Bài giảng Ngữ văn khối 12 - Tiết 82, 83: Ông già và biển cả

-Về tiểu thuyết :

+ Mặt trời vẫn mọc (1926)

+Giã từ vũ khí (1929)

+Chuông nguyện hồn ai (1940)

-Về truỵên ngắn :

+Tập truyện ngắn Trong thời đại của chúng ta (1925)

+Ông già và biển cả (1952)

 

ppt41 trang | Chia sẻ: quynhsim | Lượt xem: 103 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Bài giảng Ngữ văn khối 12 - Tiết 82, 83: Ông già và biển cả, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tiết : 82-83(Trích)ÔNG GIÀ VÀ BIỂN CẢI-Đọc- tìm hiểu chung :1-Học sinh đọc tiểu dẫn .2- Giáo viên chia nhóm để thảo luận Nhóm 1Trình bày vài nét chính vềtác giả ?Nhóm 2 :Tóm tắt tác phẩm “Ông già và biển cả” ?Nhóm 3:Nghệ thuật tác phẩm là gì? Câu hỏi thảo luậnNhóm 4:Định nghĩa nguyên lí “tảng băng trôi”?I-Tìm hiểu chung :1-Tác giả :-Ơ-nít Hê-minh-uê (1899-1961). Là nhà văn Mĩ -Ông đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn xuôi hiện đại phương Tây và góp phần đổi mới lối viết truyện, tiểu thuyết của nhiều thế hệ nhà văn trên thế giới.Ernest Hemingway Những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn chương của Hemingway?19531954Huy chương Pu-lit-dơHuy chương giải Nô-ben Văn học + Đại chiến I,II ông làm phóng viên mặt trận, viết báo+Yêu nhiên nhiên hoang dại, thích phiêu lưu mạo hiểmSống giản dị- Người đề xướng “nguyên lí tảng băng trôi”.- Mục đích văn chương “viết về một áng văn xuôi đơn giản và trung thực về con người”*-Tác phẩm tiêu biểu :-Về tiểu thuyết :+ Mặt trời vẫn mọc (1926)+Giã từ vũ khí (1929)+Chuông nguyện hồn ai (1940)-Về truỵên ngắn :+Tập truyện ngắn Trong thời đại của chúng ta (1925)+Ông già và biển cả (1952)2-Tác phẩm : “Ông già và biển cả” (1952)a-Tóm tắt truyện :-Chuyện kể về ông lão Xan-ti-a-gô 74 tuổi, thường đánh cá ở vùng nhiệt lưu, Suốt tám mươi tư ngày liền không bắt được con cá nào-Thế rồi, một mình ra khơi, ông đi thật xa.BUÔNG CÂUNgày thứ tám mươi lăm, có một con cá kiếm đã cắn câu .ÔNG LÃO THẢ 4 DÂY CÂU Đến vòng lượn thứ ba, lão lần đầu thấy con cá.Suốt ba ngày hai đêm ông lão phải vật lộn với nóNó phóng vút lêncuối cùng lão đã chiến thắng, rồi đưa cá vào bờ . Đàn cá mập kéo đến, rỉa thịt cá Kiếm, lão phải tiếp tục đương đầu với đàn cá dữ. Nhưng khi đưa được con cá vào bờ, nó chỉ còn lại một bộ xương khổng lồ .+ “Ông già và biển cả” có cốt truyện đơn giản, nhân vật ít, ngôn từ không nhiều, lối viết giản dị, song phần chìm của nó rất lớn, gợi ra nhiều tầng nghĩa.+ Nhà văn không công khai phát ngôn ý tưởng của mình , mà tạo ra nhiều “khoảng trống”, xây dựng hình tượng để người đọc tự suy ngẫm, tự phẩm bình và rút ra nhận xét. Đó là biểu hiện của nguyên lí sáng tác do nhà văn đề ra: Tác phẩm nghệ thuật như một “tảng băng trôi” nó gồm 1 phần nổi và 7 phần chìm (phần chìm chính là cái đích nhà văn hướng tới)b-Nghệ thuật :Tảng băng trôi (1phần nổi, 7 phần chìm)c-Nội dung tư tưởng tác phẩm:“Ông già và biển cả” thể hiện một nội dung mới mẻ, độc đáo : + Miêu tả cuộc hành trình của ông lão Xan-ti-a-gô, đuổi theo một khát vọng lớn lao, đẹp nhất ở đời.+ Hành trình nhọc nhằn và dũng cảm của người lao động trong xã hội.+ Thể nghiệm về thành công và thất bại của người nghệ sĩ đơn độc khi theo đuổi ước mơ sáng tạo + Mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên .Niềm tin bất diệt vào con người.3-Tìm hiểu đoạn trích :+Dựa vào Sgk hãy cho biết vị trí của đoạn trích ?+Đoạn trích kể lại sự việc gì ? +Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ? ý chính của mỗi phần ?a-Vị trí đoạn trích: Nằm ở phần cuối truyện.b-Tóm tắt đọan trích: Kể lại việc ông lão Xan-ti-a-gô đuổi theo và bắt được con cá kiếm c-Bố cục : Có thể chia đoạn trích làm hai phần.Phần 1: “Từ đầubồng bềnh theo sóng”: Diễn biến cuộc chinh phục con cá kiếm của ông lãoPhần 2 : “còn lại”: Hành trình trở về của ông lão.3-Tìm hiểu đoạn trích :Học sinh dựa vào SGK , hướng dẫn học bài , trả lời các câu hỏi sau :Hình tượng vẻ đẹp của cá kiếm được tác giả miêu tả như thế nào ?+Qua các vòng lượn ? Qua cảm nhận của ông lão? Qua cuộc đấu trí chinh phục của ông lão ? Qua cái chết cá kiếm ? Qua thái độ của ông lão đối với cá kiếm ?II. Đọc hiểu văn bản1-Hình tượng - vẻ đẹp của cá kiếm : a-Vẻ đẹp cá kiếm qua các vòng lượn :- “Mặt trời mọc lần thứ ba con cá bắt đầu lượn vòng”.- Hình ảnh của những vòng lượn được lặp đi lặp lại nhiều lần: “Vòng tròn lớn” ; “Con cá đã quay tròn, nhưng con cá chậm rãi lượn vòng” “vòng tròn hẹp dần”.Những cố gắng cuối cùng nhưng hết sức mãnh liệt của con cá, tìm cách thoát khỏi sợi dây câu của ông lão .II. Đọc hiểu văn bảnThị giácXúc giác-Qua những vòng lượn của con cá .+Vòng tròn lớn (xa)Vòng tròn nhỏ dần (gần)-Áp lực của sợi dây, rất nặng-Sự vùng vẫy của con cá.-Cảm giác đau đớn nơi bàn taycảm nhận qua gián tiếp-Đến vòng thứ ba thấy concá, một con cá khổng lồ.-Cái đuôi lớn hơn cả chiếc lưỡi hái lớn, thân hình đồ sộcánh vi xếp lại, bộ vi to sụ bên sườn xoè rộng.-Thân hình và cái đuôi đượcđặc tả sự đồ sộ to lớn .nhìn thấy trực tiếp con mồiVẻ đẹp dũng mãnh và mạnh mẽ của con cá được cảm nhận từ gián tiếp đến trực tiếp (từ xúc giác đến thị giác), từ xa đến gần, cảm nhận từng bộ phận đến toàn thể.-Con cá mang vẻ đẹp biểu tượng của thiên nhiên : tính chất kiêu hùng, kì vĩ. Cảm nhận của ông lãob-Vẻ đẹp của cá kiếm qua cảm nhận của ông lão :? Qua cảm nhận của ông lão vẻ đẹp của cá Kiếm hiện lên như thế nào? Ông lão Xan-ti-a-gôCon cá kiếm Sự đấu trí của ông lão với cá kiếmCa ngợi sự kiên cường, dũng cảm của ông lão ngư phủ lành nghề, dày dạnkinh nghiệm, đồng thời đối thủ của ông con cá cũng rất kiên cường chẳng kém .c-Vẻ đẹp của cá kiếm qua cuộc đấu trí của ông lão với con cá:-Khi bị cắn câu,con cá bắt đầu bơi lượn vòng tròn.-Khi con cá lồng lộn kéo thuyền đi,cố tìm cách thoát khỏi sự bủa vây của ông lão.-Khi bắt đầu thấm mệt, nó bắt đầu bơi chậm rãi, nhưng vẫn cố gắng tìm cách thoát khỏi sợi dây .-Khi bị lao đâm dường như nó không chấp nhận cái chết,..nhưng phái đành chấp nhận thất bại.-Khi dây chùng ông lão thu dây vào rất nhẹ nhàng.-Ông lão giữ yên sợi dây trong tư thế sẵn sàng chiến đấu,-Ông lão thu dần sợi dây vào để áp sát cá kiếm, tìm cơ hội để giết nó lúc buông lúc kéo rất nhịp nhàng cho tới khi vòng dây thu hẹp, con cá bắt đầu xuất hiện.-Ông lão dùng lao, dồn lực đâm con cá , và cuối cùng cũng giết được nó? Thái độ của ông lão đối với con cá kiếm như thế nào?d-Vẻ đẹp của cá kiếm trước khi chết :Dường như nó không chấp nhận cái chết , phóng vút lên , phô hết tầm vóc khổng lồ và sứcmạnh .=> Chết một cách oai hùng. Biểu tượng sức mạnh của thiên nhiên : hùng vĩ , kiêu hùng Vẻ đẹp của cá kiếm được nhìn ở nhiều góc độ khác nhau:? Ông lão nhờ vào điều gì để chiến thắng cá kiếm? Ông lão đã chiến thắng cá kiếmNiềm tin, ý chí và nghị lựcTay nghề điêu luyện, nhiều kinh nghiệm .Ông luôn tin vào bản thân “hãy giữcho đầu luôn tỉnh táo”, trí tuệ luôn sáng suốt dù thiếu thốn khó khănnơi biển cả: ăn tôm sống, cá sống, uống từng ngụm nước dè sẻn, bàn tay của ông đã bị sợi dây cắt nát Cách chinh phục con cá qua các vòng lượn của nó, ông cảm nhận qua xúc giác, thị giác để cuối cùng ra đòn quyết định để đánh bại nó.Cuộc chiến giữa ông lão và con cá kiếm là cuộc chiến của hai đối thủ được xem là “Kì phùng địch thủ”.Từ đó, khẳng định vẻ đẹp của ông lão và cá kiếm.là biểu tượng cho sức mạnh, trí tuệ con người chinh phục sức mạnh của thiên nhiên .Vẻ đẹp của ông lão được thể hiện qua những chi tiết và hình ảnh nào ?+Cách chinh phục con cá ?+Thái độ đối với cá kiếm ?2-Hình tượng của ông lão :Ông lão đã chiến thắng cá kiếmNiềm tin, ý chí và nghị lực phi thườngTay nghề điêu luyện, nhiều kinh nghiệm (thạo nghề).Ông luôn tin vào bản thân “hãy giữCho đầu luôn tỉnh táo”,trí tuệ..Dù thiếu thốn khó khăn nơi biển cả : ăn tôm sống, cá sống, uống từng ngụm nước dè sẻn, bàn tay của ông đã bị sợi dây cắt nát Chinh phục con cá qua độ căng, nghiêng của sợi dây+ Con cá bơi theo kiểu nào+ Cảm nhận được vòng lượn của con Cá.+ Phóng lao trúng tim con Cá: quyết đoán, dứt khoát, chính xácNgợi ca vẻ đẹp, sức mạnh của con người trước những thách thức của tự nhiên.Tin tưởng vào con người trên hành trình chinh phục thử thách.* Bài học của sự thành công:+ Phải có trí tuệ, hiểu biết, tỉnh táo và nhẫn nại+ Niềm tin, ý chí và nghị lực vượt qua thử thách.a-Vẻ đẹp trí tuệ, sức mạnh của con người trước thiên nhiên: Sau khi bắt được con cá Trước khi bắt được con cá. Những lời độc thoại của ông lão Qua những lời độc thoại của ông lão, ta nhận thấy : quan hệ giữa ông lão và con cá kiếm rất phức tạp .+Người đi săn và con mồi (người đi câu với con cá được câu)+Quan hệ giữa hai kì phùng địch thủ (cân tài ,cân sức..)+Quan hệ giữa hai người bạn, cảm thông chia sẻ+Quan hệ ứng xử giữa con người và môi trường b- Thái độ của ông lão đối với con cá kiếm :Quyết tâm bắt bằng được con cáLão nói: Mình phải dốc hết sứcLão nói : Phải cố gắng cầm cựtao sẽ tóm mày nơi vòng lượn.Lão nói : -Ta là lão già mệt mệtmỏi. Nhưng ta đã giết con cá này người anh em của ta Sự cảm thông đối với con các-Vẻ đẹp của con người trước thách thức tiềm ẩn của tự nhiên:+ “Bắt được con cá lão cứ nghĩ là chỉ có trong giấc mơ, nhưng khi thấy con cá tung mình lên khỏi mặt nước, lơ lửng bất động trong không trung trước lúc rơi xuống thì lão chắc chắn nó là sự thật ”Con cá là biểu tượng ước mơ đẹp mà cả đời của lão tìm kiếm . + Nhưng khi đưa con cá vào bờ thì một con cá mập đầu tiên xuất hiện tấn công con cá kiếm . Con người luôn đối mặt với những kẻ thù vô hình, và cuộc đấu tranh sinh tồn luôn tiếp diễn, mỗi lúc lại khó khăn, và quyết liệt hơn.Tác giả miêu tả vẻ đẹp cá kiếm , cũng nhằm đề cao vẻ đẹp của con người .Chứng minh đoạn trích biểu hiện rõ nhất nguyên lí sáng tác : tác phẩm nghệ thuật như “tảng băng trôi”?3-Đặc sắc nghệ thuật :3-Đặc sắc nghệ thuật :a-Ngôn ngữ : Ngôn ngữ có sự kết hợp giữa người dẫn chuyện và ngôn ngữ trực tiếp của nhân vật : Độc thoại nội tâm và đối thoại hướng đến cá kiếm.. + Lão nghĩ : (độc thoại nội tâm ) 24 lần , trước khi giết cá kiếm là 15 lần, sau khi giết cá kiếm 9 lần tâm trạng, và những suy nghĩ của ông lão..+ Lão nói lớn (18 lần) kể cả lần lão hứa  ngôn từ đối thoại (thực chất nó là lời độc thoại), ông lão phân thân như nói với chính mình, để tìm nguồn động viên, vượt qua thử thách, gian nanb-Văn tả kết hợp với kể, tạo ra nhiều “khoảng trống” + Ví dụ khi tả sợi dây câu : “Thế rồi sợi dây câu thoát đi mất [] (trang 127)có thể hiểu thêm là: Lão sợ sợi dây đứt nên buông dây ra+ Hay là : “..con cá là vận may của ta ..” (trang 132) ta hiểu thêm là : “ông lão đã vượt qua được vận rủi..” thể hiện hàm súc, ngắn gọn . Giúp người đọc như trực tiếp chứng kiến sự việc, và bình luận về tác phẩm.c-Xây dựng biểu tượng: c.1- Biểu tượng con cá Kiếm.c.2- Cuộc đọ sức của ông lão và con cá Kiếm Trang 132 “Con cá là vận may của ta. Nhưng đấy không phải là lí do để ta muốn sờ mó nó”, anh (chị) có thể hiều câu văn trên có ý nghĩa gì ?Anh (chị) đã có được, đã từng chinh phục được “con cá Kiếm” của mình chưa?Con cá: Vẻ đẹp, sức mạnh của tự nhiên kiêu hùng, kì vĩ.+ Biểu tượng của ước mơ, lí tưởng mà mỗi con người theo đuổi trong đời.c.1- Biểu tượng con cá KiếmÝ nghĩa biểu tượng con cá Kiếm?3-Đặc sắc nghệ thuật :Để đạt được ước mơ, lí tưởng cao cả con người phải trải qua cuộc đọ sức quyết liệt-> Trong mọi hoàn cảnh và điều kiện ta nhận thấy “con người chỉ có thể bị hủy diệt chứ không bị đánh bại” => Khẳng định niềm tin vào khả năng tồn tại của con người.c.2 Cuộc đọ sức của ông lão và con cá KiếmCuộc đọ sức của ông lão và con cá Kiếm?3-Đặc sắc nghệ thuật :Ý nghĩa “tảng băng trôi” được thể hiện như thế nào trong đoạn trích?II. Đọc hiểu văn bản* Nguyên lí tảng băng trôi Phần nổi: hành trình theo đuổi, chiến đấu bắt được con cá Kiếm của ông Lão Phần chìm:+ Hành trình theo đuổi những ước mơ, hoài bão+ Khám phá, chinh phục tự nhiên+ Vượt qua thử thách -> thành công+ Bài học về niềm tin vào bản thân, sức mạnh và khả năng tồn tại của con người.III-Tổng kết:- Đoạn văn tiêu biểu cho cách viết độc đáo của Hemingway, luôn đặt con người đơn độc trước những thử thách , vượt qua thử thách, vượt qua giới hạn của chính mình để vươn tới đạt những ước mơ khát vọng lớn lao và cao cả .- Hai hình tượng ông lão và con cá Kiếm đều gợi ra nhiều tầng nghĩa cho tác phẩm: đoạn văn tiêu biểu cho lối viết của nhà văn, coi tác phẩm nghệ thuật như một “tảng băng trôi”.IV-Chủ đề : Thông qua hình tượng ông lão quật cường , chiến thắng con cá kiếm bằng kĩ năng và tay nghề điêu luyện, tác giả gửi gắm niềm tin lớn lao vào con người. Trong bất kì hoàn cảnh nào “Con người có thể bị huỷ diệt nhưng không thể bị đánh bại”.Ghi nhớ : (Sgk)

File đính kèm:

  • pptong gia va bien ca.ppt