Một số biện pháp giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định cho trẻ 3-4 tuổi lớp C2 tại Trường mầm non Trung Sơn

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Như chúng ta đã biết giáo dục mầm non là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân, vì đây là giai đoạn đầu tiên đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách trẻ sau này. Mỗi người chúng ta ai cũng biết trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình là tương lai của cả dân tộc. Vì vậy, trọng trách của người giáo viên mà đặc biệt là giáo viên mầm non đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc trồng người, nhằm tạo nền móng vững chắc về nhân cách cho thế hệ trẻ, là những chủ nhân tương lai của đất nước sau này, như lời Bác Hồ đã dạy. Hiện nay giáo dục kỹ năng sống đang trở thành một nhiệm vụ quan trọng đối với giáo dục Mầm non. Trong một số kỹ năng sống cho trẻ thì kỹ năng bỏ rác đúng nơi quy định cũng là một vấn đề hết sức quan trọng. Bỏ rác đúng nơi quy định là một thói quen tốt cần dạy trẻ ngay từ lứa tuổi còn nhỏ. Vì mỗi con người đều có trách nhiệm giữ Trái đất sạch sẽ, kể cả trẻ em ở bất kỳ độ tuổi nào. Không bao giờ là quá sớm để nói chuyện với trẻ về các vấn đề môi trường như ô nhiễm, sản phẩm tái chế hay vứt rác bừa bãi. Đặc biệt, trẻ nhỏ đã quá quen thuộc với hình ảnh rác thải bừa bãi trên mặt đường, bãi cỏ hay vỉa hè. Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 3-4 tuổi C2. Tôi thấy một số nội dung giáo dục trẻ 3-4 tuổi bỏ rác đúng nơi quy định tại Trường mầm non thực hiện chưa có hiệu quả, còn bị xem nhẹ, phụ huynh học sinh chưa phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm trong việc rèn kỹ năng, nề nếp cho con em mình, dẫn đến kết quả chưa tốt. Tôi thấy trẻ còn thờ ơ với việc vứt rác bừa bãi. Vì vậy, cần phải để cho trẻ hiểu rằng rác không phải nơi nào cũng có thể vứt mà phải vứt vào đúng nơi quy định. Chính vì đó mà tôi luôn băn khoăn, suy nghĩ phải làm sao và làm như thế nào, bằng cách nào để lồng ghép các biện pháp bảo vệ môi trường vào các hoạt động giáo dục giúp trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường, hình thành cho trẻ những kĩ năng cần thiết để tự phục vụ bản thân. Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống bảo vệ môi trường ở bậc học mầm non, tôi đã lựa chọn đề tài:“Một số biện pháp giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định cho trẻ 3-4 tuổi lớp C2 tại Trường mầm non Trung Sơn" PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng 1.1. Ưu điểm: - Nhà trường: Được sự chỉ đạo và quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, đã tạo điều kiện đầy đủ về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. - Phòng học rộng rãi thoáng mát, lớp học sạch, đẹp, mang tính sư phạm nên trẻ rất thích đi học và thuận lợi cho việc giáo dục trẻ. - Nhà trường đầu tư nhiều thùng rác có nắp đậy đặt ở nhiều chỗ trong sân trường để thuận lợi cho cháu và phụ huynh bỏ rác. Nhà trường quan tâm đến việc vệ sinh môi trường, vệ sinh cơ thể trẻ tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động. - Bản thân tôi là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, luôn học hỏi đồng nghiệp, bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học.Tôi luôn tận dụng những nguồn nguyên liệu thải bỏ để có thể biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp trẻ được học được khám phá và khắc sâu kiến thức cho trẻ. - Phụ huynh có ý thức đưa-đón trẻ đi học đúng giờ, trao đổi thường xuyên với giáo viên về tình hình học tập của trẻ. 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 1.2.1.Giáo viên: - Bản thân giáo viên đôi khi vẫn còn chưa sát sao, đi sâu vào trong hoạt động giáo dục kĩ năng bỏ rác đúng nơi quy định cho trẻ. 1.2.2.Trẻ em: - Đa số trẻ mới nhập học, do đó trẻ hoàn toàn chưa quen nề nếp, kỹ năng, thói quen học tập vui chơi ở trường cũng như trong mọi hoạt động, một số trẻ ở lớp còn nhút nhát, thiếu tự tin, không thích tham gia vào các hoạt động tập thể nên khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế. - Với đặc điểm sinh lí của lứa tuổi ở giai đoạn phát triển ngôn ngữ, do đó khả năng giao tiếp về ngôn ngữ của trẻ gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến quá trình tiếp nhận các nội dung giáo dục của trẻ với giáo viên. - Một số trẻ còn chưa có ý thức bỏ rác đúng nơi quy định như khi uống sữa trẻ bọc vỏ ống hút là vứt ngay tại chỗ, uống xong vứt vỏ xuống tầng dưới, hoặc ăn xong vỏ bim bim vứt lung tung, nhiều lúc trẻ vui chơi một cách tự nhiên khi thấy rác ở chân cũng không biết nhặt vào thùng rác. 1.2.3. Phụ huynh (cha mẹ/người chăm sóc trẻ) - Xuất phát từ một số phụ huynh còn cưng chiều con, chưa cho con tự phục vụ, muốn phục vụ con mọi lúc, mọi nơi, không nhắc nhở trẻ tự chủ động vứt rác sau khi ăn, uống mà còn làm hộ trẻ. 1.2.4. Nhà trường: - Tuy lớp học có không gian rộng nhưng trong lớp vẫn còn hạn chế về không gian để các cháu thoải mái hoạt động. * Bảng kết quả khảo sát thực trạng của trẻ khi chưa áp dụng biện pháp giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi C2. Kết quả trước khi áp dụng STT NỘI DUNG Trẻ đạt Tỉ lệ 1 Trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định. 14/31 45% 2 Trẻ có ý thức giữ gìn môi trường sạch sẽ. 14/31 45% Trẻ biết cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy 3 13/31 42% định 2. Một số biện pháp giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định cho trẻ 3-4 tuổi C2 tại Trường mầm non Trung Sơn - Với những ưu điểm và tồn tại hạn chế trên, tôi đã nghiên cứu và đưa ra những biện pháp giải quyết phù hợp với học sinh lớp tôi phụ trách. 2.1. Biện pháp 1: Giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định qua các hoạt động hàng ngày. 2.1.1. Nội dung biện pháp: Mục tiêu của giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định tại lớp 3 – 4 tuổi C2 do tôi phụ trách là trẻ phải biết bỏ rác vào thùng rác, không vứt rác bừa bãi. Vì muốn tạo cho trẻ có thói quen bỏ rác đúng nơi quy định, ngay từ đầu năm tôi đã xây dựng kế hoạch cho cả một năm học và lựa chọn những nội dung trong chương trình giáo dục mầm non để đưa vào VD như: “ Nội dung 50: Biết bỏ rác đúng nơi quy định.”. Và tôi đã tiến hành kế hoạch cụ thể như sau: + Rèn trẻ bỏ rác đúng nơi quy định mọi lúc, mọi nơi. + Rèn trẻ qua các hoạt động học, hoạt động chơi. + Rèn trẻ biết cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định. Bản thân tôi luôn xác định muốn giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định thì việc làm đầu tiên là: + Có đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, đồ dùng gọn nhẹ để trẻ có thể tham gia trò chơi một cách tốt nhất. + Môi trường vệ sinh sạch sẽ, sân trường rộng rãi, thoáng mát, đảm bảo tính an toàn cho trẻ. 2.1.2. Cách thức quá trình áp dụng biện pháp: - Bản thân tôi hiểu việc tổ chức hoạt động giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định là một hoạt động tác động trực tiếp đến tính tự giác, ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ và nhận thức được hành vi của trẻ. Mục đích là trang bị cho trẻ những kiến thức cơ bản khi trẻ thấy rác ở sân trường, lớp học trẻ nhặt rác bỏ vào đúng nơi quy định để giữ gìn vệ sinh môi trường. Thông qua các hoạt động: hoạt động học là một trong những hoạt động cơ bản của trẻ mầm non. Hoạt động học giúp cho trẻ củng cố và hệ thống hóa các kiến thức mà trẻ tích lũy được trong cuộc sống hàng ngày. Vì vậy có thể sử dụng hoạt động học thực hiện lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục cho trẻ bỏ rác đúng nơi quy định có hiệu quả. VD: Trong hoạt động tạo hình xé dán: tôi giáo dục trẻ khi xé thừa giấy. Các con bỏ gọn gàng vào rổ, không nên vứt xuống sàn nhà làm bẩn lớp. Sau hoạt động, tôi cho trẻ lấy rổ đổ giấy vào thùng rác. Giờ hoạt động tạo hình cắt dán Trẻ bỏ rác vào thùng rác sau giờ tạo hình Hay trong hoạt động dạy trẻ đọc thơ “Bé giữ vệ sinh môi trường”. Tôi đặt câu hỏi “nhờ ai mà sân trường mát sạch?”. “các bạn nhỏ đã làm gì để giữ cho sân trường sạch sẽ?” Từ đó tôi giáo dục trẻ nhặt lá cây, vỏ bánh kẹo, hộp sữa Bỏ vào thùng rác để giữ cho sân trường sạch sẽ hoặc qua bài thơ: “ Không vứt rác ra đường Cái bánh có lá gói Quả chuối vỏ rất trơn Giẫm phải là ngã luôn Nhớ bỏ vào thùng rác ”. Bài thơ nhắc nhở các con khi ăn chuối, ăn bánh xong phải bỏ rác vào đâu? Nếu không bỏ vào thùng rác thì giẫm phải thì bị như thế nào? Nếu như các con vứt rác bừa bãi thì môi trường có được sạch sẽ không? Trong hoạt động âm nhạc: qua bài hát: “Bé quét nhà”, giáo dục trẻ giúp bố mẹ những công việc vừa sức như quét nhà, cất dọn đồ chơi, giúp cho nhà cửa luôn sạch sẽ. Trong hoạt động thể dục, làm quen với toán hay khám phá tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ cất gọn đồ dùng, đồ chơi sau khi chơi xong, không vứt ra lớp để giữ gìn vệ sinh lớp học. Bên cạnh lồng ghép rèn kỹ năng bỏ rác đúng nơi quy định trong các hoạt động học thì tôi thường tổ chức rèn trong các hoạt động trong ngày Hoạt động ngoài trời: Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động gần gũi, cụ thể và góp phần không nhỏ vào việc rèn luyện ý thức bỏ rác đúng nơi quy định. Tôi tổ chức cho trẻ nhặt lá cây trên sân trường bỏ vào thùng rác, tổ chức cho trẻ đi dạo chơi, nhận xét quang cảnh sân trường để trẻ thấy sân trường sạch sẽ, và biết được công lao của các cô hàng ngày quét dọn sân trường, từ đó trẻ có ý thức không vứt rác ra sân trường. VD: Quan sát công việc của cô, chú lao công, trẻ thấy được sự vất vả của các cô, chú. Từ đó trẻ tự giác giúp cô, chú nhặt rác bỏ vào thùng. Hoạt động góc: Thông qua các góc chơi, trẻ biết giữ gìn, xếp dọn đồ chơi trong lớp đúng nơi quy định sau khi chơi xong. Đối với những nguyên liệu thừa (giấy, vỏ hộp ) trẻ bỏ vào thùng rác. Trẻ lau dọn góc học tập Trẻ sắp xếp đồ chơi gọn gàng Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh: Hoạt động ăn – ngủ là hoạt động diễn ra hàng ngày, lặp đi lặp lại của trẻ ở trường mầm non. Đây là hoạt động hình thành một số nề nếp, thói quen trong sinh hoạt, tạo cho trẻ trạng thái thoải mái, vui vẻ. VD: Giáo dục trẻ ăn gọn gàng, sạch sẽ, không nói chuyện trong khi ăn làm rơi vãi cơm. Khi cơm bị rơi vãi thì giáo viên nhắc nhở trẻ bỏ vào đĩa đựng cơm rơi, không nên vứt xuống nền nhà. Vide Hình ảnh khi trẻ ăn cơm không nói chuyện o khi trẻ ăn cơm rơi biết nhặt vào đĩa Hoạt động chiều: Hàng tuần tôi tổ chức 1 buổi hoạt động trên sân trường, tôi thông qua hoạt động lao động đối với tuổi mẫu giáo không nhằm tạo ra sản phẩm vật chất mà được sử dụng như một phương tiện giáo dục. Điều quan trọng là tôi đã tổ chức hoạt động lao động cho trẻ giúp trẻ cảm nhận được niềm vui từ thành quả lao động của mình, từ đó giúp trẻ có thái độ thân thiện, tích cực và có trách nhiệm đối với môi trường xung quanh. Vì thế nhiệm vụ lao động mà tôi giao cho trẻ cần phù hợp với khả năng của trẻ và tăng dần mức độ từ dễ đến khó, tạo cơ hội cho trẻ thể hiện tính tự giác và sáng tạo. VD: Hoạt động lao động tôi trẻ đi nhặt giấy rác, lá xung quanh trường, lớp. Khi nhặt xong cho trẻ đi vệ sinh chân tay. Trẻ nhặt giấy rác trên sân trường Trẻ đổ rác đúng nơi quy định Chơi, hoạt động theo ý thích: Tôi thường cho trẻ xem các hình ảnh, video. Về giữ gìn vệ sinh môi trường, hành động đúng- sai trong bảo vệ môi trường, vứt rác đúng nơi quy định. Để từ đó trẻ có những hành vi tốt, hành vi đúng trong bảo vệ môi trường, biết vứt rác đúng nơi quy định. Thông qua hoạt động nhận xét và nêu gương: Đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non rất thích được người lớn khen ngợi. Do đó, hàng ngày khi chuẩn bị kết thúc 1 ngày ở lớp của trẻ, tôi thường tổ chức hoạt động nhận xét và nêu gương. Khi có những trẻ làm được việc tốt, cô và cả lớp khen ngợi trẻ và những bạn đó sẽ được cắm cờ. Như vậy, sẽ tạo được sự thích thú cho trẻ để trẻ cảm thấy thích được làm nhiều việc hơn. Hình ảnh trẻ cắm cờ được cả lớp khen 2.1.2. Kết quả áp dụng biện pháp: - Với cách làm như trên, qua năm học vừa qua tôi thấy trẻ cũng đã có sự tiến bộ hơn so với đầu năm học. - Một số trẻ có ý thức hơn trong việc bỏ rác đúng nơi quy định, không vứt rác bừa bãi trong khi tham gia các hoạt động. - Một số trẻ đã có ý thức nhìn thấy rác (vỏ họp sữa, vỏ bánh kẹo ) thì nhặt bỏ vào thùng rác. Biết nhắc nhở khi thấy bạn bỏ rác không đúng nơi quy định - Qua các đợt kiểm tra của nhà trường, lớp tôi luôn đánh giá xếp loại tốt trong công tác giữ gìn vệ sinh trong và ngoài lớp học 2.2. Biện pháp 2: Tạo môi trường thân thiện để rèn luyện cho trẻ. 2.2.1. Nội dung biện pháp: Việc tạo môi trường trong trường mầm non rất quan trọng, muốn vậy phải tạo được nội dung, phương pháp và hình thức dạy học để gây hứng thú cho trẻ. Do đó cần tạo môi trường trong và ngoài lớp học cho phù hợp, phải đảm bảo tính thẩm mỹ (đẹp, trang trí phù hợp chủ đề, đề tài, hình ảnh phải ngộ nghĩnh, màu sắc sặc sỡ, đa dạng về chủng loại) và nội dung phong phú để trẻ không bị nhàm chán. 2.2.2. Cách thức quá trình áp dụng biện pháp: Việc tạo môi trường thân thiện giúp lôi cuốn được trẻ tham gia một cách tích cực vào các hoạt động, từ đó góp phần nâng cao ý thức cho việc bỏ rác đúng nơi quy định. Ví dụ: Trang trí thùng rác ngộ nghĩnh để tạo hứng thú cho trẻ có ý thức bỏ rác đúng nơi quy định. Hình ảnh trẻ cùng cô trang trí thùng rác Ở các góc hoạt động khác trong lớp, tôi bố trí nhiều góc mở cho trẻ hoạt động. Mỗi kệ, góc đều trang trí đẹp, hấp dẫn trẻ, tạo cảm giác thích thú và dạy trẻ biết sắp xếp đồ chơi gọn gàng và bỏ rác thừa ra thùng rác đúng nơi quy định. Ví dụ: Với góc bé với môi trường, tôi chuẩn bị những tranh vẽ diễn tả hành động đúng và sai về bảo vệ môi trường, trẻ chọn những tranh miêu tả hành động đúng để tô màu và bỏ vào túi có hình vuông màu xanh, tranh miêu tả hành động sai để vào túi có hình tròn màu đỏ. Qua đó trẻ sẽ phân biệt được những hành động nào nên và không nên làm với môi trường xung quanh. Hình ảnh trẻ phân biệt hành động đúng/sai về bảo vệ môi trường Ví dụ: Ở góc tạo hình, tôi cho trẻ sưu tầm những tranh ảnh đẹp của các bạn ở lớp về những hành động bỏ rác đúng nơi quy định như bạn biết nhặt vỏ sữa rơi ở sân trường vào thùng rác . Bên cạnh đó là những hình ảnh về các bạn vứt rác bừa bãi làm thành quyển album để trẻ nhận thấy sự khác biệt giữa các bức tranh. Qua đó giáo dục trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định để môi trường luôn sạch sẽ. Trẻ biết làm những việc liên quan đến bảo vệ môi trường ngay tại trường học, tại nhà bằng những công việc cụ thể, gần gũi như bỏ rác đúng nơi quy định. Trẻ tìm hiểu hình ảnh bảo vệ môi trường 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp: Qua việc tạo môi trường thân thiện trẻ rất hứng thú tham gia vào các hoạt động, qua đó trẻ biết được những hành động đúng của việc bỏ rác đúng nơi quy định tạo nên môi trường xanh- sạch- đẹp. 2.3. Biện pháp 3: Tuyên truyền và phối hợp với cha mẹ để giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định tại nhà. 2.3.1. Nội dung biện pháp: - Việc tuyên truyền và phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường là một nhiệm vụ quan trọng, tạo sự liên kết và thống nhất giữa gia đình và nhà trường về nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức giáo dục trẻ ở lớp cũng như ở gia đình. - Nếu chỉ giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định khi ở trường thôi thì chưa đủ, môi trường gia đình rất thích hợp để giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quy định. Trẻ được tiếp thu thông qua gia đình một cách tự nhiên, nhẹ nhàng mà lại hiệu quả cao. 2.3.2. Cách thức quá trình áp dụng biện pháp: