Biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi thích nghi với trường lớp mẫu giáo

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Như chúng ta đã biết lúc sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Trẻ em như búp trên cành Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan” Đây phải chăng là lời nhắn nhủ đối với chúng ta, những người đi ươm mầm cho tương lai của đất nước, các cháu đang lớn lên từng ngày từng giờ dưới bàn tay chăm lo dạy dỗ của các cô giáo, là những người ngày đêm miệt mài vì đàn em thân yêu. Chúng ta hãy dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ. Bởi trẻ em là những người chủ tương lai của đất nước, đang mang những trọng trách lớn lao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đưa nước ta đi lên sánh vai cùng với bè bạn Năm Châu. Bậc học mầm non được xem là bậc học nền tảng, là cơ sở, tạo tiền đề cho các bậc học tiếp theo. Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho học tập suốt đời. Chính vì vậy mà Đảng và nhà nước ta nói chung, ngành giáo dục mầm non nói riêng rất quan tâm đến việc đổi mới phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ. Việc tạo ham thích cho trẻ đến trường, lớp là 1 việc rất quan trọng. Đặc biệt đối với trẻ 3 – 4 tuổi, trẻ có hứng thú đi học tạo cho phụ huynh có tâm lý thoải mái, yên tâm gửi con cho cô giáo, trẻ sẽ hòa đồng nhanh với môi trường tập thể, tham gia tích cực vào các hoạt động của lớp, cô giáo cũng dễ dàng tiếp cận được với trẻ để hiểu được tâm lý của trẻ và có biện pháp giáo dục phù hợp. Đa số trẻ lớp tôi mới lần đầu đi học trường mầm non do đó trẻ chưa tách rời bố mẹ và gia đình nên khi đi học bé thường có thái độ sợ hãi mọi thứ điều lạ lẫm, tránh né bạn, không chấp nhận sự giúp đỡ của cô, thậm chí có cháu còn khóc rất to và chạy ra khỏi lớp, không ăn ngủ và ngoài ra trẻ chưa quen nề nếp trong mọi hoạt động, tính rụt rè nhút nhát, cá tính còn nhiều ở trẻ. Xuất phát từ tấm lòng yêu nghề mến trẻ, tôi luôn cố gắng chăm sóc trẻ, xem trẻ như những đứa con thân yêu của mình. Chính vì vậy việc giúp trẻ thích nghi với trường mầm non là rất cần thiết và cần thực hiện ngay từ ban đầu. Do đó tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Biện pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi thích nghi với trường lớp mẫu giáo ”. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng Năm học 2022 - 2023 bản thân tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 3 tuổi, với tổng số là 30 trẻ, Thực tế ở lớp tôi khi tiến hành nghiên cứu đề tài tôi gặp những thuận lợi và khó khăn như sau: 1.1. Ưu điểm Về phía nhà trường: Trường Mầm non Tăng Tiến đã được công nhận là trường chuẩn quốc gia, có phòng lớp khang trang và được trang bị tương đối đầy đủ trang thiết bị và đồ dùng dạy học. Môi trường trong và ngoài lớp học thân thiện, đảm bảo an toàn cho trẻ hoạt động. Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường luôn chỉ đạo sát sao với công tác chuyên môn. Luôn có sự đầu tư và bồi dưỡng cho chuyên môn. Nhà trường đã xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể trong năm học 2022- 2023. Về giáo viên: Giáo viên đều là những giáo viên trẻ, nhiệt tình, tâm huyết với nghề. Với tình yêu nghề mến trẻ, hăng say trong công việc các cô luôn nghiên cứu tìm tòi phương pháp giáo dục để trẻ lĩnh hội được kiến thức một cách tốt nhất, hiệu quả nhất. Giáo viên đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn. Về trẻ: Trẻ được học theo đúng độ tuổi, bước đầu biết phối hợp cùng cô trong các hoạt động. Trẻ ngoan, có nề nếp tốt, khả năng tiếp thu nhanh. Về phụ huynh: Đa số bậc phụ huynh rất quan tâm đến việc học của các con, nhiệt tình ủng hộ các hoạt động học của nhà trường - lớp. 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 1.2.1. Giáo viên Giáo viên thường đón trẻ và đưa trẻ vào nề nếp của lớp học ngay từ đầu năm học vì vậy mà trẻ chưa có thời gian để thích nghi với môi trường và nề nếp của lớp khiến trẻ thấy sợ hãi, gò bó. Giáo viên chưa nắm bắt hết được tâm lý của trẻ, trẻ chưa chịu trao đổi, hợp tác cùng cô. Giáo viên đã có sự trao đổi với phụ huynh nhưng sự phối hợp của phụ huynh còn chưa được thường xuyên. Nguyên nhân: Do giáo viên trẻ vốn kinh nghiệm chưa nhiều, cách tổ chức còn dập khuôn, máy móc. 1.2.2. Trẻ em Những ngày đầu năm học trẻ vẫn còn khóc nên nhiều trẻ chưa tham gia vào các hoạt động cùng cô và các bạn. Nguyên nhân: Trẻ mới bắt đầu đi học nên chưa quen với trường lớp,xa bố mẹ nên còn nhiều bỡ ngỡ Đây là bảng khảo sát trẻ đầu năm học của lớp tôi:30 cháu với các nội dung như sau: Nội dung khảo sát Kết quả khảo sát trước khi áp dụng Số trẻ Tỷ lệ Trẻ đến lớp 18 60% Trẻ khóc nhè 16 53 % Trẻ nhút nhát 18 60% Trẻ tham gia vào hoạt động học 17 57% Trẻ thực hiện nề nếp 18 60% 1.2.3. Phụ huynh Công tác phối kết hợp giữa tôi và phụ huynh trong lớp còn gặp một số khó khăn. Một số phụ huynh thì nuông chiều và đùm bọc nên khi bước ra 1 môi trường mới cháu gặp rất nhiều khó khăn trong việc thích nghi. Phụ huynh chưa tìm hiểu về một số việc cần chuẩn bị tâm lý cho trẻ khi đến trường. Nguyên nhân: Do cha mẹ trẻ bận đi làm không có thời gian,phụ huynh chưa tìm hiểu một số việc cần chuẩn bị tâm lý cho trẻ đến trường 1.2.4. Trường mầm non Do kinh phí của trường hạn hẹp nên việc đầu tư thêm một số trang thiết bị, đồ dùng phục vụ cho trẻ thích nghi với trường lớp mẫu giáo còn chưa phong phú, đa dạng. 2. Biện pháp 2.1. Biện pháp 1: Tạo khuôn viên lớp học là khu vui chơi đối với trẻ 2.1.1. Nội dung biện pháp Giáo viên tạo khuôn viên lớp học như là khu vui chơi đối với trẻ bằng những hình ảnh gần gũi, sinh động, hấp dẫn sao cho gây được hứng thú, tích cực ở trẻ. 2.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Sáu năm đầu đời đối với trẻ được coi là giai đoạn “vàng” để trẻ phát triển toàn diện về nhân cách và trí tuệ. Để hỗ trợ trẻ nhỏ, chúng ta phải tạo ra một môi trường mở cho phép trẻ phát triển tự do. Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp an toàn, thân thiện và gần gũi với cuộc sống hàng ngày của trẻ. Môi trường phong phú về động lực, có thể khơi dậy sự hứng thú hoạt động và mời gọi trẻ nhỏ tự có trải nghiệm của riêng mình. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, có những năng lực và hoàn cảnh khác nhau. Do đó, tôi cho rằng nếu muốn trẻ nhanh thích nghi được với môi trường lớp học thì phải làm cho lớp học chính là ngôi nhà thứ hai của trẻ, nghĩa là trẻ vui khi đến lớp và khi về nhà thấy nhớ lớp. Vì vậy trong ngôi nhà đó phải thật sự tươi mới, hấp dẫn, thú vị thì trẻ mới chú ý đến. Những hình ảnh sinh động và nhiều màu sắc là điều đầu tiên giúp trẻ cảm thấy thích thú. Việc tạo được môi trường lớp học làm sao để trẻ thích là điều khiến tôi phải suy nghĩ. Trẻ mẫu giáo hoạt động chủ đạo vẫn là hoạt động vui chơi nên trẻ rất thích được vui chơi ở mọi lúc mọi nơi. Nếu lớp học như 1 khu vui chơi thì trẻ sẽ rất thích thú đến lớp và có hứng thú với mọi hoạt động cùng cô và các bạn tại lớp. Bởi vậy khi được phân công nhận lớp thì tôi đã tranh thủ thời gian rảnh của mình để ra dọn vệ sinh và trang trí lớp thật sinh động. Hầu như các cháu nhỏ đều thích những màu sắc tươi vui chính vì vậy tôi trang trí các góc chơi bằng những chất liệu có màu sắc tươi sáng với những hình dạng ngộ nghĩnh và đồ chơi cho trẻ phải thật phong phú, tôi sắp xếp đồ chơi ngay ngắn và đủ tầm với của trẻ. Tôi trang trí theo chuyên đề lấy trẻ làm trung tâm tạo các góc mở cho trẻ hoạt động. Để khi trẻ bước vào lớp sẽ thấy một lớp học thật sinh động! Hình ảnh trẻ hứng thú chơi tại góc phân vai 2.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp Trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động giáo dục. Trẻ chủ động tìm kiếm đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu để trải nghiệm, biết thu dọn và cất đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu đúng quy định. 2.2. Biện pháp 2: Cô giáo trở thành người thân, người bạn đáng tin cậy của trẻ. 2.2.1. Nội dung biện pháp Giáo viên phải tạo cho trẻ cảm giác cô giáo chính là một người bạn, một người thân quen của trẻ. . 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Những ngày đầu đến lớp trẻ thường la hét, khóc lóc, ôm chặt bố mẹ, ông bà không muốn rời xa và nhìn xung quanh với ánh mắt lạ lẫm, sợ sệt. Chính vì vậy, việc đầu tiên cô cần tỏ thái độ thân thiện, nở một nụ cười, tiến đến chào hỏi, trò chuyện cùng phụ huynh và bé. Lúc này mình phải tạo cho trẻ cảm giác mình chính là một người bạn, một người quen của bé. Hình ảnh cô giáo vỗ về, chào đón trẻ Cô chơi cùng trẻ, tạo sự thân thiện với trẻ. Một khi trẻ thấy được sự gần gũi, thân thiện của cô giáo thì trẻ sẽ dần thích nghi và sẽ chơi cùng cô, hợp tác cùng cô. Cô cũng trở thành những người bạn thân thiết của các bé, thường xuyên nói chuyện và chơi cùng bé, quan tâm chia sẻ với bé, giúp đỡ bé những khi bé cần. Để trẻ quen với cô và các bạn trong lớp tôi cũng tổ chức những trò chơi cần đến sự hợp tác của các bạn trong lớp với nhau hoặc là sự hợp tác của cô giáo với các bạn để thu hút trẻ, giúp trẻ không có cảm giác sợ hãi. Hình ảnh cô trò chuyện và chia sẻ với trẻ Trước khi vào giờ ăn tôi thường cho trẻ đọc những bài thơ về nội quy giờ ăn, hoặc những bài hát về ăn uống để tạo cho trẻ cảm giác thích thú vào giờ ăn, ăn ngon miệng, ăn hết xuất. Giờ ăn tôi thường ngồi gần trẻ động viên trẻ ăn, còn những trẻ chưa quen hoặc ăn chậm tôi sẽ xúc cơm cho các con để các con dần quen với giờ ăn tại lớp. Hình ảnh minh họa trẻ hứng thú trong giờ ăn Mỗi buổi trưa vào giờ đi ngủ, bản thân tôi cảm thấy rất lo lắng vì mình chưa biết thói quen khi ngủ của trẻ như thế nào? Nhiều trẻ mới đi học còn không cho tôi đóng cửa rồi la hét, giãy giụa. Vì thế mà vào giờ đi ngủ tôi thường ôm và hát cho trẻ nghe những bài hát ru hoặc kể những câu chuyện theo một giai điệu hoặc một tình huống gay cấn, kịch tính bằng giọng điệu khác nhau, hài hước để trẻ bị cuốn vào, sau đó tôi mới kể hoặc hát bằng giọng điệu nhẹ nhàng để trẻ dễ đi vào giấc ngủ. Trước khi vào ngủ tôi cho trẻ đọc thêm những bài thơ như “Giờ ngủ” để trẻ nhận biết được đã tới giờ đi ngủ. Dần sẽ hình thành cho trẻ giờ ngủ khi ở lớp. Để trẻ thấy được cô là người quen thuộc như thế nào, bản thân tôi cũng đã cố gắng hết sức, nhẹ nhàng với trẻ trong mọi tình huống, thường xuyên quan tâm và trao đổi với phụ huynh về những điều trẻ thích, cũng như không thích, để trên lớp tôi có thể vận dụng những điều đó tạo cho trẻ cảm giác thoải mái hơn. Hình ảnh giờ ngủ của trẻ 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp Trẻ tích cực, tự tin tham gia vào các hoạt động cùng cô giáo và các bạn. Trẻ gần gũi với cô. 2.3. Biện pháp 3: Tạo cho trẻ môi trường học tập và môi trường vui chơi thoải mái 2.3.1. Nội dung biện pháp Xây dựng môi trường học tập và môi trường vui chơi thoải mái, gần gũi và đa dạng thông qua đó, ngôn ngữ, tình cảm kỹ năng xã hội, nhận thức của trẻ được phát triển một cách toàn diện 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp Tuy những ngày đầu tiên đi học trẻ khóc rất nhiều, thay vì cho trẻ ngồi trong lớp hoạt động thì tôi lại cho trẻ ra ngoài sân hoạt động. Tuy những cháu khóc thì vẫn không muốn hoạt động vui nhảy nhưng những cháu đã đi học rồi thì rất hứng thú tham gia các trò chơi do cô tổ chức và chơi những đồ chơi ngoài trời. Rồi sau đó trẻ khóc thấy các bạn chơi vui trẻ cũng tham gia chơi cùng các bạn. Tạo môi trường vui chơi thoải mái là việc làm rất cần thiết trong việc giúp trẻ làm quen với môi trường học tập mới. Ngoài việc tổ chức một số trò chơi mang tính tập thể, để các trẻ cùng kết hợp với nhau, thì tôi thường tổ chức một số trò chơi nhóm hoặc cá nhân, để tạo cho trẻ cảm giác gần gũi giữa các bạn với nhau. Cô cũng tham gia vào các trò chơi cùng trẻ, hóa thân làm những người bạn thân thiết của trẻ. Hình ảnh cô tổ chức trò chơi tập thể cho trò Tôi thường xuyên gần gũi và trò chuyện cùng trẻ, tạo cho trẻ cảm giác thoải mái. Bản thân tôi luôn giao tiếp cởi mở, thân thiện với trẻ, mặt khác việc giao tiếp hòa nhã, vui vẻ giữa trẻ với trẻ và trẻ đối với môi trường xung quanh sẽ giúp trẻ nói lên được suy nghĩ cũng như nguyện vọng, tâm tư của mình. Hình ảnh cô trò chuyện cùng với trẻ Để trẻ cảm thấy thoải mái nhất tôi thường xuyên lồng ghép những chuyên đề vào hoạt động như lồng ghép âm nhạc, thiết lập được bầu không khí thoải mái trong các hoạt động, có sự tác động âm nhạc sẽ làm cho trẻ vui vẻ và minh mẫn. Không chỉ vậy tôi còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm thông qua các ngày lễ tết để giúp trẻ hiểu về ý nghĩa của ngày đó và tạo hứng thú cho trẻ khi đến lớp. Hình ảnh các bé múa vui tết trung thu Hình ảnh trẻ trải nghiệm nặn bánh chông chênh vào ngày tết Hàn thực 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp - Trẻ tích cực, tự tin tham gia vào các hoạt động - Tạo cho trẻ niềm hứng thú tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh lĩnh hội những kỹ năng sống cần thiết trong môi trường mẫu giáo 3 – 4 tuổi, phát triển tính chủ động sáng tạo, khả năng giao tiếp, khơi gợi hứng thú cảm xúc của trẻ. 2.4. Biện pháp 4: Cô thường xuyên trao đổi và phối hợp với phụ huynh 2.4.1. Nội dung của biện pháp Tôi dùng nhiều hình thức tuyên truyền tới phụ huynh những nội dung, phương pháp cho trẻ thích nghi với trường mầm non, kiến thức nuôi dạy con theo khoa học, phối hợp với phụ huynh, đồng hành cùng các con, giúp các con phát triển một cách toàn diện. 2.4.2.Cách thức thực hiện biện pháp - Tuyên truyền trong buổi họp phụ huynh: - Tuyên truyền trên nhóm zalo của lớp: - Trao đổi với phụ huynh qua các giờ đón, trả trẻ và qua điện thoại để hoạt động giáo dục đạt kết quả tốt hơn. Hình ảnh cô giáo trao đổi với phụ huynh 2.4.3. Kết quả áp dụng biện pháp Đa số phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giúp trẻ thích nghi với môi trường mẫu giáo 3 – 4 tuổi và đã đồng hành giúp con trong mọi hoạt động. Phụ huynh luôn tin tưởng và ủng hộ cô giáo và nhà trường. mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường ngày càng khăng khít, phụ huynh cũng rất ủng hộ các phong trào của nhà trường như ngày hội, ngày lễ... và phối hợp tốt với giáo viên trong mọi hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ. Hinh ảnh họp phụ huynh đầu năm học PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP Căn cứ vào thông tư 51/2020/TT- BGDĐT ngày 31/12/2020 của Bộ trưởng bộ giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình Giáo dục mầm non ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 28/2016/TT- BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi) (Tái bản lần thứ mười hai có chỉnh lí theo thông tư số 51/2020/TT-Bộ Giáo dục và đào tạo ngày 31/12/2020 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của chương trình Giáo dục mầm non); Kế hoạch số 93/KH-UBND tỉnh Bắc Giang ngày 22/04/2020 về phát triển Giáo dục mầm non giai đoạn 2020 – 2025 ; Kế hoạch số 62 /KH-MNTT ngày 12/09/2022 về phát triển giáo dục và thực hiện nhiệm vụ năm học 2022- 2023 của trường mầm non Tăng Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Phiếu theo dõi đánh giá sự phát triển của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi năm học 2022-2023 Bảng đánh giá, theo dõi trẻ năm học 2022 – 2023 trước khi áp dụng và sau khi áp dụng biện pháp: Nội dung Số lượng Trước khi áp dụng giải Sau khi áp dụng giải pháp trẻ pháp Trẻ đạt Tỉ lệ Trẻ đạt Tỉ lệ Tỉ lệ trẻ đến lớp 30 20 67% 29 97 % Tỉ lệ trẻ khóc nhè 30 17 57% 2 7% Tỉ lệ trẻ nhút nhát 30 18 60% 3 10% Tỉ lệ trẻ tham gia 30 17 57% 27 90% vào hoạt động học Tỉ lệ trẻ thực hiện nề 30 18 60% 28 93% nếp PHẦN D. CAM KẾT Tôi cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền, không sử dụng biện pháp đã được đề xuất để xét duyệt thành tích khen thưởng cá nhân trước đó; các biện pháp đã triển khai thực hiện và minh chứng về kết quả, sự tiến bộ của trẻ em là trung thực. Tăng Tiến, ngày 10 tháng 10 năm 2023 GIÁO VIÊN (Ký và ghi rõ họ tên) Thân Thị Dịu