổi lên ba trẻ bắt đầu 3 bước vào giai đoạn hình thành cá tính ổn định, độc lập, đôi khi trẻ bướng bỉnh, muốn tự làm theo ý mình thích, hơn thế nữa còn cố tình làm trái ý người lớn, làm những điều mà người lớn ngăn cấm. Nếu những hành vi này của trẻ không được uốn nắn kịp thời thì dần sẽ trở thành thói quen xấu và thời gian cùng trẻ sửa sai sẽ vất vả hoặc đôi khi kết quả không được như mong đợi. - Xuất phát từ những lý do trên tôi đã giành thời gian nghiên cứu, tìm ra “ Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi A2 trường mầm non An Lập”. 6. Mục đích của biện pháp - Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, tôi xác định đây là một trong những việc làm quan trọng nhằm phát triển toàn diện nhân cách của trẻ. - Hoạt động bảo vệ môi trường chính là sự thể hiện suy nghĩ, tình cảm của trẻ về môi trường nhằm: + Thông qua hoạt động bảo vệ môi trường trẻ có tình cảm, cảm xúc, có nhu cầu làm cho cuộc sống an toàn và môi trường ngày càng xanh, sạch, đẹp là những điều cần thiết cho cuộc sống của trẻ. + Nhằm phát triển và tiếp tục duy trì ở trẻ lòng tự tin, khả năng cảm nhận về giá trị của môi trường. - Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày, tạo điều kiện vốn sống của bản thân trẻ. - Nhằm tìm ra một số biện pháp, cách làm giúp trẻ tự ý thức vệ sinh và biết bảo vệ môi trường một cách lành mạnh, đảm bảo cho trẻ một sức khỏe tốt, để phát triển một cách toàn diện. - Nhằm giúp cho trẻ hiểu được môi trường có tác động trực tiếp đến con người. Từ đó hình thành cho trẻ những thói quen tốt về bảo vệ môi trường. - Nhằm giúp trẻ có một số thói quen, hành vi văn minh nơi công cộng - Cung cấp cho trẻ những kiến thức phù hợp về môi trường, nhằm tạo thái độ, hành vi đúng cho trẻ. 7. Nội dung: 4 7.1. Thuyết minh biện pháp mới hoặc cải tiến Để giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi A2 trường mâm non An Lập, tôi đã cải tiến một số biện pháp cũ và thực hiện một số biện pháp mới như sau: * Nội dung: Tôi sử dụng các biện pháp sau: - Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường thật cụ thể và phù hợp. - Biện pháp 2: Cung cấp kiến về môi trường xung quanh bằng nhiều hình thức - Biện pháp 3: Dạy trẻ một số thói quen, hành vi văn minh nơi công cộng. - Biện pháp 4: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh. - Các bước tiến hành thực hiện biện pháp như sau: * Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường thật cụ thể và phù hợp. - Một trong những nội dung giáo dục quan trọng ở lứa tuổi mầm non chính là hình thành ở trẻ kỹ năng sống mà trong đó chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường là một phần không thể thiếu để hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi văn minh. Thấy được tầm quan trọng đó nên ngay từ đầu năm học tôi đã dựa vào kế hoạch cụ thể cho từng chủ đề, phù hợp với tình hình thực tế ở lớp. Sau khi áp dụng vào thực tế tôi sẽ thực hiện lên kế hoạch theo từng tháng, tuần sao cho phù hợp. Ví dụ: Khi dạy trẻ ở chủ đề “Nghề nghiệp” tôi hỏi trẻ về công việc của một số nghề như: Kiểm lâm, trồng cây, vệ sinh môi trường....Qua đó giúp trẻ biết được về một số nghề bảo vệ môi trường và liên hệ thực tế với bản thân trẻ: Lớn lên con sẽ làm gì? Vì sao con lại thích làm nghề đó? - Tôi còn cho trẻ quan sát một số tranh ảnh chặt phá rừng, trồng rừng, xem tranh ảnh một số nghề trồng trọt...Qua đó tôi cùng đàm thoại với trẻ để trẻ thấy được đâu là hành vi đúng, sai đối với môi trường. 5 Ví dụ: Khi dạy trẻ ở chủ đề “Thế giới thực vật” tôi cho trẻ khám phá về sự phát triển của cây xanh, qua đó giúp trẻ hiểu được ích lợi của cây xanh đối với con người. Ví dụ: Khi dạy trẻ ở chủ đề “Thế giới động vật” “Nước và hiện tượng tự nhiên” Tôi cho trẻ làm quen các con vật sống dưới nước và sưu tầm tranh ảnh về môi trường nước bẩn, nước sạch, có lợi ích, tác hại gì đối với các con vật sống dưới nước cũng như con người. - Sau những hoạt động tìm hiểu về môi trường dần dần trẻ cũng biết được môi trường sống rất gần gũi và cần thiết. Từ đó trẻ có thái độ tích cực với môi trường như: Trước kia trẻ lớp tôi không quan tâm đến môi trường xung quanh nhưng nay trẻ biết môi trường xung quanh có những gì và biết môi trường bẩn có tác hại đối với sức khỏe con người. Vì vậy trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh các nhân, vệ sinh lớp tốt hơn. - Sau khi xây dựng được kế hoạch cụ thể tôi thấy tự tin hơn khi chuyển tải nội dung giáo dục bảo vệ môi trường đến từng trẻ. Nhờ có kế hoạch cụ thể phù hợp với từng chủ đề nên tôi cũng đưa ra nội dung giáo dục một cách nhẹ nhàng nhưng vẫn đầy đủ nội dung trọng tâm cần cung cấp cho trẻ. Hình ảnh cô và trò lớp 3-4 tuổi A2 chăm sóc cây 6 * Biện pháp 2: Cung cấp kiến về môi trường xung quanh bằng nhiều hình thức: 2.1. Hàng ngày cho trẻ trải nghiệm thực tế ở trong lớp. - Trẻ mầm non rất hướng thú khi làm quen với môi trường xung quanh, tôi luôn lồng ghép các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mọi lúc mọi nơi trong các hoạt động, bằng các phương pháp khác nhau. - Tôi luôn giúp trẻ hiểu biết về môi trường xung quanh trẻ, phân biệt được môi trường sạch, môi trường bẩn. Từ đó để trẻ có ý thức giữ gìn môi trường được sạch sẽ như không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi, tham gia vệ sinh lau chùi sắp xếp đồ chơi ngăn nắp, bỏ rác vào thùng rác, biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, giữ sạch sẽ nhà vệ sinh, tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày, không để vòi nước chảy liên tục. - Tôi xây dựng góc thiên nhiên phong phú, trong đó tôi trồng nhiều loại cây tạo điều kiện cho trẻ tham quan thực tế để trẻ có thể tìm hiểu thêm về sự phát triển của cây, tôi tổ chức cho trẻ tưới cây, lau lá qua hoạt động lao động, từ đó giúp trẻ biết yêu quý, chăm sóc và bảo vệ cây xanh. Tôi giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên biết chăm sóc và giữ gìn môi trường xung quanh trẻ. - Ngoài ra, để tìm hiểu về môi trường nước, cô cho trẻ xem các bức tranh về nguồn nước, trẻ xem và nói được bức tranh nào là nguồn nước sạch, bức tranh nào là nước bẩn, biết nước bẩn thì ảnh hưởng đến không tốt đến sức khỏe con người, qua đó cô giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ nguồn nước sạch. 2.2. Dạy trẻ nội dung giáo dục bảo vệ môi trường qua tranh ảnh, sách báo, mạng internet. - Tôi sưu tầm những hình ảnh có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường từ mạng để cho trẻ xem. Ví dụ: Hình ảnh trận bão, lũ lụt,cháy rừng, rác thải bừa bãi, hình ảnh những dòng sông có rác nổi....Khi trẻ được xem hình ảnh đó dần dần biết được môi trường nếu bị ô nhiễm thì ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống con người. 7 - Tôi còn sưu tầm lựa chọn tranh ảnh để về giữ gìn vệ sinh môi trường để trang trí lớp hoặc khi tham quan mô hình thông qua các tiết dạy, từ đó trẻ nói lên được việc giữ gìn vệ sinh trong lớp là một việc làm cần thiết, cần được thực hiện thường xuyên. 2.3. Dạy nội dung giáo dục bảo vệ môi trường qua câu truyện bài thơ Ngoài những việc làm trên tôi còn sưu tầm nhiều bài thơ, bài hát về giáo dục bảo vệ môi trườngđể tích hợp vào các hoạt động để giáo dục trẻ Ví dụ: Bài thơ : Không vứt rác ra đường Cái bánh có lá gói Quả chuối vỏ rất trơn Dẫm phải là ngã luôn Nhớ bỏ vào thùng rác Vũ Thị Thanh Tâm - Tôi hỏi trẻ: + Nội dung bài thơ nói tới điều gì? + Sau khi đọc thơ các con thấy mình cần làm gì? Qua bài thơ tôi đã giáo dục trẻ có ý thức biết bỏ rác vào thùng rác để bảo vệ môi trường. - Trẻ rất thích được nghe kể chuyện nên tôi thường sưu tầm các câu chuyện kể cho trẻ nghe. Ví dụ: tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Cóc kiện trời” tôi cùng trò chuyện và thảo luận về nội dung truyện: Vì trời không mưa nên cây cối, loài vật khô héo, chết dần. Cóc và các loài vật cùng nhau đi kiện trời để đòi trời mưa. Qua câu chuyện trẻ hiểu rõ nước rất cần cho sự sống của các loài vật và cây cối. Vì vậy tôi giá dục trẻ sử dụng nước tiết kiệm và giữ nguồn nước sạch. - Qua các bài thơ, câu chuyện trẻ nhớ được nội dung giáo dục về môi trường nhanh hơn vì trẻ học bằng chơi, chơi bằng học. 8 Hình ảnh trẻ vứt rác đúng nơi quy định * Biện pháp 3: Dạy trẻ một số thói quen, hành vi văn minh nơi công cộng. - Qua giờ ăn, tôi tạo cho trẻ thói quen: Biết xếp hàng rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn. Khi ăn tôi nhắc trẻ nhai kỹ, ăn hết suất, không được làm vãi cơm ra bàn, nếu vãi cơm ra bàn thì nhặt vào đĩa để cơm rơi, khi ho phải 9 lấy tay che miệng, biết cất bát vào đúng nơi quy định nhằm tạo thói quen văn minh lịch sự. Sau khi ăn xong trẻ lau miệng, xúc miệng. - Nhắc trẻ giữ gìn vệ sinh sạch sẽ nơi công cộng, không vứt rác bừa bãi ra sân trường, biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, giữ sạch sẽ nhà vệ sinh và rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, tiết kiệm nước trong sinh hoạt hàng ngày, không để vòi nước chảy liên tục. Hình ảnh các bé đang rửa tay trước khi ăn * Biện pháp 4: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua tuyên truyền phối hợp với phụ huynh. - Việc giáo dục trẻ không phải chỉ dừng lại ở một phía từ nhà trường mà phải có sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường thì kết quả mới khả quan. Nhận thức được điều này, tôi luôn tuyên truyền tới cha mẹ trẻ về các nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường qua các góc tuyên truyền của lớp, qua trò chuyện trực tiếp để cha mẹ giáo dục trẻ thê ở nhà. 10 Ví dụ: Cha mẹ phải chú ý đến trẻ, khi ăn quà bánh xong trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định, không vứt rác xuống sông, ao, hồ, vứt ra đường, luôn vệ sinh thân thể sạch sẽ, nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng. Muốn làm được điều này thì cha mẹ phải làm gương cho trẻ. - Đối với những trẻ chưa có biểu hiện tốt về bảo vệ môi trường, tôi thường xuyên trò chuyện với trẻ về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Đồng thời trao đổi với cha mẹ trẻ để cùng nhau động viên trẻ có biểu hiện tốt về bảo vệ môi trường. - Tôi kêu gọi phụ huynh ủng ngày giờ công lao động để cùng tạo cho trẻ có một sân chơi xanh- sach - đẹp – an toàn và thân thiện, phụ huynh quyên góp chai, lọ, các hộp sữa, bánh không dùng tới để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ tại lớp. - Qua thời gian thực hiện tôi thấy rất hiệu quả, cha mẹ cũng tích cực trong việc hình thành thói quen về bảo vệ môi trường cho con em minh như: Giữ gìn vệ sinh cơ thể sạch sẽ, không vứt rác bừa bãi. - Tóm lại, việc phối hợp với cha mẹ trẻ trong việc giáo dục trẻ có ý thức tốt về bảo vệ môi trường là không thể thiếu được, giúp trẻ có thói quen và hành vi tốt trong cuộc sống hàng ngày. Ảnh phụ huynh đóng góp ngày giờ công tạo môi trường xanh, sạch, đẹp. 11 * Tôi đã thực hiện các biện pháp trên và đã thu được kết quả rõ rệt: - Đối với trẻ: Trẻ có ý thức vệ sinh môi trường chung: không vứt rác bừa bãi, không khạc nhổ, không bẻ cây, hái hoa, biết chăm sóc cây, thường xuyên nhặt rác vệ sinh sân trường, đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết tiết kiệm điện, nước.. - Đối với PH: Phụ huynh rất phấn khởi yên tâm khi thấy con em mình có ý thức bảo vệ môi trường, không những ở trường mà còn cả ở trong gia đình. - Bản thân tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc nuôi dạy trẻ cũng như tuyên truyền tới các bậc phụ huynh và đồng nghiệp. - Sau khi nghiên cứu và đưa các biện pháp vào áp dụng từ tháng 9 năm 2021 đến cuối tháng 11 năm 2021 với tổng số trẻ là 28 trẻ tại lớp, tôi thu được kết quả như sau: Trước khi áp Sau khi áp dụng Nội dung tiêu dụng TT chí khảo sát Số trẻ Số trẻ Tỉ lệ % Tỉ lệ % đạt đạt Biết chăm sóc và bảo vệ các 1 9/28 32 % 23/28 82 % loại hoa, cây xanh. Biết giữ gìn trật tự vệ sinh 2 9/28 32 % 24/28 86 % công cộng, vệ sinh trường lớp Biết cất dọn đồ dùng, đồ chơi 3 12/28 46 % 25/28 89 % đúng nơi quy định Không vứt rác ra đường, biết 4 10/28 36 % 25/28 89 % gom rác vào thùng rác Biết tiết kiệm điện, nước khi 5 sử dụng và tắt khi không sử 11/28 39 % 24/28 86 % dụng 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng biện pháp: - Biện pháp này đã được áp dụng cho trẻ 3-4 tuổi lớp A2 trường Mầm non 12 An Lập. Sau khi áp dụng tôi thấy biện pháp tôi nêu trên đã đạt hiệu quả tốt nên tôi tin tưởng rằng biện pháp tôi đưa ra có khả năng áp dụng cho trẻ ở độ tuổi khác trong trường. 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của biện pháp: - Ý thức bảo vệ môi trường của trẻ đạt hiệu quả, có sự chuyển biến rõ về mặt nhận thức và có những hành động việc làm cụ thể tại lớp học và gia đình. - Trong các hoạt động học cô trò có thêm nhiều đồ dùng sáng tạo, bền đẹp từ những nguyên vật liệu sẵn có giúp giảm chi phí trong mua sắm đồ dùng đồ chơi cho trẻ... - Trẻ hứng thú học tập và tích cực hơn khi được tham gia các hoạt động cùng cô và các bạn,.. Qua đó thu hút s￿ quan tâm c￿a ph￿ huynh đ￿i v￿i con em mình trong công tác b￿o v￿ môi trư￿ng, t￿ nh￿ng vi￿c đơn gi￿ n hàng ngày. - C￿nh quan môi trư￿ng l￿p h￿c s￿ch đ￿p hơn. * Cam kết: Tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Xác nhận của cơ quan, đơn vị Tác giả sáng kiến Lương Thị Huyền