Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh

PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN HIỆP HÒA TRƯỜNG TIỂU HỌC QUANG MINH BIỆN PHÁP “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Người thực hiện: Hoàng Thị Oanh Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Quang Minh Năm thực hiện: 2020-2021 Quang Minh, tháng 10 năm 2021 MỤC LỤC Trang PHẦN I. MỞ ĐẨU 1 1.1.Đặt vấn đề 1 1.2. Mục tiêu, nhiệm vụ 2 1.3. Đối tượng 2 PHẦN II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP 3 2.1. Cơ sở lý luận 3 2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng biện pháp 3 2.3. Các biện pháp sử dụng trong biện pháp 5 Biện pháp 1: Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng 5 thiết kế bài dạy phù hợp Biện pháp 2: Cơ bản về phần mềm logo 5 Biện pháp 3: Tổ chức hướng dẫn học sinh hình thành và hiểu về 9 thủ tục trong logo Biện pháp 4: Giáo viên phân tích bài mẫu cho học sinh 12 Biện pháp 5: Phát động phong trào “đôi bạn cùng tiến” 14 PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 16 1. Kết luận 16 2. Kiến nghị 16 3. Hiệu quả của biện pháp 17 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” PHẦN I. MỞ ĐẨU 1.1. Đặt vấn đề Trong những năm gần đây sự phát triển của công nghệ thông tin đang ngày càng lớn mạnh, đặc biệt là cuộc cách mạng 5.0 trên thế giới đã và đang có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các nước. Nó quyết định quốc gia nào sẽ tiếp tục phát triển hay sẽ tụt hậu. Tại Việt Nam, nhận thấy tầm quan trọng và sự cấp thiết của việc giảng dạy công nghệ thông tin trong nhà trường, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có phương án cải tiến môn Tin học trong chương trình Giáo dục Phổ thông mới. Trong bài viết chia sẻ 10 điểm mới nổi bật của Chương trình Giáo dục Phổ thông mới môn Tin học so với chương trình hiện hành, Phó giáo sư, Tiến sĩ Hồ Sĩ Đàm - Chủ biên chương trình môn Tin học cho biết: "Trong chương trình mới, giáo dục Tin học có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho học sinh khả năng tìm kiếm, tiếp nhận, sáng tạo tri thức trong thời đại cách mạng công nghiệp. Công nghệ số là nền tảng tạo phương thức sản xuất thông minh mang tính toàn cầu hóa, là công cụ hiệu quả hỗ trợ biến việc học thành tự học suốt đời” Trong phân môn Tin học ở cấp Tiểu học thì có nội dung lập trình Logo đây là môn lập trình đầu tiên cho học sinh tiếp xúc còn là tiền đề, là cơ sở ban đầu để các em học tốt môn Tin học sau này. Bước đầu làm quen với máy tính, làm quen với hệ điều hành, có ý thức thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập. Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính, bước đầu hiểu khả năng ứng dụng Công nghệ thông tin trong học tập. Có ý thức tìm hiểu Công nghệ thông tin trong các hoạt động xã hội. Ngoài ra, khi học phần mềm logo học sinh ứng dụng từ các môn học; như ở môn toán học để trình bày các thuật toán giúp học sinh xử lý vấn đề cho phù hợp, đúng cách. Ứng dụng phần mềm vào để giải quyết những bài toán logic Ở cấp tiểu học phần mềm Logo là phần mềm đòi hỏi học sinh phải có khả năng sáng tạo, kỹ năng phân tích hình vẽ, có tính tư duy một cách tích cực, linh hoạt và logic, học sinh phải biết áp dụng huy động tất cả khả năng đã có vào tình huống để giải quyết vấn đề. Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy các em còn gặp khó khăn về chủ đề “Thế giới logo của em” điều đó thể hiện hiệu quả học tập vẫn chưa cao chính vì vậy tôi chọn biện pháp “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học Page 1 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” nhằm cải thiện được tình trạng nói trên. 1.2. Mục đích Nhiệm vụ + Mục đích Mục đích của biện pháp“Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” - Có hiểu biết ban đầu về Lập trình .Có khả năng sử dụng máy tính trong việc học những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại. - Giúp cho học sinh tiếp thu bài tốt, thao tác nhanh nhẹn, nắm chắc lý thuyết, kỹ năng thực hành thành thạo, sử dụng chính xác các dòng lệnh để viết các thủ tục Procedure trong logo và thực thi các dòng lệnh vừa tạo. - Giúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về Công nghệ thông tin về các thuật ngữ thường dùng, rèn luyện một số kỹ năng sử dụng máy tính, - Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người lao động hiện đại. - Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội hiện đại. + Nhiệm vụ - Tìm hiểu và áp dụng các phương pháp giảng dạy một cách khoa học, linh động và phù hợp với đối tượng học sinh. - Tiến hành thực nghiệm, thực dạy khảo sát chất lượng học sinh. - Thu thập các dữ liệu, số liệu cụ thể để đánh giá nhận xét kết quả thực hiện của biện pháp. - Không gây khó khăn hay áp lực cho học sinh khi học môn tin học. - Đưa ra các thực trạng về cơ sở vật chất, giáo viên, về việc học và thực hành ứng dụng trên phần mềm Logo của học sinh tại trường Tiểu học Quang Minh trước khi áp dụng các biện pháp. - Tìm hiểu yêu cầu chuẩn kiến thức, kĩ năng về sử dụng phần mềm Logo được đưa vào chương trình Tin học Tiểu học lớp 5. 1.3. Đối tượng Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối lớp 5 Trường Tiểu học Quang Minh. Page 2 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” PHẦN II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP 2.1. Cơ sở lý luận: Tin học là vô cùng quan trọng. Trong sự phát triển như vũ bảo của công nghệ đòi hỏi giáo dục hiện nay phải đem lại cho học sinh tư duy, khả năng sáng tạo, thích ứng với thách thức và những yêu cầu mới mà các phương pháp giáo dục truyền thống không thể đáp ứng. Đâu đâu quanh ta, ở hầu hết các lĩnh vực ngành nghề đều có sử dụng các sản phẩm của tin học. Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư và phát triển về ứng dụng công nghệ thông tin như: Thực hiện Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 117/QĐ-TTg ngày 25/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy – học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020 định hướng đến năm 2025; Chỉ thị số 666/CT-BGDĐT ngày 24/8/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ và giải pháp năm học 2020 – 2021 của ngành Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ công nghệ thông tin (CNTT) năm học 2020 - 2021 như sau: Triển khai có hiệu quả Chương trình chuyển đổi số quốc gia trong ngành Giáo dục; triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển Chính phủ điện tử theo Nghị quyết số 17/NQ-CP ngày 07/03/2019 của Chính phủ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động giáo dục và đào tạo theo Quyết định số 117/QĐ-TTg ngày 25/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy - học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2025". Đặc trưng của môn Tin học là lí thuyết gắn liền với thực hành, do vậy giúp học sinh có cái nhìn tổng quát hơn về ngôn ngữ máy tính cũng như ngôn ngữ Tin học. 2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng biện pháp: Qua kiểm tra khảo sát chất lượng của học sinh tôi thấy nhiều em thao tác còn chậm, kỹ năng thực hành chưa tốt, đặc biệt là khi học phần mềm Logo, học sinh còn thụ động, còn e ngại, chưa mạnh dạn để làm các bài tập. Page 3 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Sau quá trình khảo sát trước khi tiến hành nghiên cứu biện pháp này bản thân tôi đã thu thập số liệu như sau. Bảng khảo sát học sinh khối 5 trước khi áp dụng một số nội dung và hình thức của giải pháp. Năm học: 2020-2021 Tổng số học Số học sinh có kỹ Số học sinh chưa có Lớp sinh năng học tin học kỹ năng học tin học 5A 29 10/29 34,48 19/29 65,51 5B 31 9/31 29,03 22/31 70,96 5C 30 12/30 35,48 18/30 60 Trước khi thực hiện biện pháp Mức độ thao tác Số học sinh Tỉ lệ % Thao tác nhanh, đúng 14/90 16 Thao tác đúng 22/90 24 Thao tác chậm 45/90 50 Chưa biết thao tác 9/90 10 Thuận lợi: Được các cấp lãnh đạo, nhà trường quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, phòng máy, phụ huynh học sinh trang bị cho con em đầy đủ sách vở, một số gia đình phụ huynh còn có máy tính để bàn ở nhà cho học sinh thực hành. Phòng Giáo dục huyện đã thành lập tổ Chuyên môn chuyên biệt tin học cấp tiểu học. Tổ chuyên môn được tổ chức sinh hoạt chuyên môn thường xuyên và có zalo nhóm để dễ dàng trao đổi kinh nghiệm. Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành. Kỹ năng thực hành của một bộ phận học sinh khá tốt. Khó khăn Trường Tiểu học Quang Minh thuộc địa bàn xã Quang Minh đối tượng học sinh chủ yếu là con em của nông dân và công dân, chưa có nhiều điều kiện để tiếp cận với môn Tin học. Trong khi đây là một môn học mới, cần sự hỗ trợ từ máy tính. Do vậy việc tiếp thu bài học của các em cũng còn rất hạn Page 4 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” chế. Trong mỗi lớp đều có các em chưa mấy hứng thú với phần mềm logo do những nguyên nhân sau: + Do các em chưa làm quen với viết câu lệnh + Do các em chưa học qua hình học và khái niệm góc cạnh góc nên khi học còn gặp khó khăn. + Các em chưa được tiếp xúc nhiều với phần mềm Logo, về nhà nhiều gia đình lại không có máy tính. Đa số phụ huynh học sinh chưa quan tâm về thời gian cũng như các tài liệu liên quan về môn Tin học nên còn phó mặc cho tôi giảng dạy môn học này. Số máy tính còn hạn chế, máy tính cũ lại hay bị hỏng, vì thế các em phải ngồi 3 người một máy và thay ca thực hành nên thời gian thực hành trong một tiết học chưa đảm bảo. 2.3. Các biện pháp sử dụng trong biện pháp Để đem lại kết quả học tốt trong phần này điều đầu tiên phải nói đến là làm sao cho các em có hứng thú với bộ môn học này, các em cảm thấy thoải mái không gò bó. Vì vậy điều đầu tiên là tôi phải tìm ra phương pháp khơi sự hứng thú cho học sinh Biện pháp 1: Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù hợp Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kỹ năng. Tìm ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những kiến thức kỹ năng dành cho học sinh hoàn thành tốt, tham khảo thêm tài liệu để mở rộng, đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo viên nắm tổng thể, giải thích cho học sinh khi cần thiết. Trong thiết kế bài những học sinh hoàn thành tốt có thể giao thêm cho các em phần mở rộng để giúp các em học được tốt hơn nữa. Thiết kế bài dạy thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh là nội dung quan trọng cần lưu ý, bởi việc này sẽ giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, của một tiết dạy thực hành. Ngoài ra khi thực hành nhóm, giáo viên giao bài tập cho học sinh nên phù hợp với từng đối tượng học sinh dễ khó khác nhau. Biện pháp 2: Cơ bản về phần mềm Logo Logo là một ngôn ngữ lập trình, có đầy đủ các đặc điểm của một ngôn ngữ máy tính, ngôn ngữ của trí tuệ nhân tạo. Logo là ngôn ngữ để học. Để hỗ trợ thực hiện quá trình học và suy nghĩ bằng cách khuyến khích học sinh tìm Page 5 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” tòi khám phá. Logo có bảng kí tự, từ khóa riêng, cú pháp riêng và khá chặt chẽ. Do vậy, khi thực hành những câu lệnh của Logo tôi lưu ý học sinh phải rất cẩn thận khi viết các câu lệnh, tránh để học sinh hiểu tùy tiện, áp dụng những ngôn ngữ thông thường dành cho câu lệnh. - Hướng dẫn học sinh nắm về giao diện phần mềm Logo: Nhận biết từng thành phần có trong màn hình chính của phần mềm như: + Menu tiện ích + Khung giấy vẽ + Bút vẽ + Cửa sổ lưu lệnh đã dùng +Cửa sổ nhập lệnh điều khiển +Các nút xử lí nhanh Học sinh quan sát giao diện chính của phần mềm Logo và từng bước nhận dạng các câu lệnh cụ thể với sự hướng dẫn các em của tôi. - Một số câu lệnh cơ bản học sinh phải biết và học thuộc Mỗi một lệnh trong Logo đảm nhận một cộng việc nhất định vì vậy để giúp học sinh học tốt phần mềm Logo thì trước tiên tôi giúp học sinh học thuộc câu lệnh thông qua nhiều hình thức khác nhau như ra bài tập theo hình thức trắc nghiệm chọn câu trả lời đúng sai. Viết đúng cú pháp hiểu được tác dụng của từng câu lệnh: tôi ra bài tập dưới hình thức tự luận học sinh làm lại cho đúng cú pháp, đúng yêu cầu của đề bài. Nhận biết từng thành phần có trong màn hình chính của phần mềm như: - Màn hình chính (sân chơi của rùa). - Cửa sổ lệnh: + Ngăn chứa lệnh đã gõ. + Ngăn gõ lệnh. Học sinh quan sát giao diện chính của phần mềm Logo và từng bước nhận dạng các câu lệnh cụ thể dưới sự trợ giúp của tôi. - Những câu lệnh đầu tiên của Logo. Tên viết STT Lệnh đầy đủ Hành động của Rùa tắt 1 Home Rùa về chính giữa sân chơi Rùa về vị trí xuất phát xóa toàn bộ sân 2 ClearScreen CS chơi 3 ForwarD n FD n Rùa tiến về trước n bước Page 6 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” 4 Right k Rt k Rùa quay phải k độ 5 Left k Lt k Rùa quay trái k độ 6 Back n Bk n Rùa lùi lại sau n bước 7 PenUp Pu Rùa nhấc bút 8 PenDown Pd Rùa hạ bút 9 HideTurle Ht Rùa ẩn mình 10 ShowTurle St Rùa hiện hình Xóa toàn bộ màn hình, rùa vẫn ở vị trí 11 Clean hiện tại 12 Bye Thoát khỏi phần mềm Logo 13 Repeat n [ ] Câu lệnh lặp 14 Wait Rùa tạm dừng Mỗi một lệnh trong Logo đảm nhận một công việc nhất định vì vậy để giúp học sinh học tốt phần mềm Logo thì trước tiên tôi giúp học sinh học hiểu được câu lệnh có cấu trúc như thế nào, có công dụng làm gì? tôi lồng ghép ngôn ngữ Tiếng Anh trong việc sử dụng các câu lệnh. Ví dụ: Trong Tiếng Anh: Right có nghĩa là bên phải Trong Logo: Right có nghĩa là quay phải Tiếng Anh Phần mềm Logo Right: bên phải Right k: quay phải k độ Left: bên trái? (hỏi học sinh và giúp học sinh tìm ra câu lệnh quay trái)...... Đồng thời giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh thông qua nhiều hình thức khác nhau như ra bài tập theo hình thức trắc nghiệm chọn đáp án A, B, C, D; thông qua trò chơi ô chữ,... - Học sinh biết cách viết cú pháp và thực hiện từng dòng lệnh: Tôi ra bài tập dưới hình thức tự luận, học sinh tự nhận xét và nêu ra những lỗi sai, học sinh thường mắc phải, giúp học sinh ghi nhớ câu lệnh đúng và thực hiện đúng cú pháp, đúng yêu cầu của đề bài. Học sinh phải biết phân biệt từng câu lệnh đã học, phân tích hình mẫu nên sử dụng câu lệnh nào cho phù hợp tương ứng với hình vẽ cần thực hiện. Trước mỗi bài thực hành tôi hướng dẫn học sinh phân tích cụ thể hình mẫu, sử dụng thích hợp các câu lệnh để hoàn thành tốt bài thực hành, hướng dẫn học sinh sử dụng từng câu lệnh tương ứng với từng hành động của rùa Ví dụ 1: Số 6 trong câu lệnh Repeat 6 [Fd 50 Rt 60] có ý nghĩa là gì? Page 7 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Lặp lại 6 lần câu lệnh Fd 50 Rt 60 Ví dụ 2: Rùa sẽ vẽ hình gì với câu lệnh dưới đây? Repeat 5 [Fd 100 Rt 144] Sau đó tôi giới thiệu câu lệnh lặp lồng nhau từ đơn giản đến phức tạp. Đầu tiên tôi giới thiệu câu lệnh lặp lồng nhau bằng cách bao thêm một lệnh Repeat ra bên ngoài một lệnh Repeat đã quen thuộc để đổi hướng vẽ của Rùa. Ví dụ học sinh đã quen với lệnh vẽ lục giác Repeat 6 [Fd 50 Rt 60] thì lệnh lặp lồng nhau được giới thiệu theo dạng: Repeat n [Repeat 6 [Fd 50 Rt 60] ( )] Trong đó n là số lần lặp mới và phần ( ) là câu lệnh nhằm xác định hướng của mỗi lần lặp. Với n = 5 và ( ) là câu lệnh quay phải 720 (Rt 72) để đổi hướng vẽ. Ta được câu lệnh và hình vẽ sau: Repeat 5 [Repeat 6 [Fd 50 Rt 60] Rt 72] Rùa đổi hướng trước mỗi lần vẽ lại ngũ giác (Rt 72) Sau đó tôi yêu cầu học sinh thay đổi phần lệnh ( ) để không phải là đổi hướng vẽ mà đổi vị trí vẽ. Ví dụ: Dùng nhóm lệnh Lt 90 Pu Fd 60 Rt 90 Pd để dịch sang trái 60 bước của Rùa. Ta được câu lệnh và hình vẽ sau: Repeat 5 [Repeat 6[Fd 50 Rt 60] Lt 90 Pu Fd 60 Rt 90 Pd] Rùa đổi vị trí trước mỗi lần vẽ lại ngũ giác (Lt 90 Pu Fd 60 Rt 90 Pd) Để giúp học sinh hiểu được mối liên hệ giữa số lần lặp và độ lớn của góc quay, nên thay đổi, dùng cả hai cách viết câu lệnh kiểu dưới đây. Cách 1 Cách 2 Repeat 6 [Fd 50 Rt 60] Repeat 6 [Fd 50 Rt 360/6] Repeat 3 [Fd 50 Rt 120] Repeat 3 [Fd 50 Rt 360/3] Repeat 5 [Fd 50 Rt 72] Repeat 5 [Fd 50 Rt 360/5] Với việc giới thiệu câu lệnh lặp lồng nhau bằng cách nhắc lại cấu trúc của lệnh lặp với giới thiệu từ đơn giản đến phức tạp sẽ giúp học sinh phát huy tính sang tạo, phát triển tư duy và tiếp thu kiến thức tốt hơn. Sau đây là công thức: Repeat n1[ repeat n2[ fd rt 360/n2] . rt 360/n2] Page 8 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Biện pháp 3: Tổ chức hướng dẫn học sinh hình thành và hiểu về thủ tục trong Logo Thủ tục với tư cách thuật ngữ tin học có nghĩa là chương trình con. Nhưng với LOGO, với kiểu cấu trúc theo môđun triệt để phân tán, thì thủ tục cũng là chương trình. Mỗi thủ tục bao gồm 3 bộ phận: • Mở đầu (to) • Thân • Kết thúc (end) Mở đầu bao giờ cũng bắt đầu bằng từ gốc TO. Sau TO là tên thủ tục. Tên thủ tục do người lập trình đặt bằng một từ. Đó là từ không có dấu nháy kép ở đầu. Sau tên thủ tục có thể có dữ liệu của tên ấy. Nếu có thì dữ liệu cũng được đặc trưng bằng tên, tức bằng một từ có dấu (:) ở đầu. Có thể có một hay nhiều dữ liệu (TO DAGIAC: canh: goc). Sau dữ liệu là sang dòng. Thân thủ tục bao gồm các câu lệnh. Các câu lệnh sẽ xác lập nội dung và chức năng của thủ tục. Thân có thể chứa nhiều câu, miễn mỗi câu không quá 248 ký tự, kể cả dấu cách. Khi thân được xác lập xong phải sang dòng. Kết thúc chỉ gồm mỗi từ gốc END đứng ở dầu dòng. Đó là quy định nghiêm ngặt. Ví dụ ta muốn vẽ một hình vuông ta có thể thực hiện lần lượt từng lệnh vào cửa sổ lệnh như sau: FD 100 RT 90 FD 100 RTI 90 FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 Hoặc FD 100 RT 90 FD 100 RTI 90 FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 Hoặc ta có thể lập thủ tục vẽ một hình vuông mà ta cũng muốn đặt tên là HINHVUONG, thì thủ tục có tên HINHVUONG sẽ có dạng như sau: Mở TO HINHVUONG TO HINHVUONG đầu Thân FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 Repeat 4 [Fd 100 Rt 360/4] FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 Kết END END thúc Page 9 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Trong thủ tục hình vuông ta có: TO và END là hai từ gốc đặc biệt, chỉ dùng vào việc mở đầu và kết thúc thủ tục. FD và RT (ý nghĩa: rùa bước tới và rùa quay phải) là hai từ gốc, sẽ điều khiển Rùa vẽ nên hình vuông, tức xác lập nội dung và chức năng cho thủ tục HINHVUONG. 100 và 90 là dữ liệu của FD và RT. Khi ta viết FD 100 hay RT 90 là viết theo cú pháp đã quy định là FD n, RT m, với n, m là các một số. Tên HINHVUONG do ta đặt nhưng phải tuân thủ một số quy định sau: * Tên thủ tục phải là một từ, ví dụ ta không thể viết HINHVUONG thành HINH VUONG, nghĩa là thành hai từ. * Tên thủ tục không được trùng với tên từ gốc. Nếu trùng chương trình sẽ thông báo lỗi (ở chế độ trực tiếp). * Tên thủ tục không được trùng với tên thủ tục khác đã có mặt trong thời gian làm việc. Nếu trùng, máy sẽ từ chối (ở chế độ trực tiếp). * Khi được định nghĩa tên thủ tục thì nó biến thành tên từ gốc tiện ích và ta có thể dùng nó như từ gốc. Với thủ tục HINHVUONG trên có thẻ dùng tham số như sau: Mở đầu TO DAGIAC :canh :goc Thân REPEAT :goc[FD :canh RT 360/:goc] Kết thúc END Với thủ tục này ta gọi lệnh “DAGIAC 100 4” thỉ sẽ vẽ được hình vuông cạnh 100; nếu sử dụng lệnh “DAGIAC 200 5” thì vẽ được một ngũ giác đều cạnh 200; Đến đây ta có thể coi như đã tóm tắt xong phần văn phạm. Như vậy là cực kỳ đơn giản. Tuy nhiên khi ứng dụng sẽ có nhiều chi tiết được giải trình dần và sẽ quen dần. * Khi làm trong thủ tục học sinh cần chú ý: Tên thủ tục được viết liền nhau không có dấu cách, phải có ít nhất một chữ cái, dùng chữ Việt không dấu để đặt tên cho thủ tục. Không được dùng các kí tự đặc biệt như “:”; “\”; “#”; “[ ]”; “|”. Học sinh ghi nhớ các bước để viết một thủ tục trong Logo và cách sử dụng một thủ tục đã có. Tôi yêu cầu học sinh phải biết cách thực hiện và hiểu ý nghĩa, mục đích của mỗi bước: Bước 1: Mở cửa sổ soạn thảo là để bắt đầu viết thủ tục; Bước 2: Viết các lệnh là để giao nhiệm vụ cho thủ tục; Page 10 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Bước 3: Ghi lại và đóng cửa sổ soạn thảo là để lưu lại thủ tục đã viết vào bộ nhớ máy tính. Khi thực hiện thủ tục, học sinh có thể mắc sai lầm gõ không đúng tên thủ tục đã có. Chẳng hạn tên đã đặt là “Hinhvuong” nhưng khi thực hiện thủ tục lại gõ “Hinh vuong”. Tôi lưu ý học sinh có ý thức ngay từ khi đặt tên cho thủ tục sao cho gợi mở, dễ nhớ. Cách viết một thủ tục: Trong ngăn gõ lệnh ta gõ lệnh; Edit “Tamgiac. Mỗi lần vẽ một hình tam giác ta phải gõ các câu lệnh rất mất thời gian. Có cách nào chỉ cần gõ lệnh Tamgiac là Rùa vẽ ngay cho mình hình tam giác không nhỉ? Có đấy chúng ta cùng làm thử thủ tục vẽ hình tam giác. + Bước 1: Gõ lệnh Edit “Tamgiac trong ngăn gõ lệnh. Xuất hiện cửa sổ soạn thảo: + Bước 2: Gõ lệnh; Repeat 3 [Fd 50 Rt 120] - Bước 3: Ghi vào bộ nhớ và đóng cửa sổ soạn thảo. Qua ví dụ trên học sinh đã hiểu được các bước để viết một thủ tục trong Logo. Nhưng nếu tắt máy, khi cần mở chương trình ra lại mất! Em cần phải làm thế nào đây? - Lưu lại một thủ tục bằng cách: Gõ lệnh Save “Cacthutuc.lgo rồi bấm enter. - Nạp một tệp để làm việc bằng cách: Gõ lệnh Load Cacthutuc.lgo bấm enter. * Tôi có thể yêu cầu học sinh so sánh sự khác nhau giữa cách lưu thủ tục vào bộ nhớ (lưu và thoát khỏi cửa sổ soạn thảo) và cách lưu một thủ tục vào tệp (bộ nhớ ngoài). Tuy nhiên chỉ yêu cầu học sinh phân biệt được sự khác nhau về mặt hình thức: + Cách lưu thủ tục vào bộ nhớ: Trên cửa sổ soạn thảo, nháy chọn File -> Save and Exit. + Cách lưu thủ tục vào tệp: Trong ngăn gõ lệnh, gõ Save “Cacthutuc.lgo -> Enter. Như vậy, qua ví dụ cụ thể nêu trên, học sinh hiểu rõ hơn các bước thực hiện trong thủ tục và khi làm xong một thủ tục phải lưu thủ tục trong Logo thành tệp; cách gọi các thủ tục trong tệp đã lưu. Tùy theo mục tiêu từng bài mà tôi sẽ viết các câu lệnh khác nhau. Trong quá trình dạy học tôi cần hiểu rõ được mục tiêu của mỗi hoạt động trong bài dạy thì mới hướng dẫn học sinh nắm chắc nội dung và kiến thức của bài học. Page 11 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Biện pháp 4: Giáo viên phân tích bài tập mẫu cho học sinh Tôi hệ thống các bài tập, các bài thực hành phải phù hợp với nội dung bài dạy, các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp. Ngoài ra giáo viên cũng phải kết hợp những bài học trước để học sinh ôn tập lại và vận dụng một cách nhuần nhuyễn - Ví dụ: Trong bài “Sử dụng câu lệnh lặp”, các em đều phải sử dụng những câu lệnh đã được học ở những bài trước. Vậy thì phần kiểm tra bài cũ là rất quan trọng trong tiết học này. + Tôi hướng dẫn học sinh cách quan sát, phân tích hình mẫu để sử dụng câu lệnh cho phù hợp với bài thực hành để nâng cao chất lượng: Làm nhanh, đúng, chính xác, hiệu quả Ví dụ: B3/101 SGK. Viết chương trình gồm một hoặc nhiều thủ tục tạo hình trang trí theo mẫu. a a/ Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm 2 và chia việc cho từng học sinh cụ thể như: - Hình trang trí được tạo thành bởi 6 bông tuyết đều được xếp ở đầu các cạnh hình lục giác, trước hết ta viết một thủ tục vẽ hình bông tuyết có tên: bông tuyết. Viết thủ tục vẽ hình trang trí như trên có tên: hinhoc sử dụng câu lệnh lặp lặp lại 6 lần thủ tục bông tuyết sau đó cho rùa quay 60 độ. Thủ tục 1: Vẽ hình bông tuyết(bong tuyet), dùng lệnh Fd, Rt, bk, Repeat. Repeat 6 [FD 10 BK 10 RT 60] Thủ tục 2: Vẽ hình (lucgiac) lặp lại thủ tục 1 dùng lệnh Rt, Repeat. Repeat 6 [ FD 100 bongtuyet rt 60] Repeat 6 [ FD 100 Repeat 6 [FD 10 BK 10 RT 60] RT 360/6] Page 12 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” b/ Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm 2 và chia việc cho từng học sinh cụ thể như: - Đây là hình tròn lồng nhau gồm có hình tròn, ở bài này ta dùng lồng nhau tại tâm các lệnh: Fd, Rt, Bk, Repeat. + Thủ tục 1: Vẽ hình tròn (hinhtron): Repeat 120 [FD 1 RT 3] + Thủ tục 2: Vẽ hình tròn lồng nhau (duongtron) lặp lại thủ tục đương tròn 4 lần và cho rùa quay góc 90 độ: Repeat 8 [ laco Rt 45] -> Repeat 4 [ Repeat 120 [FD 1 RT 3] RT 90] B3/105 SGK . Viết chương trình gồm một số thủ tục để tạo ra hình trang trí theo mẫu. Page 13 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Để làm được bài tập này, tôi cho cho thảo luận nhóm đôi và chia việc cho từng học sinh cụ thể. - Quan sát hình mẫu ta thấy có 8 lục giác từ đó ta viết các thủ tục như sau: Thủ tục 1: Vẽ lúc giác (lucgiac): Repeat 6 [FD 100 RT 60] + Viết 8 hình lục lục giác Thủ tục 2: Vẽ 8 hình lục giác lồng (lucgiaclong) Repeat 8[ Repeat 6 [FD 100 RT 60] rt 45] hoặc repeat 8[lucgiac rt 45] Ví dụ: Bài T3 trang 89 SGK: Cho học sinh quan sát các cung tròn phân tích hình mẫu có những chi tiết nào, xác định góc quay của rùa, tìm ra các câu lệnh thích hợp hoàn thành bài tập. (Dùng lệnh FD 1 rùa tiến về phía trước, rùa rẽ phải RT 3,Repeat 180 [ ] lặp lại 180 lần thủ tục 1 để hoàn thành bài thực hành.) Viết thủ tục 1 tên cung tròn (cungtron) Repeat 180 [ Fd 1 Rt 1] Viết thủ tục 2 tên hoa lặp lại 3 lần thủ tục 1: Repeat 3 [ repeat 180[fd 1 rt 1] Rt 60] Repeat 3 [ cungtron Rt 60] + Giúp học sinh phát huy hết khả năng quan sát, nhận biết và dùng các thủ tục, câu lệnh thích hợp để các em hoàn thành bài thực hành trong sách giáo khoa. Biện pháp 5: Phát động phong trào “đôi bạn cùng tiến” Tổ chức dạy học theo nhóm trong sẽ tạo cho học sinh hoàn thành bài của mình trong khoảng thời gian quy định, tôi có bài để đánh giá học sinh ngay tại cuối tiết thực hành, như thế học sinh sẽ biết được những điểm đã làm được và những điểm cần phải bổ sung. Với đặc điểm học phòng tin học của trường hai học sinh ngồi cùng một máy chính vì vậy mà ứng dụng đôi bạn cùng tiến rất phù hợp. Trong phương Page 14 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” pháp này, giáo viên chia lớp thành hai nhóm lớn, trong mỗi nhóm lại chia thành các cặp mỗi cặp ngồi một máy tính, ngồi cố định với nhau trong suốt học kì, các em sẽ cùng học, cùng thực hành ngay từ đầu năm học cho đến hết năm học. Giáo viên sẽ theo dõi quá trình học, tiến bộ của các nhóm qua các tuần, tháng và có đánh giá sau mỗi tháng, học kì. Xem hai bạn nào tiến bộ nhất trong nhóm đó thì cuối học kì cô sẽ có phần thưởng. Học sinh hỗ trợ lẫn nhau là phương pháp thu hút sự tham gia của học sinh, phù hợp với đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay là “dạy ít, học nhiều”. Với phương pháp này thì giáo viên chia mỗi máy tính một học sinh nhận thức và thực hành tốt kèm một học sinh nhận thức chậm để các học sinh giỏi này hỗ trợ giáo viên kèm cặp, giúp đỡ bạn thực hành. Trong quá trình học tập nhóm học sinh học tốt sẽ học tập nhanh hơn và có thời gian giúp đỡ nhóm học sinh chậm hơn khi ngồi cạnh mình. Ngoài ra trong mỗi lớp đều có một đến hai bạn học tốt nhất được giáo viên hướng dẫn kỹ trước khi để có thể đi giúp đỡ những nhóm gặp khó khoăn trong giờ học Page 15 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 1. Kết luận - Để có được tiết dạy tốt, đặc biệt với phần mềm Logo đòi hỏi người giáo viên phải có kĩ năng tổ chức hoạt động tốt, phương pháp phù hợp với học sinh Tiểu học, trong môn Tin học đòi hỏi người tôi phải không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi và rèn luyện chuyên môn, đặc biệc là nghiệp vụ sư phạm. - Qua nghiên cứu lí luận và thực tiễn công tác giảng dạy và học tập môn Tin học của học sinh Trường Tiểu học Quang Minh đã cho thấy: Việc đưa môn Tin học vào giảng dạy trong trường Tiểu học là rất cần thiết. Để học sinh học tốt môn Tin học thì điều đầu tiên là phải có cơ sở vật chất đầy đủ, học sinh được học và thực hành trực tiếp trên máy vi tính giúp học sinh học tốt và có kĩ năng sử dụng máy tính thành thạo hơn. - Khi áp dụng các giải pháp trên, những học sinh được học môn Tin học của trường đã biết sử dụng phần mềm. Hầu hết các em đã sử dụng thành thạo các lệnh trong phần mềm để giải quyết các bài toán theo yêu cầu trong sách giáo khoa, và yêu cầu của tôi, các em đã biết tự xử lí khi gặp các vấn đề về thao tác trên phần mềm mà không cần nhờ sự trợ giúp của tôi. Nhiều em có thể linh hoạt sử dụng các câu lệnh hợp lí. - Bên cạnh đó tôi phải chuẩn bị tốt cho mình các thiết bị dạy học hiện đại phục vụ cho việc học, áp dụng công nghệ thông tin và giảng dạy trong quá trình dạy học đặc biệt là các phần mềm giảng dạy, giúp tôi chủ động trong quá trình giảng dạy. 2. Kiến nghị - Phòng Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ kinh phí cho các trường hoặc chỉ đạo các trường tăng cường mua sắm trang thiết bị dạy học, đặc biệc là máy tính phải đủ số lượng trong đó có cả dự phòng để thay thế, đảm bảo chất lượng, hiện đại hoá, sửa chữa, bổ sung kịp thời những thiết bị bị hỏng. - Nhà trường thường xuyên chỉ đạo bộ phận Công nghệ thông tin trong nhà trường thường xuyên kiểm tra, sửa chữa phòng máy vi tính kịp thời để phục vụ công tác dạy học. - Cần quan tâm hơn đến tâm lý học lứa tuổi, giới tính từ đó có những điều chỉnh phù hợp để nâng cao chất lượng dạy và học, tích cực nghiên cứu, biết khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin có hiệu quả hơn trong quá trình giảng dạy. Bồi dưỡng thêm kiến thức tin học và ngoại ngữ. Page 16 “Giúp học sinh nâng cao hiệu quả học phần mềm Logo môn Tin học lớp 5 tại Trường Tiểu học Quang Minh” Trên đây là một số biện pháp tôi đã áp dụng vào dạy tin học khối 5 Trường Tiểu học Quang Minh, tuy bản thân đã rất tích cực nghiên cứu tìm tòi song vẫn còn có những hạn chế nhất định. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của hội đồng trường và hội đồng khoa học các cấp để biện pháp của tôi đạt được hiệu quả cao hơn. 3. Hiệu quả của biện pháp: Trước khi áp dụng biện pháp này, các học sinh thực hành tin học chưa mấy hứng thú,vừa làm vừa chơi, đa phần các em làm cho có bài. Một số em thì khi cầm chuôt còn run tay sau khi áp dụng biện pháp tôi nhận thấy nhiều học sinh đã có thái độ yêu thích môn học hơn; Thao tác thành thạo, đúng chuẩn, biết vận dụng môn tin học vào trong học toán, tiếng việt và đặc biệt hơn là xây dựng cho các em tác phong hoạt động nhóm. * Kết quả thu được sau khi thực hiện Năm học: 2020 – 2021 Trước khi thực Sau khi thực hiện Mức độ thao tác hiện biện pháp biện pháp Ghi chú Số học Tỉ Số học Tỉ sinh lệ % sinh lệ % Thao tác nhanh, Tăng 12% 14/90 16 25/90 28 đúng Thao tác đúng 22/90 24 48/90 53 Tăng 29 % Thao tác chậm 45/90 50 14/90 16 Giảm 34% Chưa biết thao tác 9/90 10 3/90 3 Giảm 7% XÁC NHẬN Quang Minh, ngày 28 tháng 10 năm 2021 CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ NGƯỜI THỰC HIỆN Hoàng Thị Oanh Page 17