Hướng dẫn xây dựng môi trường, tổ chức hoạt động khám phá khoa học qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG, TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC QUA THỰC HÀNH, TRẢI NGHIỆM CHO TRẺ MẦM NON Báo cáo viên: Bùi Thị Quyên – HT trường MN Đào Mỹ, Lạng Giang Nguyễn Thị Thương – PHT trường MN TT Nhã Nam, Tân Yên Nguyễn Thị Mai Hương – GV trường MN TT Cao Thượng, Tân Yên LOGO MỤC TIÊU Sau khi tập huấn, học viên có khả năng: ❖ Mô tả được mục đích, vai trò của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non. ❖ Phân tích được mối liên hệ giữa tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non với tổ chức hoạt động KPKH theo quy trình 5E. ❖ Vận dụng được kiến thức, kĩ năng được trang bị vào tổ chức các hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm phù hợp với điều kiện cụ thể. ❖ Chủ động, tích cực trau dồi kiến thức, phương pháp giáo dục, giúp trẻ hình thành thái độ tích cực với khoa học, có hứng thú tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh. ❖ Biết xây dựng môi trường phát huy tính tích cực cho trẻ KPKH qua thực hành trải nghiệm. ❖ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHUYÊN ĐỀ 1. Một số vấn đề chung về tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non. 1.1. Khái niệm 1.2. Vai trò của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non. 1.3. Đặc điểm của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non. 2. Yêu cầu xây dựng môi trường và tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non 2.1. Đảm bảo mục tiêu của hoạt động KPKH 2.2. Xác định nội dung hoạt động NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHUYÊN ĐỀ 2.3. Xây dựng môi trường và tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm 2.3.1. Xây dựng môi trường và tổ chức môi trường KPKH qua thực hành, trải nghiệm 2.3.2. Kĩ năng sắp xếp, tổ chức triển khai hoạt động KPKH 2.3.3. Kĩ năng giải thích thuật ngữ khoa học đơn giản 2.3.4. Chọn lựa hoạt động KPKH gần gũi với trẻ 2.4. Một số kĩ thuật tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non 2.4.1. Kĩ thuật hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị KPKH 2.4.2. Kĩ thuật đặt câu hỏi của giáo viên 2.4.3. Kĩ thuật phản hồi câu trả lời của trẻ 2.4.4. Kĩ thuật quản lý lớp học NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHUYÊN ĐỀ 3. Hướng dẫn tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non. 3.1. Tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm 3.1.1. Mục đích yêu cầu 3.1.2. Các bước KPKH qua thực hành, trải nghiệm 3.1.3. Đánh giá trong hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm 3.2. Tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm theo quy trình 5E 3.2.1. Giới thiệu về quy trình 5E 3.2.2. Ưu thế của quy trình 5E trong tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho tre mầm non 3.2.3. Hướng dẫn tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm theo quy trình 5E 3.2.4. Một số lưu ý để tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm theo quy trình 5E hiệu quả NỘI DUNGII. THỰC 1: MỘT TRẠNG SỐ VẤN GIÁO ĐỀ CHUNG DỤC KNXH VỀ VẤN CHO ĐỀ TRẺ TỔ MN CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC QUA THỰC HÀNH, TRẢI NGHIỆM CHO TRẺ MẦM NON Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm, vai trò của việc tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành trải nghiệm cho trẻ mầm non ➢Học viên xem một số hình ảnh, video về KPKH qua thực hành, trải nghiệm NỘI DUNGII. THỰC 1: MỘT TRẠNG SỐ VẤN GIÁO ĐỀ CHUNG DỤC KNXH VỀ VẤN CHO ĐỀ TRẺ TỔ MN CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC QUA THỰC HÀNH, TRẢI NGHIỆM CHO TRẺ MẦM NON Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm, vai trò của việc tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành trải nghiệm cho trẻ mầm non ➢Học viên xem một số hình ảnh, video về KPKH qua thực hành, trải nghiệm NỘI DUNGII. THỰC 1: ĐẶC TRẠNG ĐIỂM GIÁO TÂM DỤC LÝ KNXH CỦA CHO TRẺ TRẺ 5-6 MNTUỔI ➢Câu hỏi thảo luận: 1. GV tổ chức cho trẻ thực hành, trải nghiệm gì? Thông qua thực hành trải nghiệm trẻ được khám phá điều gì? 2. Thực trạng việc tổ chức hoạt KPKH qua thực hành trải nghiệm cho trẻ mầm non? 2.1. Ưu điểm 2.2. Hạn chế 3. Khái niệm KPKH, vai trò của việc tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành trải nghiệm cho trẻ mầm non? Thông tin phản hồi 1. Khái niệm KPKH là quá trình trẻ được tiếp xúc, tìm tòi tích cực nhằm “phát hiện ra cái mới, cái ẩn giấu” trong các sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh thông qua việc sử dụng các giác quan nhằm phát triển ở trẻ kĩ năng quan sát, so sánh, phân loại, đo lường, phán đoán, giải quyết vấn đề đơn giản. 2. Vai trò của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non Hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển toàn diện, đặc biệt là sự phát triển nhận thức của trẻ mầm non; kích thích tính tò mò, ham hiểu biết và hứng thú nhận thức về thế giới xung quanh của trẻ một cách khoa học, phù hợp với thực tiễn. Thông tin phản hồi 2. Vai trò của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non Qua các hoạt động thực hành trải nghiệm: + Trẻ có cơ hội tiếp cận các sự vật, hiện tượng khác nhau. Từ đó, trẻ kiến tạo nên kiến thức, hiểu biết ban đầu về một số khái niện khoa học đơn giản và có thể vận dụng một cách phù hợp vào thực tiễn, chuẩn bị nền tảng cho việc học tập ở cấp học sau này. + Trẻ có được một số kĩ năng quan sát, so sánh, phân loại, suy luận, giải quyết vấn đề đơn giản góp phần thúc đẩy sự hình thành, phát triển tư duy logic và sáng tạo ở trẻ. + Trẻ biết cách sử dụng một số dụng cụ và nguyên vật liệu KPKH đơn giản, phù hợp với độ tuổi, thực hiện được một số thao tác thực hành. Theo đó, một số kĩ năng khác nhau cũng được phát triển. + Phát triển ở trẻ ngôn ngữ và khả năng diễn đạt. Thông tin phản hồi 2. Vai trò của hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non Qua các hoạt động thực hành trải nghiệm: + Trẻ có cơ hội tiếp cận các sự vật, hiện tượng khác nhau. Từ đó, trẻ kiến tạo nên kiến thức, hiểu biết ban đầu về một số khái niện khoa học đơn giản và có thể vận dụng một cách phù hợp vào thực tiễn, chuẩn bị nền tảng cho việc học tập ở cấp học sau này. + Trẻ có được một số kĩ năng quan sát, so sánh, phân loại, suy luận, giải quyết vấn đề đơn giản góp phần thúc đẩy sự hình thành, phát triển tư duy logic và sáng tạo ở trẻ. + Trẻ biết cách sử dụng một số dụng cụ và nguyên vật liệu KPKH đơn giản, phù hợp với độ tuổi, thực hiện được một số thao tác thực hành. Theo đó, một số kĩ năng khác nhau cũng được phát triển. + Phát triển ở trẻ ngôn ngữ và khả năng diễn đạt. Hoạt độngII. THỰC 2: Phân TRẠNG tích đặc GIÁO điểm DỤCcủa hoạt KNXH động CHO KPKH TRẺ qua MN thực hành trải nghiệm đối với sự phát triển của trẻ mầm non ➢Câu hỏi: Hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm của trẻ mầm non có những đặc điểm nổi bật gì? Thông tin phản hồi Hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm của trẻ mầm non có những đặc điểm nổi bật như sau: 1. Hoạt động có tính tương tác cao, kích thích sự giao tiếp và hợp tác. 2. Hoạt động có tính thực tiễn, gắn với cuộc sống hằng ngày của trẻ. 3. Hoạt động kích thích khả năng sáng tạo và đưa ra ý tưởng độc đáo ở trẻ. 4. Các hoạt động KPKH trở nên hiệu quả hơn khi kết hợp với các lĩnh vực khác như toán học, nghệ thuật, kĩ thuật và công nghệ. 5. Hoạt động khuyến khích trẻ tự do tìm hiểu, phát triển kĩ năng quan sát, tư duy logic và giải quyết vấn đề thông qua việc đặt câu hỏi về hiện tượng tự nhiên và thực hiện các đề tài đơn giản. Thông tin phản hồi Hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm của trẻ mầm non có những đặc điểm nổi bật như sau: 6. Hoạt động đa dạng, linh hoạt, dễ dàng điều chỉnh phù hợp với khã năng và sở thích của từng trẻ. 7. Hoạt động an toàn cho trẻ, chú trọng sự tham gia và cảm giác thoải mái của trẻ. 8. Hoạt động đòi hỏi trẻ tham gia trực tiếp và sử dụng nhiều giác quan (nhìn, nghe, chạm, ngửi, nếm) giúp trẻ quan sát và tiếp nhận thông tin chính xác, tăng cường sự lĩnh hội và kiến tạo kiến thức. NỘI II.DUNG THỰC 2: TRẠNGYÊU CẦU GIÁO XÂY DỤC DỰNG KNXH MÔI CHOTRƯỜNG TRẺ VÀMN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC QUA THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM CHO TRẺ MẦM NON Hoạt động 3: Tìm hiểu mục tiêu của hoạt động KPKH ➢Câu hỏi thảo luận: Anh/ chị hiểu Mục tiêu trẻ cần đạt tham gia hoạt động KPKH gồm những gì? Thông tin phản hồi 1. Mục tiêu trẻ cần đạt tham gia hoạt động KPKH Phụ lục 1 (Bảng kết quả mong đợi về KPKH của trẻ mẫu giáo) Thông tin phản hồi 2. Yêu cầu xây dựng môi trường và tổ chức hoạt động KPKH qua thực hành, trải nghiệm cho trẻ mầm non 2.1. Đảm bảo mục tiêu của hoạt động KPKH Khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động KPKH, có một số mục tiêu mà giáo viên cần hướng tới giúp trẻ phát triển A. Hiểu biết khoa học: + Biết về sự vật hiện tượng + Hiểu về các đặc điểm tính chất của sự vật – hiện tượng gần gũi xung quanh trẻ + Mối quan hệ của các sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan Thông tin phản hồi 2.1. Đảm bảo mục tiêu của hoạt động KPKH b. Bồi dưỡng và củng cố các kĩ năng thực hành khoa học: + Kĩ năng quan sát, sử dụng tất cả các giác quan, khéo léo tay, kiểm soát vận động tinh, phối hợp tay - mắt. + Kĩ năng khám phá, đặt câu hỏi phát hiện vấn đề - tìm kiếm thông tin để mở rộng hiểu biết, suy luận, dự đoán và thực nghiệm kiểm chứng. + Kĩ năng giao tiếp, bao gồm nói, nghe, thảo luận, đại diện, ghi chép và báo cáo, kĩ năng xã hội như hợp tác, thương lượng, lãnh đạo. Thông tin phản hồi 2.1. Đảm bảo mục tiêu của hoạt động KPKH c. Thái độ: + Tò mò, tích cực tham gia hoạt động - mong muốn thử nghiệm + Tôn trọng các giá trị thực nghiệm, minh chứng (mong muốn đi tìm cơ sở để giải thích cho câu hỏi/vấn đề đặt ra, kiểm chứng các phán đoán, giả thuyết) + Cởi mở lắng nghe trao đổi các ý kiến khác nhau + Trách nhiệm giữ gìn giới tự nhiên, tôn trọng thiên nhiên Thông tin phản hồi 2.2. Cơ sở xác định, lựa chọn nội dung Căn cứ chương trình GDMN để lực chọn đối tượng - hiện tượng quan sát phù hợp với độ tuổi của trẻ, tiêu chí ưu tiên là sử dụng vật thật, mẫu hình mô phỏng hoặc mô hình, tranh ảnh, video tả thực, không nên sử dụng hình ảnh hoạt hình, hình vẽ có tính nhân hóa. Trước đối tượng khám phá, lựa chọn nội dung xuất phát từ một câu hỏi khoa học để trẻ tiến hành tìm kiếm thông tin trả lời câu hỏi đó Phụ lục 2 (Bảng VD lựa chọn nội dung)