Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi lớp A1, trường mầm non Vân Trung

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Hoạt động trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có. Giáo dục trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục trong đó giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động. Học qua trải nghiệm giúp trẻ tiếp xúc, tương tác trực tiếp với đối tượng xung quanh, tự lực tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân. Từ đó trẻ có cơ hội và năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày. Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi càng có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của trẻ, bởi trẻ 5-6 tuổi sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ... Trẻ rất thích được tự làm mọi việc, rất thích được khám phá, hơn nữa qua trải nghiệm trẻ sẽ được giao lưu với bạn bè, với cô giáo, trẻ sẽ tích lũy được vốn kiến thức một cách tự nhiên, được trải nghiệm, tìm tòi khám phá với môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức qua quá trình hoạt động sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ của trẻ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ. Trước khi thực hiện đề tài, bản thân tôi không quan tâm nhiều đến tổ chức hoạt động trải nghiệm, thường chỉ tổ chức cho trẻ trải nghiệm theo kế hoạch giáo dục của nhà trường và một số nội dung trong ngày hội ngày lễ chính, cũng chưa thường xuyên quan tâm đến kĩ năng và nhận thức của trẻ qua trải nghiệm, chỉ miễn là trẻ thích và hứng thú tham gia. Chính vì những lí do trên mà mà tôi đã lựa chọn và thực hiện đề tài" Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi lớp A1, trường mầm non Vân Trung” năm học 2022-2023 và làm báo cáo dự thi giáo viên mầm non dạy giỏi cấp huyện chu kì 2022-2024. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng 1.1. Ưu điểm Hằng năm nhà trường thường xuyên tổ cức các hoạt động trải nghiệm quy mô toàn trường như “Tết trung thu, Bé vui Noel, Hội chợ xuân,Tết hàn thực, ...” học sinh lớp tôi các con đều được tham gia hoạt động trải nghiệm của trường. Ban giám hiệu cùng tổ chuyên môn thường xuyên quan tâm bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường, luôn quan tâm, khích lệ các lớp tăng cường tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm cho trẻ. Bản thân tôi có 10 năm công tác, có kinh nghiệm giảng dạy, thường xuyên được tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn do Phòng GD&ĐT, nhà trường tổ chức. Bản thân tôi cũng đã nhận thức được rõ tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ. Tôi có một số kinh nghiệm trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm, thường xuyên tổ chức hoạt động trải nghiệm trong các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện của lớp. Trẻ lớp tôi phụ trách ngoan, nhận thức của các con đồng đều, các con luôn thích tìm tòi khám phá, thế giới xung quanh, rất thích được trải nghiệm thực hành trong cuộc sống. Phụ huynh luôn ủng hộ trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ. Một số phụ huynh quan tâm ủng hộ về nguyên vật liệu và tham gia cùng trẻ trong các hoạt động và có những phản hồi rất tích cực sau mỗi lần tổ chức. 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 1.2.1. Giáo viên Tôi chưa chú trọng đến việc xây dựng kế hoạch trải nghiệm một cách cụ thể, cũng chưa thường xuyên tạo môi trường trải nghiệm phong phú đa dạng trong và ngoài lớp. Việc tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm cho trẻ trong lớp đã thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao, hình thức tổ chức chưa thực sự lôi cuốn, hấp dẫn trẻ, còn mang tính chất cung cấp kiến thức, chưa phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ. Nguyên nhận: Do kinh nghiệm tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm cho trẻ còn hạn chế, chưa thực sự quan tâm đến việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ. chưa giành nhiều thời gian để nghiên cứu tài liệu tìm tòi ra cách tổ chức mới lạ. 1.2.2. Trẻ em Số trẻ trên lớp đông 36 trẻ/lớp, khả năng nhận thức một số trẻ trong lớp còn nhút nhát chưa mạnh dạn và tích cực tham gia vào hoạt động trải nghiệm, chưa dám thể hiện, bày tỏ ý kiến của mình khi tham gia các hoạt động. Nguyên nhân: Do một số trẻ chưa được bố mẹ quan tâm, không thường xuyên chú ý đến trẻ cũng như sự phát triển của trẻ. Trẻ còn sợ sai không dám làm, trong các hoạt động quy mô toàn trường có một số sự kiện trẻ chỉ tham gia hưởng ứng nên chưa có nhiều kỹ năng khi tham gia. 1.2.3. Phụ huynh Một số phụ huynh chưa quan tâm phối hợp trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở lớp, ở trường, chưa hiểu hết vai trò, tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm chỉ nghĩ đơn giản tổ chức cho trẻ vui. Nguyên nhân: Do chưa hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm với sự phát triển của trẻ. Cha mẹ trẻ chủ yếu là làm công ty, việc đưa đón trẻ chủ yếu là ông bà và người thân của trẻ nên cha mẹ ít được tham gia các hoạt động cùng trẻ nên chưa hiểu rõ về hoạt động trải nghiệm của trẻ khi ở trường và có ít thời gian trải nghiệm cùng con khi ở nhà. 1.2.4. Cơ sở giáo dục mầm non Không gian hoạt động của trẻ còn hạn chế, trang thiết bị đồ dùng hỗ trợ các hoạt động trải nghiệm còn thiếu chưa phong phú. Nguyên nhân: Lớp học còn trật hẹp, đồ dùng đồ chơi chủ yếu phục vụ cho các tiết học chưa có nhiều đồ dùng cho hoạt động trải nghiệm - Tôi đã tiến hành đánh giá trẻ và đạt được kết quả như sau: Kết quả theo dõi đánh giá trẻ Trước khi áp dụng biện pháp Số Nội dung đánh giá Stt lượng Số trẻ đạt Tỉ lệ (%) trẻ 1. Số trẻ tham gia các buổi trải 36 26 72% nghiệm 2. Trẻ hứng thú, tích cực trong hoạt động, không có biểu hiện 36 27 75% mệt mỏi 3. Trẻ tích cực trao đổi, mạnh dạn chia sẻ, tự tin tham gia hoạt 36 23 63,8% động 4. Trẻ có kỹ năng tương tác với cô và bạn trong quá trình trải 36 22 61,1% nghiệm 5. Trẻ đạt được yêu cầu của hoạt 36 20 55,5% động 2. Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi lớp A1, trường mầm non Vân Trung. 2.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục hoạt động trải nghiệm cho trẻ 2.1.1. Nội dung biện pháp Xây dựng kế hoạch hoạt động trải nghiệm cho trẻ phù hợp với nội dung chủ đề linh hoạt với điều kiện của lớp. Chú trọng việc lồng tích hợp nội dung trải nghiệm vào từng chủ đề giáo dục một cách phù hợp. 2.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Ngay từ đầu năm căn cứ vào chương trình giáo dục mầm non, căn cứ kế hoạch giáo dục của nhà trường, căn cứ tình hình trẻ ở lớp, tôi đã xây dựng kế hoạch các hoạt động trải nghiệm của lớp mình thật cụ thể theo tình hình thực tế của lớp mình phụ trách phù hợp với từng chủ đề. Lồng ghép vào kế hoạch các chủ đề, kế hoạch tuần, ngày cho phù hợp. Cụ thể trong năm tôi xây dựng những hoạt động trải nghiệm cho trẻ chia theo chủ đề và chọn nội dung trải nghiệm phù hợp với các sự kiện, lễ hội, gắn với thực tế của địa phương hoặc những nội dung để rèn kỹ năng cho trẻ. Kế hoạch hoạt động trải nghiệm của trẻ trong năm Stt Chủ đề Nội dung trải nghiệm Thời gian thực hiện 1 Trường mầm non Bé vui đón tết trung thu Tháng 9 2 Bản thân Đắp mặt cho bạn, sơn móng tay. Tháng 9,10 3 Gia Đình Tập làm một số món ăn đơn giản như nộm Tháng 10 rau, làm sinh tố hoa quả. 4 Nghề Nghiệp Làm quà, thiệp tặng các cô Tháng 11 5 Thế giới động vật Xây dựng vườn bách thú.Làm quà tặng các Tháng 12 chú bộ đội nhân ngày 22/12 6 Thế giới thực vật Gói bánh chưng,bày mâm ngũ quả, trang trí Tháng 1 cây đào ngày tết. 7 Giao thông Làm quà tặng bà, tặng mẹ, tặng cô, tặng các Tháng 2 bạn gái. Trải nghiệm tập đi qua ngã tư đường phố. 8 Nước và hiện Làm các thí nghiệm đơn giản về nước. Tháng 3 tượng tự nhiên 9 Quê hương Đất Xây dựng hoạt động cho trẻ thăm quan một Tháng 4 nước Bác hồ số di tích ở địa phương. 10 Trường tiểu học Tham quan trường tiểu học, tham quan các di Tháng 5 tích lịch sử của địa phương Khi đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm theo tháng, tôi xem xét các yếu tố như kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm của các lớp khác trong trường, từ đó xây dựng mạng hoạt động, kế hoạch tuần, ngày cho phù hợp để tránh trùng thời gian tổ chức, trên cơ sở đó sẽ tận dụng tối đa phương tiện hỗ trợ trẻ hoạt động. Khi xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm tôi thường lựa chọn sau hoạt động học của buổi sáng. Hình ảnh trải nghiệm trẻ làm bưu thiếp tặng bà, tặng mẹ. 2.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp Tôi đã xây dựng được 1 kế hoạch cụ thể từ kế hoạch năm, kế hoạch tháng đến kế hoạch tuần. Tất cả các nội dung trải nghiệm đều phù hợp với khả năng của trẻ và điều kiện của lớp. Việc lồng tích hợp hoạt động trải nghiệm cũng linh hoạt và hợp lý theo chủ đề nội dung. Trong kế hoạch nêu rõ biện pháp thực hiện qua đó mà tôi đã thực hiện tốt việc nâng cao chất lượng CSGD trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm. Sau khi áp dụng biện pháp tôi đã chủ động hơn trong việc lựa chọn nội dung, thời gian, địa điểm để tổ chức hoạt động, phù hợp với điêù kiện thực tế. 2.2. Biện pháp 2: Tạo môi trường hoạt động trải nghiệm phong phú đa dạng 2.2.1. Nội dung biện pháp Tạo môi trường trong và ngoài lớp học cho trẻ trải nghiệm phong phú, đa dạng, an toàn, thân thiện, hấp dẫn và kích thích sự sáng tạo của trẻ. 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Việc tạo môi tường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết, nó đem lại kết quả cao cho các hoạt động. Chính vì thế mà trước khi tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ, tôi thường tìm tòi, tận dụng, tạo môi trường để cho trẻ thực hiện trải nghiệm một cách phù hợp, thuận tiện và an toàn nhất như: Tôi đã sắp xếp các góc trong và ngoài lớp học vừa tầm mắt trẻ, đa dạng phong phú, trang trí mở, linh hoạt, sáng tạo, và luôn chú ý tới sự an toàn của trẻ. Môi trường mang tính chất mở được thay đổi theo mỗi chủ đề, thuận tiện cho trẻ thực hành trải nghiệm, hứng thú phát huy tính sáng tạo của trẻ. Hình ảnh môi trường trong và ngoài lớp học 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp Sau khi áp dụng biện pháp, lớp tôi có một môi trường giáo dục với đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi trong và ngoài lớp, được sắp xếp vừa tầm mắt với trẻ, các góc chơi đa dạng phong phú, mang tính mở, linh hoạt, sáng tạo chính vì vậy làm cho trẻ hấp dẫn và kích thích được trẻ sáng tạo qua đó mà giúp trẻ tiếp thu kiến thức, kĩ năng một cách dễ dàng, hiệu quả. 2.3. Biện pháp 3: Tăng cường tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ thông qua các hoạt động 2.3.1. Nội dung biện pháp Tổ chức hoạt động trải nghiệm theo kế hoạch tháng. Linh hoạt tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày, ngày hội, ngày lễ trong năm học một cách phù hợp. 2.3.2. Cách thức quá trình áp dụng biện pháp Đối với hoạt động học: “Học bằng chơi, chơi bằng học” là phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ học thông qua chơi, cô hướng dẫn trẻ học bằng chơi. Học thông qua các hoạt động song không thể thiếu trải nghiệm, có trải nghiệm trẻ mới lĩnh hội kiến thức sâu hơn bởi tư duy của trẻ mẫu giáo là tư duy trực quan trẻ phải được trực tiếp sờ, nắm, phải trực tiếp làm thì trẻ mới nhớ lâu, trẻ phải tự mình trải nghiệm, tự tìm tòi khám phá tìm ra và trả lời những câu hỏi vì sao? Tại sao lại như thế Chính vì vậy mà trong những hoạt động học tôi đã thường xuyên cho trẻ tham gia hoạt động trải nghiệm sau mỗi giờ học. Ví dụ như: Sau giờ làm quen chữ cái tôi cho trẻ sử dụng các nguyên vật liệu khác nhau như: Len, nhũ mầu, đất nặn, hột, hạt để xếp uốn nặn thành chữ cái vừa học . Hình ảnh các con trải nghiệm tạo ra các chữ cái Ví dụ: Sau tiết khám vật chìm vật nổi và thí nghiệm pha màu vào nước tôi cho trẻ thực hành trải nghiệm luôn Hình ảnh các con trải nghiệm với vật chìm vật nổi và pha màu vào nước. * Thông qua hoạt động góc Đối với trẻ mẫu giáo vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ, thông qua vui chơi trẻ lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên hơn. Qua vui chơi trẻ được phát triển toàn diện về các mặt: Đức, trí, thể, mỹ. Tổ chức cho trẻ trải nghiệm thông qua vui chơi ở các góc vô cùng quan trong với sự phát triển của trẻ. Chính vì vậy trong các góc chơi hàng ngày tôi thường lựa chọn những trò chơi để giúp trẻ sáng tạo và trải nghiệm cuộc sống. Ví dụ: Ở chủ đề nước hiện tượng tự nhiên trong góc khám phá tôi cho trẻ làm các thí nghiệm với nước như “Hoa nở trong nước; Giấy không bị ướt khi tô sáp màu; Hình vẽ biết bơi;.” Qua những hoạt động này trẻ sẽ tự lĩnh hội những kiến thức cần thiết cho cuộc sống hàng ngày một cách tự nhiên không bị gò bó. Hình ảnh trẻ trải nghiệm làm thí nghiệm hoa nở trong nước * Thông qua hoạt động ngoài trời: Dạo chơi ngoài trời là hoạt động mà trẻ được trải nghiệm nhiều nhất. Khi tham gia vào hoạt động ngoài trời trẻ được hòa mình vào thiên nhiên và khám phá những điều tưởng chừng như rất quen thuộc nhưng đối với trẻ lại là cả một bầu trời bí mật mà trẻ chưa được khám phá. Tận dụng môi trường giáo dục của nhà trường với khuôn viên rộng lớn được bố trí ngăn lắp hợp lý, tôi thường cho trẻ được tự do khám phá những điều mà trẻ cho là mới lạ.Ví dụ: Khi quan sát vườn rau xong tôi cho trẻ trải nghiệm chăm sóc vườn rau tưới rau, bắt sâu nhổ cỏ. Hình ảnh trẻ trải nghiệm quan sát và bắt sâu vườn rau Ví dụ: Khi cho trẻ chơi với đất, với cát, sỏi tôi cho nghịch cát ẩm, đóng khuôn hình trên cát ẩm, đào xới đất cát bằng xẻng đồ chơi Với không khí với gió tôi cho trẻ hít thở sâu, chơi trò thổi bong bóng, chơi với túi bóng, chơi thổi bóng bay, làm chong chóng Với nước tôi cho trẻ cảm nhận khi nước mưa rơi vào tay, ngắm nhìn giọt sương mai đọng trên lá. Thả thuyền trên nước Với ánh nắng tôi cho trẻ quan sát những tia nắng xiên qua kẽ lá dưới những tán cây để trẻ cảm nhận. * Thông qua ngày lễ hội: Khi tổ chức hoạt động trải nghiệm thông qua các ngày lễ hội, sự kiện cho học sinh, tôi tìm hiểu về tâm lý của trẻ, khả năng nhận thức của trẻ ở mức độ nào từ đó tôi lựa chọn nội dung phù hợp với thời điểm sự kiện, lễ hội sau đó đưa ra mục đích yêu cầu cho phù hợp. Thường xuyên cung cấp kiến thức cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Tạo mọi điều kiện cho trẻ tiếp thu và tích lũy kiến thức một cách tốt nhất. Ví dụ: Trước khi tổ chức hoạt động trải nghiệm về ngày tết trung thu thì tôi cho trẻ xem tranh ảnh, video, trò chuyện về ngày tết trung thu. Khi trẻ đã tích lũy được kiến thức về ngày tết trung thu rồi thì tôi tiến hành tổ chức cho tha giam hoạt động như bầy mâm ngũ quả, làm đèn lồng, đi rước đèn, phá cỗ Trẻ tham gia hoạt động trong ngày tết trung thu Hình ảnh trẻ trải nghiệm tết và mùa xuân Ví dụ: Cho trẻ trải nhiệm về tết nguyên đán , tôi trò chuyện cùng trẻ về các phong tục tập quán củ địa phương, các hoạt động thường diễn ra trong ngày tết, cung cấp cho trẻ kiến thức và một số kỹ năng cơ bản để trẻ tham gia hoạt động trải nghiệm “ Ngày tết quê em”.