Biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi B3 trường mầm non Tăng Tiến học tốt hoạt động tạo hình

P HẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ Phát triển thẩm mỹ là 1 trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm non. Với mỗi trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn. Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi ngộ nghĩnh. Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ. Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là 1 phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu. Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển trí tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp. Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách. Hoạt động tạo hình của trẻ em không nhằm mục đích tạo nên những sản phẩm tuổi mầm non trẻ ham thích được hoạt động tạo hình nhất là việc sử dụng bút màu tạo thành sản phẩm theo ý của trẻ, sử dụng màu nước, dùng giấy để xé, vò, theo ý của trẻ để tạo ra 1 sản phẩm mà trẻ thích, dùng đất để nặn thành các đồ vật, con vật mà trẻ yêu thích chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diện cho trẻ. Chính vì những lý do trên, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi B3 trường mầm non Tăng Tiến học tốt hoạt động tạo hình” PHẦN B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng của việc giúp trẻ 4 - 5 tuổi B3 Trường mầm non Tăng Tiến học tốt hoạt động tạo hình Năm học 2022 - 2023, tôi được Ban giám hiệu trường mầm non Tăng Tiến phân công dạy lớp 4-5 tuổi B3 với tổng số 22 trẻ. Đầu năm học, tôi lên kế hoạch kiểm tra, đánh giá đầu vào của trẻ. Trong lĩnh vực phát triển thẩm mỹ, căn cứ vào các chỉ số phát triển và mục tiêu mong đợi, yêu cầu cần đạt của độ tuổi. Kết quả đánh giá thực trạng của trẻ đầu năm như sau: STT Nội dung Thực trạng trước khi áp dụng Biện pháp Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ % đạt chưa đạt 1 Trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo 15/22 68 hình 7/22 32 2 Trẻ tạo ra được sản phẩm 12/22 54,5 10/22 45,6 3 Trẻ có kỹ năng khi tham gia vào hoạt 15/22 68 động tạo hình 7/22 32 4 Trẻ nói được tên sản phẩm của mình 12/22 54,5 10/22 45,6 Từ kết quả trên tôi thấy khi tham gia vào các hoạt động tỉ lệ đạt rất thấp, số trẻ chưa đạt yêu cầu còn rất cao. Qua đó tôi thấy một số thực trạng ở trường, lớp mình như sau: 1.1. Ưu điểm: - Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên được học hỏi, trao đổi kinh nghiệm qua các đợt bồi dưỡng chuyên môn, có sự quan tâm sát sao, chỉ đạo trong việc xây dựng môi trường và cung cấp các tài liệu hướng dẫn. - Có học rộng rãi đầy đủ đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động. - Sân trường rộng rãi, thoáng mát, đồ chơi, trang thiết bị ngoài trời. - Trẻ lớp 4-5 tuổi B3 có cùng độ tuổi, khá nhanh nhẹn, hồn nhiên luôn hào hứng và thích thú khi được tham gia các hoạt động của lớp. 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 1.2.1. Giáo viên - Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, cô chưa chú ý dạy kỹ năng tạo hình cho trẻ. Chưa có khả năng tạo cảm hứng cho trẻ khi học tạo hình. Chưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ 1.2.2. Trẻ em Cầm bút đúng cách, tô màu, cắt dán, vẽ của trẻ còn hạn chế vì trẻ mới ở 3 tuổi lên nên kỹ năng còn chưa nhiều, sự tập trung chú ý và kiên nhẫn chưa cao. Trẻ còn nhút nhát không tích cực hoạt động. Một số trẻ mới đi học chưa có kỹ năng cầm bút. 1.2.3. Phụ huynh - Phụ huynh chưa thực sự hiểu hết tầm quan trọng trong giai đoạn vàng phát triển thẩm mỹ của trẻ mầm non nên chưa quan tâm lắm xem cô dạy gì, trẻ học gì, chỉ cần khi trẻ về sạch sẽ, ngoan, biết đọc một số bài thơ, bài hát là thích rồi. - Đa số phụ huynh hiện nay do công việc bận rộn không có nhiều thời gian cùng con tham gia các trò chơi vận động, dân gian hay các trò chơi thể thao Một số gia đình thường thể hiện tình yêu con là làm hộ trẻ, ít cho trẻ vận động, vì thế khả năng phát triển thẩm mỹ của trẻ ít, kỹ năng tô vẽ cầm bút còn hạn chế. 1.2.4. Nhà trường: - Nhà trường đã quan tâm mua sắm một số đồ dùng đồ chơi, dụng cụ học tập cho trẻ song do điều kiện kinh phí nhà trường còn hạn chế, khó khăn, cơ sở vật chất còn nghèo nàn nên chưa thể đáp ứng với mục tiêu phát triển thẩm mỹ cho trẻ đồ dùng trực quan chưa hấp dẫn đối với trẻ, số học sinh trên lớp đông. 2. Biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi B3 trường Mầm Non Tăng Tiến học tốt hoạt động tạo hình. 2.1. Biện pháp 1: Gây hứng thú cho trẻ hoạt động tạo hình 2.1.1. Nội dung biện pháp: -Việc gây hứng thú cho trẻ để chuẩn bị vào tiết học rất quan trọng. Để gây hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động thì cô cần phải tìm tòi những hình thức mới, những thủ thuật sư phạm và từ đó truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn, không những thế cô cho trẻ nói lên sự hiểu biết của mình. Sau đó cô củng cố và bổ sung thêm để trẻ khắc sâu, điều đó muốn nói đến khả năng ứng xử của trẻ cũng như ngôn ngữ và phong cách đứng lớp thật tự tin, dí dỏm, vui vẻ, ngộ nghĩnh gây sự chú ý, thu hút trẻ vào hoạt động của mình. 2.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Trong một hoạt động tạo hình tôi cũng có thể tích hợp lồng ghép các bài hát hay, những bài thơ, câu đố hoặc trò chuyện cùng trẻ để làm cho giờ hoạt động diễn ra một cách nhẹ nhàng, sinh động hơn. Do vậy ngay từ đầu giáo viên đã lôi cuốn trẻ chú ý không gò bó mà vẫn đạt kết quả cao. Ví dụ: Hoạt động "Vẽ vườn hoa" Cô chuẩn bị cho trẻ đi tham quan vườn hoa trong sân trường từ hôm trước, trẻ rất thích được quan sát vườn hoa trực tiếp trong sân trường, hoặc cho trẻ xem hoa thật trên mô hình để trẻ được ngắm nhìn và miêu tả bằng lời nói về đặc điêm của các loại hoa Trẻ thăm quan, quan sát vườn hoa của trường. Điều đó đã gây ấn tượng mạnh, hình thành biểu tượng về hoa một cách chính xác: "Hôm qua các con đã được đi quan sát vườn hoa trong vườn trường. Trong vườn có những hoa gì? Hoa dùng để làm gì? Trẻ kể theo hiểu biết của mình. Cho trẻ xem hình ảnh hoa được tạo bằng các nguyên vật liệu khác nhau, để trẻ tự nhận xét các bức tranh vẽ về hoa theo ý hiêu của mình, nói lên suy nghĩ của mình về tranh của mình của bạn. Bằng ngôn ngữ miêu tả, tôi hướng trẻ nhận xét về vẻ đẹp của các bức tranh qua nội dung, màu sắc, bố cục: Có thể giúp trẻ tái tạo, hình dung một cách sinh động về tranh vẽ của mình. Khi trẻ đã có kiến thức vẽ về hoa, tôi sẽ hói trẻ thích vẽ hoa như thế nào? Vườn hoa có những gì? Rồi cô gợi hỏi trên cách vẽ hoa: thân, hoa, hoa cánh tròn, hoa cánh dài, lá màu sắc, đối với những trẻ khá cô gợi ý thêm trong vườn còn có các chú bướm đang bay, đậu trên những bông hoa. Hỏi trẻ cách bố cục bức tranh, cô gợi ý bằng các phương pháp khác nhau. 2.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp: - Không áp đặt nhất định con phải vẽ bằng bút chì, nếu con thích con có thể vẽ bằng cọ, bằng màu sáp, hoặc tạo hình bằng vân tay,theo khả năng của trẻ để tạo ra sản phẩm đẹp nhất và giúp trẻ cảm thấy vui vẻ và hài lòng với sản phẩm của mình. -Ngoài ra tôi còn cho trẻ tăng cường tiếp xúc với thiên nhiên với xã hội, giúp trẻ có cảm xúc tốt. Trên cơ sở đó trẻ bộc lộ trí tưởng tượng sáng tạo trong tranh của mình bằng các đường nét đơn giản có tính khái quát cao, màu sắc tươi sáng và quan trọng sẽ gửi vào đó cảm xúc chân thật của mình về thế giới xung quanh. - Luôn luôn tạo điều kiện và môi trường cho trẻ tham gia vào các hoạt động mang tính độc lập, sáng tạo, trải nghiệm. Biết tận dụng mọi lúc mọi nơi để kích thích trẻ tham gia. Không nên yêu cầu trẻ phục tùng theo ý người lớn, làm hạn chế khả năng sáng tạo và tính tự lập ở trẻ. Kết quả trẻ vẽ được về vườn hoa và cũng tạo ra bức tranh sinh động. 2.2. Biện pháp 2. Tạo hình ở mọi lúc mọi nơi 2.2.1. Nội dung biện pháp: -Trong giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ nhặt lá khô tạo hình thành những con vật dễ thương hoặc những bông hoa. Những sản phẩm của trẻ được trưng bày ở góc sản phẩm để trẻ biết những lá rơi rụng cũng có thể tạo thành những con vật, bông hoa, đồng thời thông qua sản phẩm của con mình cha mẹ trẻ biết được năng khiếu của con mình, để qua đó tôi có thể phối hợp với cha mẹ trẻ bồi dưỡng năng khiếu cho trẻ Đối với giờ hoạt động góc và hoạt động theo ý thích. Cô chuẩn bị sẵn nguyên vật liệu ở các góc chơi như hạt đậu, hạt dưa, lá khô, chai nhựa, hộp sữa, trẻ có thể tùy thích trọn nguyên vật liệu phù hợp và sáng tạo nên những sản phẩm phong phú hơn. 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Để vận dụng biện pháp “Tạo hình mọi lúc mọi nơi” giáo viên cần cho trẻ chơi đi, chơi lại để củng cố rèn luyện khả năng sáng tạo của trẻ. - Nếu như hoạt động học nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất, hay như hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về cách chơi theo nhóm, biết chia sẻ cùng bạn, đoàn kết giúp đỡ bạn... Chính vì vậy giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức hoạt động cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động. - Ở trường mầm non, hoạt động tạo hình luôn được sử dụng một cách tối đa, nó vừa là nội dung học trong chương trình giáo dục thẩm mỹ, vừa là phương pháp dạy kỹ năng, vừa là hình thức tổ chức vui chơi, được trẻ rất thích, đây cũng là phương tiện giáo dục toàn diện cho trẻ. Trong quá trình giáo dục phát triển thẩm mỹ, hoạt động tạo hình được coi như là phương tiện để hoàn thiện kỹ năng cơ bản cho trẻ. * Với giờ hoạt động ngoài trời Hoạt động này giúp trẻ được hít thở không trí trong lành, tự nhiên, trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, với cảnh vật xung quanh, thả mình vào những trò chơi vui nhộn cùng bạn bè,trẻ được chơi tự do với lá, sử dụng lá để xếp hoa, làm con vật, để kích thích sự sáng tạo ở trẻ, rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay khơi dậy khiếu thẩm mĩ cần cho cuộc sống và lao động sau này của trẻ. Hình ảnh hột hạt cô đã chuẩn bị sẵn 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp: - Với cách tổ chức từng hoạt động.Trẻ lớp tôi hứng thú, tích cực hơn rất nhiều mỗi khi được tham gia hoạt động tạo hình, trẻ được thể hiện khả năng một cách thoải mái. Trẻ trở nên năng động, nhanh nhẹn và năng lượng hơn, vui vẻ hơn, hứng thú với hoạt động học, hoạt động chơi rất nhiều. 2.3. Biện pháp 3 : Hướng dẫn trẻ một số kỹ năng tạo hình: 2.3.1. Nội dung biện pháp: - Kỹ năng tạo hình là một trong những kỹ năng quan trọng cần thiết để giúp trẻ thực hiện được các hoạt động, vui chơi, học tập chơi tự do. Vẽ, nặn, xé dán là một trong những nội dung trẻ được học tập và thực hiện ở hoạt động tạo hình. Việc dạy trẻ năm vững các kỹ năng, rèn luyện các kỹ xảo có tính chất kỹ thuật cần đòi hỏi sự ôn luyện bên bi và có hệ thống. Trẻ nắm tốt kỹ thuật thì quá trình tạo hình đối với trẻ sẽ trở nên dễ dàng, thú vị và nhờ đó làm tăng hứng thú của trẻ đối vó hoạt động, làm phát triên khả năng sáng tạo của trẻ. 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Khả năng tạo hình, sáng tạo để phục vụ hoạt động học và khuyến khích trẻ tham gia sẽ rèn luyện kỹ năng khéo léo của trẻ Trẻ được, cắt, dán, vẽ, tô, uốn, luồn, dán phết hồ .Giúp đôi tay và những ngón tay của trẻ khéo léo hơn. Khi được sử dụng chính những đồ dùng mà mình cũng tham gia tạo nên, trẻ sẽ cảm thấy vô cùng thích thú, từ đó trẻ tự nguyện tham gia vào các trò chơi vận động một cách tích cực, hứng thú. VD: Kỹ năng vẽ: Trước khi lên hoạt động dạy tôi chuẩn bị đồ dùng trực quan thu hút lôi cuốn cháu quan sát. Đồ dùng trực quan cho trẻ phần nội dung, phong phú về chất liệu, màu sắc đẹp có tính sáng tạo và mang tính thẩm mỹ cao. Đối với hoạt động vẽ mẫu: Hoạt động vẽ mẫu là loại hoạt động cung cấp kiến thức mới cho trẻ, vì thế khi chuẩn bị mẫu cho trẻ quan sát tôi chuẩn bị tranh có đường nét rõ ràng màu sắc đẹp, tươi sáng đâm bão tính thầm mỹ để kích thích và tạo ra sản phẩm giống mẫu cô đưa ra. Ví dụ: "Vẽ con gà trống", chủ đề: Thế giới động vật. Chuẩn bị: Tranh vẽ con gà trống. Tôi dùng bút màu đen để vẽ các bộ phận của con gà, tô nhiều màu sắc đẹp, rực rỡ, tươi sáng bố cục cân đối kích thích trẻ quan sát. Sau đó, cô hướng dẫn trẻ vẽ theo cô. Hình ảnh trẻ được thực hành cắt,xé giấy. 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp: - Khi áp dụng biện pháp hướng dẫn trẻ kỹ năng tạo hình.Trẻ lớp tôi rất hứng thú khi được tham gia hoạt động, trẻ hào hứng mỗi khi đến giờ hoạt động tạo hình. 2.4. Biện pháp 4: Biện pháp phối hợp với phụ huynh. 2.4.1. Nội dung biện pháp: Phối hợp với phụ huynh để chăm sóc giáo dục trẻ là một nhiệm vụ quan trọng đối với giáo viên. Đây là hình thức được làm thường xuyên đối với giáo viên mà lại đạt được hiệu quả cao trong các hoạt động. 2.4.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp - Giáo viên phải thường xuyên trao đổi với phụ huynh tuyên truyền vào giờ đón, trả trẻ, giúp phụ huynh nắm bắt được tình hình học tập của con em mình ở lớp, giúp phụ huynh biết tầm quan trọng của việc phát triển thẩm mĩ mà đặc biệt là khả năng tạo hình của trẻ, trao đổi với phụ huynh dạy trẻ các kỹ năng tạo hình từ dễ đến khó, từ đơn giả đến phức tạp. -Cha mẹ đã động viên con mình tích cực đi học đều. Phụ huynh quan tâm đến con hơn, động viên khuyến khích phát triển năng khiếu cho trẻ. Khuyến khích phụ huynh tích cực cho trẻ tìm hiểu về thế giới xung quanh để tích lũy kinh nghiệm cho trẻ, vận động phụ huyn ủng hộ các nguyên vật liệu, ...đê trẻ thoải mái lựa chọn cho mình những gì trẻ thích tạo ra sản phẩm theo cách riêng của trẻ -Cho trẻ xem những chương trình khéo tay hay làm, sáng tạo nhí, bé làm họa sĩ, những chương trình kích thích sáng tạo phù hợ lứa tuổi của trẻ. Hình ảnh cô giáo trò chuyện với phụ huynh giờ đón trẻ. 2.4.3. Kết quả áp dụng biện pháp: Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ trẻ mà tôi thấy trẻ lớp tôi đã mạnh dạn, tự tin, nhanh nhẹn có thể lực tốt, kỹ năng cầm bút, tô vẽ tốt để tích cực tham gia vào mọi hoạt động. Việc trao đổi với phụ huynh các nội dung chăm sóc giáo dục con và các kỹ năng tạo hình đã kéo gần khoảng cách giữa các phụ huynh với nhau trong giao tiếp qua nhóm zalo và ngoài đời sống. PHẦN C: MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP 1. Căn cứ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn làm cơ sở cho việc lựa chọn biện pháp: Căn cứ vào thông tư 51/2020/TT- BGDĐT ngày 31/12/2020 của Bộ trưởng bộ giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình Giáo dục mầm non ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Căn cứ kế hoạch số 53/KH-PGDĐT ngày 05 tháng 10 năm 2021 của phòng Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện Chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021 - 2025”. Kế hoạch số 62/KH-MNTT ngày 12/9/2022 về kế hoạch phát triển giáo dục và thực hiện nhiệm vụ năm học 2022-2023; Kế hoạch số 47/KH-MNTT ngày 07/10/2022 kế hoạch thực hiện giáo dục xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025; 2. Các minh chứng về kết quả đạt được: - Căn cứ sự chỉ đạo của bậc học mầm non về việc phát triển thẩm mỹ cho trẻ. Để minh chứng cho kết quả đạt được, dưới đây là kết quả so sánh về việc thực hiện một số việc “Biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi lớp B3 học tốt hoạt động tạo hình” Bảng đánh giá trẻ sau khi áp dụng biện pháp: STT Nội dung Thực trạng Kết quả sau khi Tỉ lệ % trước khi áp áp dụng biện nâng dụng biện pháp lên sau pháp khi áp dụng Số đạt Tỉ lệ Số đạt Tỉ lệ % % 1 Trẻ hứng thú tham gia hoạt động 15/22 68 22/22 100 32 2 Trẻ tạo ra được sản phẩm 12/22 54,5 21/22 95,5 41 3 Trẻ có kỹ năng khi tham gia vào hoạt động 15/22 68 22/22 100 32 tạo hình 4 Trẻ nói được tên sản phẩm của mình 12/22 54,5 22/22 100 45,5 PHẦN D: CAM KẾT Trên đây là sáng kiến của tôi về báo cáo “Biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi B3 trường Mầm Non Tăng Tiến học tốt hoạt động tạo hình”. Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến của mình viết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Các biện pháp đã được triển khai áp dụng tại lớp tôi, đơn vị nơi tôi đang công tác, minh chứng về sự tiến bộ của trẻ là trung thực. Rất mong được sự góp ý, đánh giá của hội đồng khoa học, các cấp lãnh đạo và đồng nghiệp để đề tài được áp dụng vào thực tiễn hiệu quả hơn. Tăng Tiến, ngày 02 tháng 10 năm 2023 GIÁO VIÊN (Ký và ghi rõ họ tên) Trần Thị Thu Thủy